Morgunblaðið - 15.01.2015, Blaðsíða 26

26 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. JANÚAR 2015
legum greiningum. Ástæðan er sú að
skólayfirvöld gera iðulega kröfu um
að læknisfræðileg greining liggi fyrir
áður en fé er veitt í sérkennslu eða
annan stuðning, segir Evald.
Árið 2007 var biðlistinn á GRR
orðinn fjögur ár, þá var farið í sér-
stakt átaksverkefni til að létta á bið-
inni og stóð það verkefni í rúm tvö ár.
Frá 2007 til 2014 hefur fjöldi tilvísana
á Greiningarstöðina verið á bilinu 280
til 384 á ári. Frávísanir hafa verið á
bilinu 44 til 94 á ári. Í október síðast-
liðnum var bið eftir athugun á fagsv-
iði yngri barna á bilinu 4 til 12 mán-
uðir en 10 til 14 mánuðir á fagsviði
eldri barna, en til þess sviðs teljast 6
til 17 ára börn.
Evald segir að 10 til 15% barna í
hverjum árgangi séu með einhvers-
konar vandamál á hverjum tíma sem
þarf aðstoðar við. Um 5 til 6% úr
hverjum árgangi er vísað á GRR sem
er allt of hátt hlutfall að sögn Evalds,
þangað eigi aðeins að koma alvarleg-
asti hlutinn sem afmarkast við 3 til
4% barna úr árgangi.
Þarf að efla 2. þjónustustig
„Þetta endurspeglar það að 2.
þjónustustigið þarf að vera öflugra.
Það er fyrst og fremst sérfræðiþjón-
usta á vegum sveitarfélaganna en
inni í því er sálfræðiþjónusta í skól-
um stór partur,“ segir Evald. Eins
og kom fram í Morgunblaðinu fyrir
skömmu eru nú meira en 500 grunn-
og leikskólabörn á biðlista eftir sál-
fræðigreiningu á þjónustumiðstöðv-
um Reykjavíkurborgar.
„Við höfum verið að reyna að tala
fyrir því í samstarfi við 2. stig að það
sé ekki jafnmörgum vísað yfir á 3.
stig en við komumst ekki leiðar okk-
ar vegna þess að umræðan kemst
aldrei á það plan innan stjórnkerf-
isins að tekin sé ákvörðun eða skil-
greint hvað á að fara inn á 3. stigið og
hverju á að þjóna á 2. stigi,“ segir
Evald. „Við erum alltaf að sinna fleir-
um sem okkur finnst að ættu að fá
þjónustu á 2. stigi. Þar er flott fag-
fólk að vinna en krafan um læknis-
fræðilega greiningu setur störfum
þess ákveðnar takmarkanir. Hluti af
vandamálinu er að fólki finnst að það
verði að fá þessa formlegu stimpla
frá GRR eða frá BUGL til þess að
hægt sé með yfirveguðu ráði að
krefjast sérstakra úrræða, sér-
kennslu eða annarrar þjónustu fyrir
barnið. Hluti af þörfum barnanna er
skólatengdur, en samt skilyrðum við
skólatengdar þarfir við læknisfræði-
lega greiningu. Sú krafa gerir það að
verkum að atburðarásin fyrir tiltekið
barn verður hægari oft á tíðum og
biðin eftir viðeigandi þjónustu of
löng.“
Ofuráhersla lögð á læknis-
fræðilega greiningu barna
 Börn með sérþarfir í skólakerfinu fá ekki viðeigandi þjónustu strax vegna biðar eftir læknisfræðilegri
greiningu  Skólayfirvöld vilja að greining liggi fyrir áður en fé er veitt í sérkennslu eða annan stuðning
Morgunblaðið/Ásdís
Sérþarfir „Hluti af þörfum barnanna eru skólatengdar, en samt skilyrðum við skólatengdar þarfir við læknis-
fræðilega greiningu. Sú krafa gerir það að verkum að atburðarrásin fyrir tiltekið barn verður hægari oft á tíðum
og biðin eftir viðeigandi þjónustu of löng,“ segir Evald Sæmundsen sviðsstjóri hjá GRR.
BAKSVIÐ
Ingveldur Geirsdóttir
ingveldur@mbl.is
Læknisfræðileg greining er orðin að
gjaldmiðli fyrir þjónustu við börn
með sérþarfir í skólakerfinu að sögn
Evalds Sæmundsen, sviðsstjóra
rannsókna hjá Greiningar- og ráð-
gjafarstöð ríkisins (GRR).
„Börnin fá ekki þjónustu vegna
þess að greining er ekki komin, þrátt
fyrir að heilmikið sé vitað um þarfir
þeirra og hægt að hefjast handa
strax. Hin langa bið eftir greiningu
er því oft á tíðum óþörf,“ segir Evald.
