Fréttablaðið - 21.06.2014, Qupperneq 28

21. júní 2014 LAUGARDAGUR| HELGIN | 28
Renata er kennari í Hlíðaskóla í Reykja-vík. Tvítyngi og virðing fyrir uppruna barna eru hennar hjartans mál og þegar
hringt er í hana til að falast eftir
viðtali í Fréttablaðið tekur hún
því vel að skjótast í Skaftahlíð-
ina þegar hún á lausa stund. Það
vekur strax athygli mína hversu
frábæra íslensku hún talar og ég
byrja strax að forvitnast um bak-
grunn hennar.
„Ég kom hingað frá Tékklandi
fyrir tíu árum og fann strax að
framtíðin var hér. Þegar staðan
er þannig borgar sig að byrja
strax að læra málið og það gerði
ég, mér fannst það líka gaman,“
segir Renata sem er tungu-
málakennari og kennir ensku
og þýsku þannig að hún kveðst
hafa haft góðar forsendur til
að læra mál. „Svo hef ég varið
ómældum tíma í íslensku námið.
Fór á nokkur námskeið, lærði
mikið ein og í hversdagslegum
samskiptum bæði við eiginmann
minn og í vinnunni. Ég hef alltaf
verið í vinnu þar sem íslenska er
töluð.“
Hitti mann sem heillaði
Renata kveðst upphaflega hafa
komið til landsins af því að hún
hitti íslenskan mann sem heill-
aði hana. „Það er mín saga eins
og margra annarra,“ segir hún
brosandi og upplýsir að eiginmað-
urinn heiti Guðmundur Emilsson
og þeirra fyrstu kynni hafi orðið í
Bæjaralandi árið 2002 þegar Guð-
mundur starfaði þar við hljóm-
sveitarstjórn. „Guðmundur var að
stjórna kammeróperu eftir Þor-
kel Sigurbjörnsson. Ég var þar í
sumarvinnu við að skipuleggja
tónlistarhátíðir og við hittumst
þar. Svona er þetta líf. Hlutirnir
gerast koll af kolli.“
Renata er formaður Móður-
máls, samtaka um tvítyngi, sem
séra Toshiki Toma stofnaði fyrir
tuttugu árum. Hún hefur mik-
inn áhuga á móðurmálskennslu
barna af erlendum uppruna og
áhrifum kennslunnar á almennan
árangur í skólum og er í doktors-
námi í þeim fræðum. „Ef barn
talar ekki íslensku, heldur bara
sitt upprunamál, þá þarf það að
læra nýja hluti og þroskast á því
máli. Það gengur ekki að krefjast
þess að barn læri ritmál íslensk-
unnar eins og skot, heldur er
mikilvægt að byggja á því sem
það kemur með. Smátt og smátt
kemur íslenskan inn. Það er visst
aldursskeið sem málþroskinn fer
fram, kannski frá tveggja til átta
Fann strax að framtíðin var hér
Renata Emilsson Peskov er frá Tékklandi og á fimm ára son sem talar bæði íslensku og tékknesku. Hún er formaður
Móðurmáls, samtaka um tvítyngi, sem fengu Samfélagsverðlaun Fréttablaðsins í flokknum Frá kynslóð til kynslóðar.
LÆRT Í LEIK
Dýrmætt er fyrir
börn af sama
þjóðerni að blanda
geði hvert við
annað. Hér er töluð
þýska.
fyrir börn í Suður-Súdan
Neyðarákall
Þín hjálp skiptir máli
Sendu sms-ið
BARN í númerið 1900
og gefðu 1.900 krónur
ára. Ef sá þroski er stoppaður og
barnið verður að byrja allt upp á
nýtt þá getur það haft langvar-
andi afleiðingar á nám þess og
vellíðan.“
Sjálf er Renata móðir fimm
ára drengs, Jóhannesar, sem
talar bæði íslensku og tékk-
nesku. „Hann verður að vera tví-
tyngdur, drengur sem á svona
mömmu,“ segir hún hlæjandi og
bætir við að þau hjón séu sam-
mála í afstöðu sinni til tvítyngis.
„Þegar Jóhannes var tveggja ára
vorum við að hugsa um að finna
tékkneskt fólk hér til að stofna
hóp svo við gætum kennt börnum
tékknesku og komið þeim í kynni
hvert við annað. Þá komumst við
í samband við Móðurmál sem eru
regnhlífarsamtök yfir litla hópa
sem kenna börnum móðurmál.
