Morgunblaðið - 15.01.2015, Page 54

54 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. JANÚAR 2015
Hið hrörlega
ástand og aðbúnaður
Landspítalans er okk-
ur öllum til skammar
og skaða. Íslendingar
hafa löngum stært sig
af því að geta brugð-
ist skjótt við og leyst
flókin vandamál á
lygilega skömmum
tíma. Hvar er rögg-
semin núna? Af
hverju grípum við ekki til lausna
þessa vandamáls með einbeittum
ráðum sem duga? Við getum það
og viljum það flest.
Íslendingar hvorki
vilja né skilja þetta
ráðleysi og uppgjöfina
sem hefur einkennt
valdhafa hverju sinni,
samanber fjárlagakök-
una sem skipta þarf
árlega. Nú skulum við
brugga ráð og baka
köku sem er ekki höfð
til skiptanna heldur
ætlað að leysa fjár-
hagsvanda Landspít-
alans til frambúðar:
undirbyggja sjálf-
bæran rekstrar- og uppbygging-
arsjóð, sem engum öðrum yrði gef-
inn kostur á að seilast í. Við gætum
stofnað Landspítalalottó og látið
ágóðann fjármagna rannsókna- og
lækningatækin langþráðu, og jafn-
vel viðhald og endurnýjun bygg-
inga spítalans; leyst þessa kreppu
sem öll þjóðin býr við og mun
sækja að okkur aftur og aftur,
nema fundin sé varanleg lausn á
þessu langtímavandamáli.
Eftir Kristínu
Þorkelsdóttur
Kristín
Þorkelsdóttir
» Leysum fjárhags-
vanda Landspít-
alans til frambúðar:
undirbyggjum sjálf-
bæran rekstrar- og upp-
byggingarsjóð sem fjár-
magnar lækningatækin
langþráðu.
Höfundur er grafískur hönnuður og
myndlistarmaður.
Landspítalalottó -
Nú þurfum við að
taka til okkar ráða!
Allt talið um gróð-
urhúsaáhrif og þar
með loftslagsbreyt-
ingar af mannavöld-
um byggist á kenni-
setningu nokkurri,
sem soðin var saman
á ráðstefnu í útlönd-
um, gott ef ekki á
vegum loftslags-
nefndar SÞ. Kenni-
setning þessi hljóðar
svo í nafni Páls Bergþórssonar
veðurfræðings, sem var meðal
þeirra fyrstu, sem kynntu þessa
kenningu á Íslandi:
„Talið er að snefilefni í and-
rúmslofti geti hugsanlega hindrað
hitaútgeislun jarðarinnar, sem
myndi þá orsaka uppsöfnun hita =
hlýnandi veðurfar.“ Þetta er
auðsjáanlega ekki nein vísindaleg
niðurstaða þó að þeir, sem halda
þessu fram í nafni vísindanna séu
titlaðir vísindamenn. Það er auð-
séð af orðalagi þessarar kenningar
að menn vita ekki hvort þetta er
rétt heldur eru menn að geta sér
til „talið hugsanlegt“. Enda hafa
ekki fundist neinar sannanir þrátt
fyrir áratuga „rannsóknir“. Þegar
bent er á þetta er svarið oftast að
það séu svo sterkar vísbendingar
um að kenningin sé rétt að það
þurfi varla að sanna málið frekar.
En vísbendingar eru túlkunar-
atriði. Menn geta tekið hvaða fyr-
irbæri sem vera skal og túlkað
það sem vísbendingu um að það
gerist sem viðkomandi óttast eða
vill forðast. Túlkun er alltaf per-
sónuleg og ekki eru það vísindaleg
vinnubrögð að blanda persónu-
legum skoðunum saman við vís-
indalegt starf enda
verður starfið þá óvís-
indalegt. En það er
einmitt megin hlut-
verk vísindanna að
sanna, sanna hvað er
rétt og hvað er for-
dómar eða hindurvitni
eða einfaldlega tilbún-
ingur!
Vísindalegar stað-
reyndir eru hinsvegar
að jörðin kælist ekki
með útgeislun hita.
