Skessuhorn - 01.09.2010, Side 16
16 MIÐVIKUDAGUR 1. SEPTEMBER
Ekki verð ur ann að sagt en sveit
ir lands ins hafi skart að sínu feg
ursta nú á þessu sumri, sem senn er
á enda og er í minn um elstu manna
það besta sem kom ið hef ur á Vest
ur landi. Ragn ar Halls son bóndi
í Hall kels staða hlíð seg ist aldrei
hafa lif að ann að eins sum ar. Mikl
ir þurrk ar og hlý inda skeið síð ustu
árin hafa þó orð ið til þess að vatns
borð Hlíð ar vatns, forða búrs Haf
fjarð ar ár hef ur aldrei ver ið jafn lágt
og í sum ar. Lík indi eru til að nú
hafi hæð ar mun ur vatns borðs þess
far ið yfir þá sjö metra sem áður var
talið að mestu gæti mun að. Þar sem
blaða mað ur Skessu horns ekur út af
Snæ fells nes vegi inn á Hnappa dals
veg blasa við hraun mynd an ir bæði
frá Eld borg og Gull borg. Við erum
kom in inn í gamla Kol beins staða
hrepp, sem án efa er með fal leg ustu
sveit um lands ins. Odda staða vatn
kem ur í ljós á hægri hönd og síð
an af leggj ari til vinstri í Hall kels
staða hlíð. Ætl un in er að heim sækja
Ragn ar bónda og systk ini hans á
bæn um, en þar er reynd ar yngra
fólk ið tek ið við bú skapn um.
Hall kels staða hlíð er innsti bær
inn í byggð í gamla Kols bein staða
hreppi og sá eini í fal leg um dal,
sem blas ir við þeg ar kom ið er upp
á svo kall að an Múlenda und ir hlíð
inni það an sem út sýni er mjög fal
legt. Allt var á fullu í Hall kels staða
hlíð þenn an dag. Svein björn bróð
ir Ragn ars að enda við að raka sam
an hánni af tún inu, en yngra fólk
ið sem tek ið er við bús for ræð um,
syst ur dótt ir þeirra bræðra og henn
ar mað ur, eru að snú ast í kring um
hest ana, en þau reka um bú skap
sinn hesta fyr ir tæk ið Hall kels staða
hlíð ar hross in.
Sam hent systk ini
Systk in in frá Hall kels staða hlíð
voru tólf að tölu. Þrír bræðr anna
tóku við bú skap á jörð inni upp úr
1960 og byrj uðu að byggja þar upp
árið 1964. Þetta voru þeir Ein ar,
Ragn ar og Svein björn. Ein ar, sem
var þeirra elst ur, lést fyr ir nokkrum
árum. Ragn ar er orð inn 77 ára og
Svein björn stend ur á sjö tugu. Þá er
ó tal in Anna Júl ía syst ir þeirra sem
hef ur um langt skeið séð um heim
il is hald ið og ger ir það enn í dag
þótt orð in sé átt ræð. Ekk ert þeirra
systk ina fjög urra hef ur gifst en þau
hafa búið sam an og unn ið að bú inu
í Hall kels staða hlíð.
För um ekki með
pen ing ana í gröf ina
Ragn ar staul ast við hækj ur þar
sem hann tek ur á móti blaða manni
á tröpp un um en hann hef ur átt við
mein í baki að stríða síð asta árið.
Hryggj ar bein vex inn að mæn unni
og veld ur doða og mátt leysi í fót
um. Ragn ar fékk bót á þessu síð asta
vet ur en svo sótti í sama far ið.
„Síð an var ég svo hepp inn að
í ein um af mörg um göngu hóp
um sem komu hérna við í sum
ar voru tveir bækl un ar lækn ar. Þeir
vildu endi lega drífa mig aft ur í að
gerð og ég á að fara á sjúkra hús í
næstu viku. Það er ó mögu legt að
vera svona, geta ekk ert hjálp að til
á bæn um. Mér líð ur eig in lega best
þeg ar ég sit í bíl,“ seg ir Ragn ar.
