Morgunblaðið - 15.01.2015, Síða 48

48
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. JANÚAR 2015
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Bjarni Bene-diktssonfjár-
málaráðherra
setti í fyrradag
fram hugmyndir
um það hvert framhaldið yrði í
stefnu stjórnvalda í skatta-
málum. Sagði hann þar meðal
annars að brautin fyrir betra
og einfaldara skattkerfi hefði
nú verið rudd að hluta og að
við blasti að halda áfram á
sömu braut út kjörtímabilið.
Lýsti hann jafnframt yfir vilja
sínum til þess að lækka tekju-
skatt einstaklinga og að skoða
samspil bótakerfisins og
þriggja þrepa skattkerfisins
með það í huga að draga úr
jaðarsköttum.
Fyrstu verk vinstri stjórn-
arinnar á liðnu kjörtímabili
voru að kollvarpa hér einföldu
og skilvirku skattkerfi og taka
að auki upp um eitt hundrað
mismunandi skattahækkanir
og nýja skatta hvers konar.
Skipti þá engu máli, þó að
margir þessara skatta hittu
verst fyrir alþýðu landsins, þá
sem vinstri flokkarnir kenndu
sig einu sinni við, en hafa nú
úthýst úr nöfnum sínum. Til
þess að bæta gráu ofan á svart
hafði hin gríð-
armikla skatt-
heimta lamandi
áhrif á efnahags-
lífið, og hjálpaði
því til við að drepa
allt í Dróma. Öllu þessu hafa
vinstri flokkarnir fagnað, og
jafnvel litið á sem stórfelldan
„árangur“.
Þegar núverandi ríkisstjórn
tók við, eftir einn stærsta
kosningaósigur sem sitjandi
ríkisstjórn hefur beðið á Vest-
urlöndum, voru því vonir
margra landsmanna bundnar
við að snúið yrði snarlega af
fyrri braut. Biðin eftir því hef-
ur orðið lengri en æskilegt
hefði verið.
Sá tími sem mönnum er
skammtaður í ríkisstjórn er
fljótur að líða og kjörtímabilið
er að verða hálfnað. Það er því
ekki seinna vænna að rík-
isstjórnin fari að framkvæma
– ekki aðeins að skoða – hug-
myndir um það hvernig eigi að
lækka tekjuskatta á ein-
staklinga til þess að draga úr
því tjóni sem „stærsti hug-
myndafræðilegi sigur“ vinstri
stjórnarinnar hefur nú þegar
unnið á kjörum og kaupmætti
almennings.
Vonandi verður vilji
fjármálaráðherra að
veruleika sem fyrst}
Löngu tímabært
Vafstrið í kring-um rafræn
skilríki hefur
reynst mörgum
flókið og tíma-
frekt. Ef það hef-
ur farið fram hjá einhverjum
þarf svokölluð rafræn skilríki
til þess að staðfesta skulda-
leiðréttingu á fasteignalán-
um. Í Morgunblaðinu í fyrra-
dag var greint frá því að fólk,
sem ekki á heimangengt, til
dæmis vegna elli eða hrum-
leika, getur ekki orðið sér úti
um rafræn skilríki. Það sama
á við um fólk, sem býr í út-
löndum. Ekki er hægt að
veita öðrum umboð til að ná í
rafræn skilríki, heldur verður
viðkomandi að mæta í eigin
persónu. Eina leiðin er að
sækja um undanþágu á vef
ríkisskattstjóra.
Það hefur aldrei verið fylli-
lega útskýrt hvers vegna
þessi ofuráhersla hefur verið
lögð á rafræn skilríki í sam-
bandi við leiðréttinguna. Slík
skilríki hafa ekki þótt nauð-
synleg hingað til og þó hefur
almenningur getað afgreitt
fjármál sín stórslysalaust á
netinu. Ekki þurfti rafræn
skilríki til að sækja um leið-
réttinguna, aðeins til að stað-
festa hana. Umsóknin er þó
stærra skref og líklegt að sá
sem sækir um
muni hafa hug á
að staðfesta.
Ekki blasir við
að leiðréttingin
gefi mikla mögu-
leika á misferli eða auðgunar-
brotum með því að villa á sér
heimildir. Þeir sem sækja um
leiðréttingu fá ekki peninga í
hendurnar, þeir fara inn á
lánið og síðan lækka afborg-
anir. Hver gæti hagnast á því
að minnka lánabyrði einhvers
annars? Því er ekki annað að
sjá en ákveðið hafi verið að
nota tækifærið til að skikka
stóran hluta þjóðarinnar til
að fá sér rafræn skilríki.