Þörfin er svo sterk hjá fólki og
það kennir í sjálfboðavinnu. Ég
fór að vinna með þessum sam-
tökum því það sem þau gera er
mér mikið áhugamál og alltaf
er þörf á fólki sem gefur af tíma
sínum og kröftum.“
Lesefni við hæfi mikilvægt
Móðurmál heldur úti heilmik-
illi starfsemi. „Eiginlega snýst
starfið eingöngu um börnin. Að
kenna þeim mál foreldra eða for-
eldris af erlendum uppruna, við-
halda menningu og tengslum og
skapa lítið samfélag barna sem
tala sama mál. Þarna koma jafn-
vel mömmur með börn á brjósti
en kennslan snýr að þriggja til
sextán ára, þó er algengt að ung-
lingar detti út um fermingu,“
lýsir hún og segir hópana vinna
sjálfstætt í sínum tungumálum.
En hafa börn gott aðgengi að
bókum á sínu öðru tungumáli
hér? „Auðvitað eru margar góðar
bækur á bókasöfnunum en ekki
nógu mikið úrval á öllum málum
fyrir öll aldursstig. Við Tékkarnir
höfum í tvö til þrjú ár verið með
söfnun í Tékklandi og ferðaskrif-
stofa hefur flutt fyrir okkur
marga kassa af bókum til lands-
ins svo það er tékkneskt bókasafn
hér. Við höfum líka gefið bækur
til Borgarbókasafnsins og þær
eru aðgengilegar í Gerðubergi
og á Tryggvagötu. Það er dýrt
að flytja hingað bækur frá fjar-
lægum löndum. En það er svo
mikilvægt þegar fólk lærir mál
að hafa lesefni og geta lesið sér til
skemmtunar á því frá unga aldri.
Í því felst stór hluti af tungumála-
þekkingu hvers og eins.“
Renata ætlar að skreppa til
Tékklands í sumar. „Við erum allt-
af á ferðinni,“ segir hún brosandi.
„Það eru svo margir ættingjar að
heimsækja og margt sem þarf að
sýna Jóhannesi. Ég vil að sonur
minn þekki allt fólkið mitt sem
best og kynnist mínum slóðum.“
Aðstæður barna hér sem eiga
foreldra af öðru þjóðerni en
íslensku eru mjög mismunandi,
meðal annars eftir því hvert upp-
runalandið er, að sögn Renötu.
„Það er auðvelt að halda tengslum
við skyldfólkið úti þegar um
Norður löndin er að ræða en fólk
frá Filippseyjum þarf kannski
að spara í tíu ár fyrir einni ferð
þangað,“ bendir hún á.
Langar að segja takk
Þetta ár hefur verið gjöfult hjá
þeim sem beina athygli að tví-
tyngi, að sögn Renötu. „Móður-
málsverkefnið snýst ekki lengur
bara um áhuga foreldra, heldur
eru stofnanir farnar að sinna því
betur en áður og það kemur við
sögu í allri menntunarumræðu.
Nú síðast var ný fjölmenningar-
stefna kynnt í leikskólum, grunn-
skólum og frístundaheimilum
borgarinnar. Þar er lögð áhersla á
tvítyngi, virðingu fyrir erlendum
uppruna barna og betri tengsl við
foreldra. Þetta er grunn skjal og
það er mikilvægt skref að hafa
það samþykkt og undirritað,“
segir Renata. „Mig langar að segja
takk við fólkið sem er að styðja
við móðurmálskennslu barna af
erlendum uppruna. Það er góð-
gerðarstarf og án þessa fólks þá
væri ekkert.“
HUGSJÓNA-
MANNESKJA „Það
gengur ekki að
krefjast þess að
barn læri ritmál
íslenskunnar eins
og skot, heldur
er mikilvægt að
byggja á því sem
það kemur með.
Smátt og smátt
kemur íslenskan
inn,“ segir Renata.
FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
Ég vil að sonur minn
þekki allt fólkið mitt sem
best og kynnist mínum
slóðum.
Gunnþóra
Gunnarsdóttir
gun@frettabladid.is
SAMFÉLAGSVERÐLAUN FRÉTTABLAÐSINS 2014