Hann seg ir að það geti varla talist
að þeir bræð ur séu leng ur bænd ur
í Hall kels staða hlíð, þar sem þeir
eru bún ir að láta jörð ina og búið í
hend urn ar á syst ur dótt ur sinni Sig
rúnu Ó lafs dótt ur og manni henn
ar Skúla Lárusi Skúla syni. „Það var
löngu á kveð ið að Sig rún tæki hér
við. Hún var strax sem lít il stelpa
svo á huga söm við hross in og lík
leg til að geta orð ið góð ur bóndi.
Þau byrj uðu að byggja hér veg legt
hús fyr ir um 20 árum og tóku að
tals verðu leyti við bú inu fyr ir tólf
árum. Við höf um ver ið að hjálpa til
hérna fram á þenn an dag og Svein
björn sér t.d. um all an rakst ur á
tún inu. Það er bara þannig að mað
ur fer ekki með pen ing ana í gröf
ina. Þess vegna kom ekk ert ann
að til greina en að koma hlut un um
þannig fyr ir að yngra fólk ið gæti
tek ið við jörð inni. Í dag er það al
veg von laust mál að ungt fólk geti
keypt jarð ir með full um bú rekstri
án þess að fá til þess að stoð.“
Stóð ein uppi
með 12 börn
Ragn ar er fimmti elsti systk in
anna tólf, börn Hrafn hild ar Ein
ars dótt ur og Halls Magn ús son ar í
Hall kels stað hlíð. Hall ur veikt ist af
krabba meini og lést langt fyr ir ald
ur fram að eins 46 ára gam all. Það
var árið 1945 og stóð þá Hrafn hild
ur ein uppi með börn in sín tólf, það
elsta 17 ára og yngsta tveggja ára.
Blaða mað ur seg ir við Ragn ar að
það hljóti að hafa ver ið hálf ó trú
legt að þetta skyldi takast hjá henni
að halda fjöl skyld unni sam an og
standa und ir bú rekstr in um.
„Já, það þætti það á reið an lega í
dag. En við vor um dug leg systk in
in. Ég var far inn að vinna eins og
full orð inn mað ur tíu eða ell efu ára
gam all og þetta gekk bara á gæt lega
hjá okk ur. Það kom aldrei ann að til
greina hjá okk ur bræðr un um þrem
ur en að taka við bú inu og sá fjórði,
Magn ús smið ur, hjálp aði okk ur við
að byggja upp á jörð inni, en það má
segja að hún hafi ver ið hálf húsa laus
þeg ar við tók um við,“ seg ir Ragn
ar. Hann rifj ar það reynd ar upp til
gam ans að í Hall kels staða hlíð hafi
ver ið eitt af tveim ur fyrstu timb ur
hús um sem byggð voru í Kol beins
staða hreppi. Í sjö ár hafi ver ið tví
býlt á bæn um þeg ar Gunn laug ur
bróð ir Hrafn hild ar hús freyju bjó
þar á samt sinni fjöl skyldu. Þá voru
í timb ur hús inu í Hall kels staða hlíð
alls 21, þar af ell efu börn öll und
ir sjö ára aldri.
Kaup fé lag ið helsta
lána stofn un in
Bræð urn ir byggðu í búð ar hús ið
með þeim að ferð um sem þá tíðk uð
ust, steyp an var hrærð í lít illi hræri
vél og sett í mót in úr hjól bör um.
Byrj að var að byggja í búð ar hús ið
árið 1964 og flutt í það fyrsta dag
góu 1966. Ný fjár hús fyr ir 500 fjár
voru byggð 1975 og nokkrum árum
seinna flat gryfja og hest hús.