Þessi ákvörðun hefur kost-
að almenning talsverða fyrir-
höfn. Fólk hefur þurft að bíða
hjá símafyrirtækjum og í
bönkum. Að ekki sé minnst á
fýluferðir aðstandenda
þeirra, sem ekki komast að
heiman eða búa erlendis og
sagt var frá í blaðinu í fyrra-
dag. Ef reiknaður yrði út
samanlagður sá tími, sem al-
menningur hefur eytt í þetta
tilefnislausa umstang vegna
rafrænna skilríkja, yrðu það
örugglega mörg ár. Einfald-
ara hefði verið að fólk gæti
gengið frá leiðréttingunni
með sömu öryggistækni og
skattframtölum sínum.
Með rafrænum skil-
ríkjum er einfalt mál
gert flókið að óþörfu}
Rafræn tímasóun
Í
flugvél Icelandair í fyrradag kipptu
ekki margir sér upp við tilkynningu
flugstjóra þess efnis að 40 mínútna
seinkun yrði á flugtaki. Ég leit í
kringum mig og tók eftir því að þess-
ir fáu sem bölvuðu eða lýstu á einhvern hátt
yfir ónægju sinni gagnvart hlutskipti sínu
þarna í farþegarýminu áttu það sameiginlegt
að vera ekki með snjallsíma. Þeim leiddist,
ekki okkur hinum, sem brostum stjörf til
skjásins í lófa okkar og litum ekki upp. Leið-
indi eru á hröðu undanhaldi í nútíma-
samfélagi. Tannlæknabiðstofur, umferðar-
teppur, flugseinkanir – leiðindi þessara
aðstæðna bíta ekki á hinn tæknivædda nú-
tímamann enda gengur hann með litla tölvu í
vasanum sem birtir honum sérsniðinn og
ómótstæðilegan afþreyingarheim hvenær
sem honum hentar og frelsar hann þannig undan oki
leiðinda og eirðarleysis.
Ekki aðeins búum við svo vel á 21. öldinni að geta
snúið baki við leiðindum heldur eru leiðindi smám sam-
an að verða bannorð í samfélaginu, tákn um eitthvað
hallærislegt og úrelt. Beinum athygli okkar stuttlega að
því hvernig fyrirtæki og stofnanir í kringum okkur
kjósa að höfða til okkar. Wow Air er dæmi um lífs-
glaðan lögaðila – skemmtilegt flugfélag þar sem meira
að segja símsvarinn segir brandara. Björt framtíð er
stjórnmálaafl sem reynir að lokka til sín kjósendur und-
ir því yfirskini að pólitík eigi af einhverjum sökum að
vera létt, skemmtileg og átakalaus. Strætó
er allt í einu orðinn „skemmtilegri ferða-
máti“ en aðrir. Símfyrirtækið Nova titlar sig
sjálft „stærsta skemmtistað í heimi“. Svona
mætti lengi áfram telja.
Að leiðast er erfitt en getur um leið
reynst hverjum manni dýpkandi og jafnvel
skapandi reynsla. Barn sem hefur ekkert til
að dreifa athygli sinni er fært um að skapa
heilan heim innra með sér. Að læra að tak-
ast á við leiðindi og að hafa ekkert sérstakt
fyrir stafni annað en að hugsa um forsendur
eigin hugsana er áríðandi þáttur í allri
sjálfsþekkingu. Helber leiðindi eru jafn-
eðlilegur og -sjálfsagður hluti af tilverunni
og konungleg skemmtun og sá sem þekkir
þau ekki á eigin skinni, sá sem flýr tafar-
laust allar aðstæður sem kalla fram í honum
leiða, brosir ekki af sömu dýpt og sá sem býr yfir styrk
til þess að snúa sér ekki undan þegar lífið er leiðinlegt
eða erfitt.
Ég þykist enginn jógi, eða sérfræðingur í leiðindum.
En ég skora á þig að flýja ekki smá leiðindi næst þegar
þau herja á þig. Vertu með þeim um stund. Burstaðu
tennurnar án þess að hugsa um eitthvað annað en það
sem þú ert að gera, sittu af þér umferðarteppu án þess
að kveikja á útvarpinu, borðaðu kvöldmat án þess að
horfa á sjónvarp/lesa blað á meðan. Oftar en ekki er
það sem við þekkjum sem leiðindi í kjarna sínum það að
hafa ekki undankomuleið frá sjálfum sér.
Halldór
Armand
Pistill
Lífsglaðir lögaðilar
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
FRÉTTASKÝRING
Agnes Bragadóttir
agnes@mbl.is
Europol metur það svo aðhryðjuverkaógn í Evrópuhafi aldrei verið meiri fráþví 11. september 2001,
þegar flogið var á turna World Trade
Center í New York. Danska rík-
isútvarpið greindi frá þessu í fyrra-
dag og vitnaði í Rob Weinwright,
æðsta yfirmann Europol.
AFP, franska fréttaveitan,
greindi frá fundi öryggismála- og
innanríkisráðherra fjölmargra ESB-
landa, sem haldinn var í París á
sunnudag, þar sem m.a. kom fram að
margir ráðherranna kölluðu eftir
auknu eftirliti, til þess að berjast
gegn hryðjuverkaógninni.