Kaldir hlutir eins og
jörðin geta auðsjáan-
lega ekki sent frá sér hitageisla
enda hefur geislun ekki áhrif á
loftið yfirleitt. Sólargeislarnir hita
ekki loftið sjálft, ef svo væri væri
gufuhvolfið heitt en ekki ískalt
eins og það er. Jafnvel geimurinn
væri þá heitur! Sólin hitar fast
efni og fljótandi, loftið hlýnar svo
af snertingu við fast efni og fljót-
andi og þegar það hlýnar þenst
það og léttist og kemst þannig á
hreyfingu mest upp á við. Upp-
streymi er hin eiginlega aðferð
náttúrunnar til að halda jafnvægi í
hitafarinu. Hlýja loftið stígur upp
og kólnar eftir því sem hærra
dregur því uppi yfir er fimb-
ulkuldi. Og það gildir fyrir allar
lofttegundir enda er andrúmsloftið
blanda lofttegunda, köfnunarefni
um 80% og súrefni um 20%, snef-
ilefnin eru samtals minna en 0,1%
af heildarloftmassanum.
Þegar hlýja loftið streymir upp
þá hlýtur eitthvað að koma í stað-
inn, þá kemur kalda loftið niður úr
háloftunum á þeim svæðum jarð-
arinnar þar sem ekkert upp-
streymi er, þar sem jörðin er þak-
in ís eða snjó. Þetta er hin eilífa
hringrás loftsins, sem felur í sér
hringrás vatnsins, sem alkunn er.
Hér hefur verið sýnt fram á að
kenningin um gróðurhúsaáhrif er
algjör tilbúningur og því eru allir
samningar um þessi efni og
ímyndaðar afleiðingar þeirra
ógildir enda gerðir á fölskum for-
sendum. Athyglisvert væri að
leggja ágreining um framkvæmd
slíkra samninga fyrir dómstólana,
þá yrði að sanna forsendur þeirra.
Sama er um lög sem sett hafa
verið á grundvelli umræddrar
kenningar, þau hafa að sjálfsögðu
engan grundvöll heldur og eru því
gildislaus. Vilji yfirvöld setja lög á
vísindalegum forsendum yfirleitt
hlýtur það að vera fyrsta skilyrðið
að þær forsendur séu þá sannaðar
svo óyggjandi sé, annars má búast
við að þær verði afsannaðar ein-
hvern daginn. Og hvernig ætti þá
að bæta það óhagræði og tjón sem
slík löggjöf hefur valdið að
óþörfu?
Ef hlýnandi veðurfar stafar af
umframmagni af CO2 í loftinu þá
hlýtur það gagnstæða að gilda
þegar veðurfar er kólnandi. Eitt
mesta harðindatímabil sem komið
hefur á Íslandi var á síðari helm-
ingi nítjándu aldar. Árið 1863, í
byrjun þessa harðindatímabils, var
byrjað að mæla hitastig kerf-
isbundið í Stykkishólmi og er sam-
anburður við þá mælingu notaður
til að sýna þróun veðurfarsins á
Íslandi síðan þá. (Það hlýtur að
hafa vantað CO2 í andrúmsloftið.)
Svo hafa „vísindamenn “ þungar
áhyggjur af að harðindunum linni
um sinn. Þó vita allir að veðurfar
á jörðinni hefur sveiflast allt frá
upphafi vega. Sveiflurnar hafa
verið misjafnlega djúpar og mis-
jafnlega langar og enga reglu
hægt að finna í þeim efnum og svo
verður áfram hvað sem menn
„álíta“ eða telja. Sama þótt „vís-
indamenn“ reyni að telja saklaus-
um almenningi trú um einhverja
fjarstæðu.
Það er varla mikið að marka
rannsókn þegar rannsakandinn er
búinn að ákveða niðurstöðuna fyr-
irfram samkvæmt sinni persónu-
legu trú. Það væri álíka eins og að
glæpamaðurinn ætti að rannsaka
glæpinn og jafnvel fella dóm um
hann líka.
Loftslagsbreytingar
Eftir Pétur
Guðvarðsson » Það er varla mikið að
marka rannsókn
þegar rannsakandinn
hefur ákveðið niðurstöð-
una fyrirfram sam-
kvæmt sinni persónu-
legu trú.
