Fréttablaðið - 01.04.2015, Blaðsíða 24

1. apríl 2015 MIÐVIKUDAGURSKOÐUN
HALLDÓR
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík Sími: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is ÞRÓUNARSTJÓRI: Tinni Sveinsson tinni@365.is HELGARBLAÐ: Erla Björg Gunnarsdóttir erla@frettabladid.is MENNING: Magnús Guðmundsson magnus@frettabladid.is
LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is ÚTLITSHÖNNUN: Silja Ástþórsdóttir siljaa@frettabladid.is
FRÁ DEGI
TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI: Sævar Freyr
Þráinsson ÚTGEFANDI OG AÐALRITSTJÓRI: Kristín Þorsteinsdóttir kristin@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRAR:
Andri Ólafsson andri@365.is, Hrund Þórsdóttir hrund@stod2.is, Kolbeinn Tumi Daðason kolbeinntumi@365.is.
Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er
hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í
stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871
Vatnsveitum er falið að afla heilnæms
neysluvatns fyrir fólk og atvinnulíf til
langrar framtíðar. Verkefni okkar hjá
Orkuveitu Reykjavíkur hvað þetta varð-
ar er umfangsmikið. Vatnsból OR eru
fimmtán og þjóna fólki og fyrirtækjum á
Vestur landi, Suðurlandi og á höfuðborg-
arsvæðinu. Viðfangsefni vegna vatns-
veitunnar eru mörg og mismunandi. Í
Heiðmörk þrengir til dæmis að vatns-
bólum vegna annars konar nýtingar, á
Akranesi er vatnið geislað þar sem verið
er að nýta yfirborðsvatn og varmameng-
un er við Þingvallavatn.
Við hjá Orkuveitunni leggjum áherslu
á að tryggja gæði neysluvatns til íbúa og
ástæðan er einföld; það er ekki hægt að
innkalla mengað neysluvatn. Því vinnum
við markvisst að fyrirbyggjandi eftirliti,
vöktun og forvörnum.
Verndun neysluvatns er okkar hjart-
ans mál. Öryggisreglur eru í gildi vegna
framkvæmda og umferðar um vatnstöku-
svæði. Vatnsvinnsla í Heiðmörk byggist
alfarið á hreinu og ómeðhöndluðu grunn-
vatni. En getum við verndað vatnið,
er baráttan töpuð og munum við sætta
okkur við meðhöndlað vatn til framtíðar?
Á árinu 2014 var hafist handa við gerð
heildaryfirlits um neysluvatnsmál höf-
uðborgarsvæðisins með hliðsjón af jarð-
fræði, umhverfismálum, vatnsnotkun,
rekstri, áhættu, orðspori og framtíðar-
sýn.
Tillaga að endurskoðun vatnsverndar
á svæðinu var auglýst haustið 2014 og
tillaga að nýju svæðisskipulagi var aug-
lýst undir lok árs 2014. Vatnsvernd er
eitt af meginmarkmiðum nýja svæðis-
skipulagsins. Afmörkun vatnsverndar-
svæða í tillögunni tekur mið af mun
nákvæmari rannsóknum en áður, sem
er traustvekjandi. Samhliða breyttri
afmörkun verndarsvæðanna þarf að
ákveða hvaða reglur skuli gilda um
umsvif á þeim. Margir eiga hagsmuna
að gæta. Við starfsfólk Orkuveitunnar
bindum vonir við að nýtt skipulag vatns-
verndar verði öflugt tæki til að standa
vörð um þau náttúrugæði sem heilnæmt
og ómeðhöndlað vatn er.
Verndun þess og ábyrg stýring er
forsenda þess að Orkuveitan og aðrar
vatnsveitur á höfuðborgarsvæðinu geti
rækt skyldur sínar og fullnægt vatns-
þörf á svæðinu til langrar framtíðar.
Getum við verndað
vatnið okkar?