Innanríkisráðherra Spánar,
Jorge Fernandez Diaz, sagðist m.a.
vilja sjá aukið eftirlit á landamærum
Schengen-svæðisins, ekki bara með
þeim sem væru að koma inn á Schen-
gen-svæðið, heldur einnig með þeim
sem væru að ferðast innan svæðisins.
Ákveðnir ráðherrar kváðust
vilja að öll Evrópusambandslöndin
kæmu sér upp sameiginlegum
gagnagrunni um farþega sem ferð-
uðust yfir landamæri ESB-landanna
og að eftirlit með farþegum á Int-
ernetinu væri jafnframt aukið og
hert.
Evrópuþingið andvígt
Ekki er talið líklegt að eftirlit og
vald í þessum efnum verði flutt til
Brussel, því Evrópuþingið hefur ver-
ið andvígt slíku, með það að leið-
arljósi að standa vörð um réttindi
borgaranna. Þá hafa hinir stóru, þ.e.
Þýskaland, Frakkland og Bretland,
ætíð lagst gegn slíku valdaafsali til
Brussel.
Hér á landi hefur umræða um
þessi mál ekki alltaf rist djúpt. Helst
að fjöldinn hafi brugðist ókvæða við
umdeildri Fésbókarfærslu Ásmund-
ar Friðrikssonar alþingismanns um
það hvort nauðsyn væri á hertu eft-
irliti á hér á landi, vegna hugs-
anlegrar hryðjuverkaógnar.
Hjá embætti Ríkislög-
reglustjóra munu starfsmenn vera
langþreyttir á því í hvaða farvegi um-
ræða um þessi mál hefur verið og
telja að í mörgum tilvikum snúist hún
um aukaatriði og smámuni, en ekki
það sem skipti grundvallarmáli, þ.e.
hvernig lögreglunni verði gert kleift
að tryggja öryggi borgaranna eins og
best verður á kosið.
Fram kom í skýrslu um mat
Ríkislögreglustjóra á hættu á
hryðjuverkum hér á landi árið 2013,
að lögreglan hér á landi hefur ekki
samskonar lagaheimildir og úrræði
og lögreglan á hinum löndunum á
Norðurlöndum hefur, til þess að geta
fengið upplýsingar um stöðu mála,
varað við og brugðist við. Þannig tel-
ur embætti Ríkislögreglustjóra að
lögreglan hér á landi hafi ekki sömu
möguleika til þess að fyrirbyggja
möguleg hryðjuverk og kollegar
hennar á hinum löndunum á Norð-
urlöndum.
Til þess að breyta þessu og
heimila aukið eftirlit innan Schen-
gen-svæðisins, þar sem fullkomið
ferðafrelsi ríkir, þyrfti að breyta lög-
um um rannsóknarheimildir lögregl-
unnar og koma á því fyrirkomulagi
sem oft er nefnt forvirkar rannsókn-
arheimildir.
Ólafur Helgi Kjartansson, lög-
reglustjóri á Suðurnesjum, sem
segja má að sé útvörður Schengen-
eftirlitsins hér á landi, sagði í samtali
við Morgunblaðið í gær, þegar hann
var spurður hvort hann teldi þörf á
auknu og hertu eftirliti:
„Það eina sem ég get sagt um
þetta mál er að eftirliti á landamær-
unum hér á Íslandi er sinnt í sam-
ræmi við þær skyldur sem á okkur
hvíla.“
Er þörf á að breyta
lögum um Schengen?
Morgunblaðið/Sigurgeir S.
Keflavíkurflugvöllur Hið virka Schengen-eftirlit hér á landi fer að mestu
fram í Flugstöð Leifs Eiríkssonar á Keflavíkurflugvelli.
Lögreglan hefur árum saman
vakið máls á öryggismálum og
hvað hún telji að megi betur
fara. Lögreglumenn virðast
langþreyttir á því hversu lítið
stjórnvöld hafa hlustað á þeirra
málflutning og því sem þeir
telja vera réttmætar viðvaranir
þeirra. Viðkvæðið sé einatt á
þann veg að þau voðaverk sem
eigi sér stað úti í heimi geti ekki
gerst á Íslandi.
Því telja lögreglumenn að
eðlilegt sé að tekið verði mið af
þeirri umræðu sem á sér nú
stað í Evrópu í kjölfar voðaverk-
anna í París um öryggismál og
varnir gegn hugsanlegum
hryðjuverkum.
Lögreglumenn hér á landi
kalla meðal annars eftir um-
ræðu um það hver beri ábyrgð-
ina ef illa fer og lögreglan hafi
ekki fengið þau lagalegu úrræði
sem hún telur nauðsynlegt að
fá til að verja borgarana og
gæta öryggis þeirra.
Hvar liggur
ábyrgðin?
UMRÆÐAN UM ÖRYGGIS-
MÁL Á VILLIGÖTUM