„Við vor um heppn ir með að
byggja bæði í búð ar hús ið og fjár
hús ið og hlöð una fyr ir vísi tölu bind
ingu, en lent um svo í henni með
flat gryfj una og hest hús ið. Það kost
aði 1200 þús und að byggja í búð ar
hús ið. Við feng um að eins 100 þús
und króna lán frá Hús næð is mála
stofn un og þurft um því mik ið að
treysta á út tekt á efni í Kaup fé lagi
Borg firð inga. Ég hef alltaf séð um
fjár mál in fyr ir búið og ræddi við
Þórð Pálma son kaup fé lags stjóra.
Hann sagði að ef við næð um að
fjölga fénu upp í 300 þá yrði þetta
í besta lagi. Við gerð um það og á
næstu árum fór svo fénu fjölg andi
hjá okk ur. Við vor um með hluta
af bú stofn in um í hús um á eyði
býl inu hérna fyr ir fram an, Haf
urs stöð um, auk gam alla fjár húsa
hérna heima og bragga sem byggð
ur var 1955. Sá braggi fauk reynd
ar ofan af fénu í há vaða veðri hérna
1992. Fjár stofn inn var kom inn á
sjö unda hund rað þeg ar við byggð
um fjár hús in 1975 og fór fljót lega
eft ir það í sjö hund ruð. Við vor um
lengi vel með stærsta fjár bú ið hérna
í Kol beins staða hreppi en núna eru
tvö orð in stærri, í YstuGörð um og
Kross holti.“
Kynnt ist öll um
hey skap ar að ferð um
Ragn ar seg ist al veg frá blautu
barns beini hafa ver ið bóndi í sér.
„Það er ekk ert hægt að hugsa
sér skemmti legra en að stúss ast í
kring um féð og þessi jörð er gósen
land til sauð fjár rækt ar. Við erum
hér með mjög víð og góð heima
lönd. Fénu er bara hleypt hérna út
úr girð ing unni og fram úr á vor in.
Það tek ur okk ur ekki nema um sex
tíma að smala á haustin. Okk ar að
al al rétt er hérna heima við, en fé af
öðr um bæj um för um við með nið ur
í Mýr dals rétt.“
Að spurð ur seg ist Ragn ar hafa
ver ið mjög fjár glögg ur og fyr ir ör
fá um árum hafi hann enn þá þekkt
all ar kind urn ar 700 með nöfn um.
„Mað ur gat ekki ver ið þekkt ur fyr
ir ann að,“ seg ir Ragn ar og hlær.
Auð veld aði bú skap inn að þekkja
all ar kind urnar með nafni
Spjall að við Ragn ar Halls son bónda í Hall kels staða hlíð
Ragn ar Halls son í Hall kels staða hlíð.
Systk in in tólf á samt móð ur sinni Hrafn hildi Ein ars dótt ur á 60 ára af mæli
henn ar. Neðst frá vinstri: El ísa bet, Anna Júl ía, móð ir in Hrafn hild ur, Sig
ríð ur og Guð rún. Ofar frá vinstri: Magn ús, Mar grét Erla, Svein björn, Sig
fríð ur Erna, Ein ar, Hall dís, Ragn ar og Svan dís.
Ragn ar á samt Trine, ungri vinnu stúlku frá Dan mörku, en marg ar tamn inga stúlk
ur hafa ver ið í Hall kels staða hlíð um tíð ina.
Ragn ar tek ur við
verð laun um fyr ir
rækt un ar og fé
lags starf inn an
Snæ fell ings á
inn an fé lags móti.
Það er þá ver andi
for mað ur fé lags
ins Lár us Ást mar
Hann es son sem
stend ur hjá Ragn
ari sem er á reið
hesti sín um Blika.
Ragn ar á
frjáls í þrótta
vor inu á
Ís landi, með
kringlu í hönd
heim við bæ
í Hall kels
staða hlíð en
eng inn var
í þrótta völl ur
inn í daln um.