UMHVERFIS-
MÁL
Hólmfríður
Sigurðardóttir
umhverfi sstjóri
Orkuveitu Reykja-
víkur
F
yrir helgi féll dómur í svokölluðu hefndarklámsmáli.
Málsatvik voru í einfaldaðri mynd á þá leið að kona sendi
fyrrverandi kærasta sínum nektarmyndir af sér sem hann
síðan birti á Facebook-síðu sinni ásamt fullu nafni kon-
unnar. Dómurinn er ekki sá fyrsti sinnar tegundar en mað-
urinn var sakfelldur fyrir brot gegn blygðunarsemi og ákvæðum
barnaverndarlaga en sýknaður af ákæru um ærumeiðingar.
Dómurinn féll daginn eftir að
„Free the nipple“-átakið tröll-
reið íslensku samfélagi. Free
the nipple er þekkt erlendis sem
jafnréttisátak til að berjast gegn
kúgun kvenna og ritskoðun. Upp-
haf átaksins á Íslandi má rekja
til nemanda í Verzlunarskólanum
sem birti mynd af sér berri að ofan á samskiptamiðli. Hún hlaut
bágt fyrir en netheimar risu upp henni til stuðnings og margar
íslenskar konur birtu myndir af sér berbrjósta á samfélagsmiðlum.
Vinsældir íslenska átaksins eiga sér þó í raun enga eina og ein-
falda skýringu. Upphafið var vissulega myndbirting ungu konunnar
en þær, og þeir, sem stukku á vagninn, hvort sem var með því að
birta sínar eigin geirvörtur eða leggja málstaðnum lið með öðrum
hætti, gerðu það af ýmsum mismunandi ástæðum. Sumir töldu það
óréttlæti að samfélagið viðurkenndi aðeins annað kynið án klæða
ofan mittis. Aðrir lögðu á það áherslu að brjóstagjöf á almannafæri
ætti að vera sjálfsagt mál og enn aðrir vildu taka völdin af þeim
sem birta nektarmyndir af öðrum á samfélagsmiðlum.
Þó mögulega taki einhver andköf yfir djörfung ungu kvennanna
er það líklegast óumdeilt að átakið var kröftugt og stakk á kýlum.
Eitt það aðdáunarverðasta var samstaðan með brotaþolum í
hefndar klámsmálum. Íslenska lögreglan tekur við allt að 200
kvörtunum á mánuði vegna efnis sem birtist á samfélagsmiðlum og
hótana á netinu eða í rafrænum samskiptum. Brot, líkt og dæmt var
fyrir í fyrrgreindu dómsmáli, verða þannig æ algengari og ljóst að
veruleiki íslenskra ungmenna í stafrænum heimi er allt annar en sá
sem kynslóðirnar sem á undan fóru stóðu frammi fyrir.
Eins og dómurinn sýnir er ekki augljóst með hvaða hætti
heimfæra á hefndarklám undir ákvæði hegningarlaga. Tilraunir
ákæruvaldsins til að heimfæra athöfnina undir ærumeiðingar-
ákvæði laganna sýna að ákvæðin eru ekki skýr hvað þetta varðar og
hafa ekki náð að fylgja hröðum tækniframförum sem við búum við.
Nágrannaþjóðirnar hafa margar slík ákvæði í refsilöggjöf enda þörf
á að allur vafi sé tekinn af um alvarleika og afleiðingar slíkra brota.
