Ský - 01.10.2006, Qupperneq 25

ský 25
List
og tók menn tali ef hann þekkti einhverja. Seinna sá ég að Flóki gerði
þennan stíl að sínum þegar hann sjálfur fór að horfa yfir salinn með
yfirlæti til þess að vekja athygli.
Ef Flóki sá kvikmyndir sem hann hreifst af þá vildi hann sjá þær
aftur og aftur og hann vildi ekki fara einn í bíó svo oft lét ég tilleiðast
og fór með honum. Ég man sérstaklega eftir Rauðu myllunni sem var
sýnd í Austurbæjarbíói. Þetta var umtöluð mynd, ekki síst fyrir að
hún var í lit sem var nýmæli á þeim tíma en þetta var rétt eftir 1950.
Umfjöllunarefni myndarinnar er ævi listamannsins Toulouse Lautrec
og Flóki hreifst óskaplega af henni. Ég held að við höfum séð hana
átta til tíu sinnum og svo sá ég senur og brot úr henni í teikningum
Flóka lengi á eftir.
Úlfur Hjörvar, mikill vinur Flóka, segir í Ævintýrabókinni að
hann hafi lagt skáklistina á hilluna þegar hann fékk inngöngu í
Myndlista- og handíðaskólann en þangað hélt Flóki strax eftir gagn-
fræðaskóla og sýndi menntaskólanámi aldrei neinn áhuga því hann
var strax staðráðinn í að verða listamaður.
Flóki var svo heppinn að Jóhann Briem listmálari kenndi honum
teikningu á unglingsárum í Gaggó Vest en Jóhann hafði mikið dálæti
á Flóka og hvatti hann áfram með ráðum og dáð. Sú saga er þrálát að
Jóhann hafi gefið Flóka 10,1 í teikningu á gagnfræðaprófi.
En hvers konar teikningar runnu úr penna þessa unga manns sem
allir voru sannfærðir um að væri snillingur og hann ekki síst sjálfur.
Jóhann Hjálmarsson útskýrir það svona í formála teikningabók-
arinnar:
„Í verkum frönsku unglinganna Arthur Rimbaud og Comte de
Lautréamont birtast Flóka skyldar sýnir og hugmyndir og þær
sem hann hefur sjálfur lagt hvað mesta alúð við í myndum sínum.
Einnig hafa sögur Edgar Allan Poes, E.T.A. Hoffmanns, Strindbergs
og ljóð Baudelaires orðið honum notadrjúgur lestur. Súrrealisminn
hefur haft mikla þýðingu fyrir þroska Flóka, einkum Salvador Dali,
René Magritte og Max Ernst. En varla hafa þessir menn haft jafn-
sterk áhrif á hann og meistararnir Odilon Redon, Alfred Kubin og
James Ensor, að ógleymdum Belgíumanninum Felicien Rops.
Alfreð Flóki nam við Myndlista- og handíðaskólann í Reykjavík
í einn vetur en fór 1958 til náms við Konunglega fagurlistaháskól-
ann í Kaupmannahöfn og var þar í fjóra vetur eða til 1963 og nam
síðan við Experimentalskolen í sömu borg veturinn 1963.
„Ógeðslegasta kvikindi jarðarinnar“
Alfreð Flóki hélt einkasýningar á verkum sínum í Bogasalnum
í Reykjavík árin 1959 og 1960. Hann var þá rúmlega tvítugur,
umdeildur listamaður bæði í verkum sínum og einkalífi og yfir-
lýsingaglaðari um snilligáfu sína í samtölum við blaðamenn en
almenningur átti að venjast. Allt þetta varð til þess að vekja geysi-
lega athygli á verkum hans og margir vildu eignast þau. Hann hélt
einnig sýningar á verkum sínum í Bandaríkjunum árin 1962 og
1963 og vöktu þau mikla athygli. Líklega hefði Flóki getað lagt
meiri rækt við hinn veraldlega hluta ferils síns sem listamaður en
allt veraldlegt umstang í kringum sýningu og sölu á verkunum var
honum mjög fjarri og mun hann hafa misst af ýmsum tækifærum
á þessu sviði sökum þessa. Hann taldi að vafstur með peninga og
þess háttar væri aðeins fyrir smáborgara og ekki samboðið snillingi
að hokra við búsorgir.
„Ógeðslegasta kvikindi jarðarinnar er smáborgarinn,“ sagði
hann.
Þannig varð Alfreð Flóki snemma á ævi sinni holdgervingur hins
dæmigerða bóhems og listamanns í frekar fábreyttu borgarlífi Reykja-
víkur. Ljóst er að hann lifði sig mjög inn í hlutverkið og valdi sér
fyrirmyndir af kostgæfni og sótti áhrif sín víða.
Af lestri bókar Nínu Bjarkar verður ljóst að Alfreð Flóki naut þess
að vera umtalaður og gerði ekkert skemmtilegra en að ganga fram af
fólki sem taldi frjálslegan lífsstíl hans hneykslanlegan. Flóki virðist
því viljandi hafa ýtt undir sögusagnir um frjálslegt ástarlíf sitt.
Flóki var orðsnjall með afbrigðum og vakti oft mikla hneykslun
og athygli með stóryrtum yfirlýsingum í viðtölum þegar hann ræddi
um íslenskt listalíf og ekki síst eigin snilligáfu. Má segja að hann hafi
verið ákveðinn brautryðjandi á þessu sviði en á sjötta og sjöunda ára-
tugnum voru opinská og krassandi viðtöl ekki eins algengt blaðaefni
eins og þau áttu síðar eftir að verða.
Einkamál hans og hjónalíf var flóknara en svo að verði rakið hér
en Flóki var giftur Annette Bauder Jensen lengst af sjöunda áratug-
arins. Eftir miðjan áttunda áratuginn og til loka bjó Flóki oftast með
Ingibjörgu Alfreðsdóttur.
Drakk með mörgum kynslóðum
Flóki ílentist í Kaupmannahöfn eftir listnám en virðist hafa lifað
fremur rótlausu lífi og bjó á mörgum stöðum á Íslandi á mörgum
tímum sem skiptust á við búsetutímabil í Kaupmannahöfn. Hann
SK<00DD> 4.tbl 2006.indd 25 28.9.2006 10:54:53