GRR er þjónustustofnun við börn
og unglinga sem þurfa sérhæfðar at-
huganir, íhlutun og ráðgjöf sem er
ekki á færi sveitarfélaga eða stofnana
í nærumhverfi að veita.
Þjónusta við greiningu barna
skiptist í þrjú stig, eftir sérhæfingu
þjónustunnar og aðgengi að henni.
Til fyrsta stigsins telst almenn heil-
brigðisþjónusta og almennt mennta-
og velferðarkerfi, annað stigið felur
í sér sérhæfðari heilbrigðisþjónustu
og sérhæfðari mennta- og velferð-
arþjónustu eftir greiningu á þörfum,
þriðja og sérhæfðasta stigið eru
GRR og Barna- og unglingageðdeild
LSH auk sérhæfðari heilbrigðis-
þjónustu á sjúkrahúsum og öðrum
stofnunum. Til að fá þjónustu á
þriðja stigi þarf oftast tilvísanir eða
frumathuganir sem sýna að þörf sé
sérhæfðra athugana og meðferðar á
þriðja stigi.
Tilvísunum frá skólum fjölgar
Á undanförum fimm árum hefur
GRR þurft að vísa 400 börnum frá.
Ástæðan er þröngur fjárhagur,
mannekla og fjölgun tilvísana. Tilvís-
anirnar koma aðallega úr skólakerf-
inu en sú aukning verður m.a. til
vegna eftirspurnar eftir læknisfræði-
Alls söfnuðust 2,6 milljónir
króna til Slysavarnafélags-
ins Landsbjargar í þriggja
daga átaki sem Olíuverslun
Íslands stóð fyrir á dög-
unum en þá runnu fimm
krónur af hverjum lítra til
Landsbjargar þegar keypt
var bensín eða dísel hjá Olís
eða ÓB.
Í frétt frá Olís þakkar Jón
Ólafur Halldórsson, forstjóri fyrirtæksins, viðskiptavinum frábærar við-
tökur og þann stuðning sem þeir sýndu Landsbjörg þessa daga. Hann stóð
sjálfur þjónustuvaktina ásamt Jóni Svanberg Hjartarsyni, framkvæmda-
stjóra Slysavarnafélagsins Landsbjargar, og dældu þeir eldsneyti á bifreið-
ir. Jón Svanberg tók við ávísuninni og þakkaði um leið Olís fyrir framtakið
og landsmönnum fyrir góðan stuðning.
Styrktu Landsbjörg um 2,6 milljónir
Útgáfufagnaður
verður í Seltjarn-
arneskirkju í dag
klukkan 17 í til-
efni af útkomu
bókarinnar
„Áhrifasaga
Saltarans“ eftir
dr. Gunnlaug A.
Jónsson.
Höfundurinn
mun fjalla um til-
urð verksins og Grétar Halldór
Gunnarsson fjallar um bókina.
Eygló Rúnarsdóttir og Friðrik
Vignir Stefánsson flytja tónlist.
Að lokinni dagskrá verður boðið
upp á léttar veitingar.
„Áhrifasaga Salt-
arans“ til umræðu
Gunnlaugur
A. Jónsson
Ingvar Þór Jóhannesson og Einar
Hjalti Jensson hafa verið ráðnir
landsliðsþjálfarar íslensku landslið-
anna á Evrópumóti landsliða sem
fram fer í Laugardalshöll 13.-22.
nóvember næstkomandi.
Ingvar Þór verður landsliðs-
einvaldur a-liðsins í opnum flokki
en Einar Hjalti verður landsliðs-
einvaldur kvennaliðsins. Guðlaug
Þorsteinsdóttir verður Einari
Hjalta til aðstoðar og honum innan
handar, segir í fréttabréfi Skák-
sambands Íslands.
Evrópumót landsliða er eitt um-
fangsmesta verkefnið sem Skák-
samband Íslands hefur ráðist í frá
upphafi.
Tveir nýir landsliðs-
þjálfarar í skák
Evald segir að aukið algengi ým-
issa taugaþroska- og geðraskana
ýki svo vandann. „Það er aukin
þekking á þessum frávikum og því
eru þau fleiri, en svo erum við líka
farin að daðra við að setja grein-
ingar á mannlegan breytileika,
sem er vondur staður að vera á.“
Evald upplifir það þannig að of-
uráhersla sé á greiningu og að
stimpillinn sé aðgangur að þjón-
ustu.
„Það er ekki
þar með sagt að
greiningin sé
óþörf, langt því
frá, en stundum
liggja það mikl-
ar upplýsingar
fyrir að það er
hægt að hefjast
handa miklu
fyrr með að veita barninu þjónustu
eftir þörfum.“
Greina mannlegan breytileika
VANDINN ÝKTUR
Evald Sæmundsen
Laugavegi 7, 101 Reykjavík - Sími: 551-3033
Flottir í fötum
ÚTSALAN
í fullum gangi