Fyrir Alþingi liggur frumvarp þingkonunnar Bjartar Ólafsdóttur
um breytingu á almennum hegningarlögum þar sem hefndarklám
er gert refsivert. Björt færir í frumvarpinu þau rök fyrir máli
sínu að einstaklingar, einkum konur, verði á netinu oft fyrir kerfis-
bundnu ofbeldi. „Brýnt er að skilaboð séu skýr til notenda netsins
um að þegar þeir fá mynd í hendurnar þá eigi þeir hana ekki og hafa
ekki heimild til að dreifa henni áfram. Á þetta ekki hvað síst við
þegar um er að ræða mynd eða myndskeið sem augljóst er af efninu
að ekki er ætlað til dreifingar, svo sem þar sem nekt kemur við
sögu eða kynferðislegir tilburðir eða ástand sem augljóst er að ein-
staklingurinn á myndinni mundi ekki vilja að alþjóð eða heimurinn
sjái. Mikilvægt er að fólk taki ábyrgð og taki ekki þátt í að dreifa
myndefni sem þessu.“ Taka má undir með Björt um mikilvægið og
hvetja þingheim til að bregðast við þessum nýju ógnum. Þannig má
skilja eftir áþreifanleg spor eftir átak ungu kvennanna og senda
skýr skilaboð um að þær eigi sig sjálfar. Með geirvörtum og öllu.
Skýr löggjöf um hefndarklám er nauðsynleg:
Ég á mig sjálf
Fanney Birna
Jónsdóttir
fanney@frettabladid.is
How do you like Iceland?
Frosti Sigurjónsson hefur skilað af
sér skýrslu um þjóðpeningakerfi.
Hann hefur haft rúmt ár til að vinna
skýrsluna sem fjallar um endurbætur
í peningakerfi Íslands. Eðlilegt er að
skýrsla um jafn umfangsmikið efni
veki deilur, en þó verður að segjast
að ekki sáu margir fyrir úr hvaða átt
helsta gagnrýnin kom, nefnilega frá
íslenskufræðingum við Háskóla Ís-
lands. Skýrsla Frosta er nefnilega ekki
á íslensku, heldur ensku. Það
hefur vakið nokkra furðu
og spyrja má hvort skýrsla
um þjóðpeningakerfi eigi
ekki að vera á þjóðtungu,
sérstaklega þegar hún
er skrifuð fyrir Alþingi
Íslendinga. Eða var hún það
kannski ekki?
Vantraust á formanninn?
Össur Skarphéðinsson segir frá því
á Facebook að hann telji að enginn
maður eigi jafn mikla möguleika á
því að verða næsti forsætisráðherra
og Jón Gnarr. Jóni hefur ábyggilega
hlýnað um hjartarætur við að lesa
þessa stuðningsyfirlýsingu, en ekki er
víst að Árna Páli Árnasyni, formanni
Samfylkingarinnar, hafi farið eins.
Líklega hefur honum runnið kalt vatn
á milli skinns og hörunds við það
að þingmaður Samfylkingar-
innar telji ekki líklegast að
formaður þess flokks verði
næsti forsætisráðherra.
Hugtak eins og vantraust
hafa nú heyrst af töluvert
minna tilefni í gegnum
tíðina.
Skriffinnskuflokkurinn
Birgir Ármannsson og Sigríður
Andersen hafa nú lagt fram frum-
varp um að fjölmiðlafólki beri að
uppvísa viðmælendur um að verið sé
að hljóðrita samtöl við þá, áður en
viðtalið hefst. Það er gott og blessað,
ef viðmælendur halda að fjölmiðlafólk
sé að hringja til að spjalla um daginn
og veginn og þurfa áréttingu á því að
þeir séu í viðtali hlýtur að mega koma
því við. Sigríður og Birgir telja það
hins vegar ekki nóg, nauðsynlegt
sé að skrifa undir samkomulag
um hljóðritunina. Kannski vill
Sjálfstæðisflokkurinn bara auka
skriffinnskuna með stöflum af
hljóðritunarsamkomulögum uppi
um alla veggi.
kolbeinn@frettabladid.is
3
1
-0
3
-2
0
1
5

2
2
:2
6
F
B
0
8
0
s
_
P
0
5
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
8
0
s
_
P
0
4
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
8
0
s
_
P
0
2
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
8
0
s
_
P
0
3
7
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
4
5
9
-A
4
2
0
1
4
5
9
-A
2
E
4
1
4
5
9
-A
1
A
8
1
4
5
9
-A
0
6
C
2
8
0
X
4
0
0
4
B

F
B
0
8
0
s
C
M
Y
K