Pétur
Guðvarðsson
Höfundur er fv. bóndi og
rökhyggjumaður.
Fyrir hálfri öld
ráku tveir rafmagns-
verkfræðingar mikinn
áróður fyrir því að
rafbílavæða Ísland.
Nú hafa rafmagns-
verkfræðingar og fleiri
tekið upp þennan mál-
stað og vilja aukin
fríðindi til þeirra sem
kaupa rafbíla, að hætti
Norðmanna.
Samkvæmt grein í
Mogganum 2.9. sl. voru um 32.000
rafbílar í Noregi (um 1,3% fólks-
bíla) og fjölgaði ört. Til þess að ná
þessu hafa skattaafslættir numið
sem svarar um 76 milljörðum ís-
lenskra króna auk ýmissa annarra
fríðinda.
Ef við ætluðum að ná sama
fjölda af rafbílum á næstu árum
mætti búast við að það kostaði okk-
ur svipaða upphæð, en þetta eru
um 15% af skráðum fólksbílum á
Íslandi. Mér virðist ólíkt skyn-
samlegra að nota fjármunina í að
byggja nýtt sjúkrahús og auka við-
hald á vegum.
Eftir einn til tvo áratugi væri
svo hægt að fjölga rafbílum, þróun-
in er nokkuð ör og vonandi verða
rafbílar þá orðnir samkeppnisfærir
við aðra bíla þannig að ekki þyrfti
að kosta miklu til.
En því ekki að taka Norðmenn
sér til fyrirmyndar? Því er til að
svara að Norðmenn eiga digra
sjóði, en við erum stórskuldug, auk
þess er þjóðarframleiðsla þeirra
um tvöfalt meiri á íbúa. Ekki er
ólíklegt að þeir líti á þessa rafbíla-
væðingu sem eins konar friðþæg-
ingu fyrir þá mengun sem olían
veldur. Því er skynsamlegra fyrir
okkur að líta í aðra átt um fyr-
irmyndir í þessum málum.
Vissulega myndi rafbílavæðing
draga úr CO2-mengun en ekki má
gleyma því að öll raforkufram-
leiðsla Íslendinga
dregur úr CO2-
mengun á heimsvísu
eins og er, þannig að
einhver hluti þess
kæmi til frádráttar því
sem sparaðist við raf-
bílavæðinguna.
Nú má ekki skilja
þetta svo að ég sé á
móti því að keyptir
séu rafbílar, ég er til
dæmis hlynntur því að
komið sé upp hleðslu-
stöðum fyrir rafbíla
með fyrirgreiðslu frá hinu opinbera
til að greiða fyrir þeim sem vilja
kaupa slíka bíla, þótt ekki sé það
hagkvæmt. Ég er hins vegar and-
vígur því að ýtt sé undir rafbíla-
kaup með stórfelldum nið-
urgreiðslum, við höfum ekki efni á
því. Ef raunverulegur áhugi er fyr-
ir því að draga úr CO2-mengun
bendi ég á að 2009 kom út skýrsla
hjá umhverfisráðuneytinu um
hvernig draga mætti úr CO2-
mengun og skoðaðir 38 möguleikar.
Rafbílavæðing var sú þriðja kostn-
aðarsamasta á eftir vetnisbílum og
léttlestakerfi. Það sýnir ef til vill
hugsunarhátt okkar Íslendinga að
þessar þrjár dýrustu aðgerðir
(kostnaður á CO2-tonn) hafa vakið
mestan áhuga pólitíkusa, blaða-
manna og náttúruverndarsinna.
Hví ekki að endurskoða þessa
skýrslu miðað við núverandi for-
sendur og taka síðan ákvarðanir
um aðgerðir?
Rafbílar eða
sjúkrahús
Eftir Harald
Sveinbjörnsson
Haraldur
Sveinbjörnsson
»Mér virðist ólíkt
skynsamlegra að
nota fjármunina í að
byggja nýtt sjúkrahús
og auka viðhald á veg-
um.
Höfundur er verkfræðingur.
- með morgunkaffinu
Aukablað
alla þriðjudaga