Morgunblaðið - 15.01.2015, Blaðsíða 82

82 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 15. JANÚAR 2015
Minningarsjóður um Jean Pierre Jacquillat, fyrrum
aðalstjórnanda Sinfóníuhljómsveitar Íslands, mun
á þessu ári veita efnilegum tónlistarmanni styrk til
framhaldsnáms erlendis á skólaárinu 2015-2016.
Veittur er einn styrkur að upphæð 1.250.000 kr.
Umsóknir, með upplýsingum um námsferil
og framtíðaráform, sendist fyrir 1. mars nk.
til formanns sjóðsins:
Halldór Friðrik Þorsteinsson
Pósthólf 8444,
128 Reykjavík.
Umsóknum fylgi hljóðritanir, raddskrár frumsaminna
verka eða önnur gögn sem sýna hæfni umsækjenda.
Styrkur til
tónlistarnáms
MINNINGAR
SJÓÐUR
JPJ
Ím
y
n
d
u
n
a
ra
fl
/
M
-J
PJ
www.minningarsjodur-jpj.is
Einar Falur Ingólfsson
efi@mbl.is
Þetta verk er ólíkt öllu sem ég hef
skrifað áður. Það er meira abstrakt
og leitandi en mín fyrri verk,“ segir
Auður Ava Ólafsdóttir, rithöfundur
og leikskáld, þegar hún er spurð út í
nýtt leikrit sitt, Ekki hætta að anda,
sem leikhópurinn Háaloftið frum-
sýnir í Borgarleikhúsinu í kvöld, í
leikstjórn Stefáns Jónssonar.
Auður bætir við að sjálfri finnist
sér öll sín verk vera ólík innbyrðis
en hún hefur nú sent frá sér fjórar
skáldsögur, eina ljóðabók og fjögur
leikrit; eitt útvarpsleikrit, Lán til
góðverka, og þrjú fyrir svið. Þau
fyrri voru Svartur hundur prestsins
(2011) og Svanir skilja ekki (2013).
„Ekki hætta að anda er mögulega
tilvistarlegra en fyrri leikritin og ég
held ég sé að reyna að skrifa gegn
myrkrinu; verkið snýst um leitina
að ljósinu í myrkum heimi. Ég er
meðvituð um það að áhorfendur
eiga eftir að skilja það á ólíka vegu.
Þetta verkefni er líka ólíkt öðrum á
mínum ferli að því leyti að ég hef
aldrei áður verið beðin um að skrifa
verk,“ segir hún.
Leikhópurinn Háaloftið óskaði
eftir því við Auði Övu að hún skrif-
aði verk fyrir leikkonurnar fjórar
sem fara með hlutverkin, þær Tinnu
Hrafnsdóttur, Maríu Hebu Þorkels-
dóttur, Kötlu Margréti Þorgeirs-
dóttur og Elmu Lísu Gunn-
arsdóttur. Brynja Björnsdóttir
hannar leikmynd og búninga, Árni
Rúnar Hlöðversson sér um tónlist-
ina, Þórður Orri Pétursson hannar
lýsingu og þá vinnur danshöfund-
urinn Melkorka Sigríður Magn-
úsdóttir, dóttir Auðar, sviðshreyf-
ingar eins og í fyrri sviðsverkum
hennar.
Erfitt að hugsa um plott
„Ég var beðin að skrifa verk fyrir
fjórar konur og það var ekki auð-
velt,“ segir Auður. „Titillinn er sótt-
ur í arfaslakan YouTube-slagara,
„Don’t Hold Your Breath“, sem
Nicole nokkur Scherzinger syngur.
Árni í FM Belfast hefur leikið sér
með lagið fyrir verkið og meðal ann-
ars útsett það fyrir kirkjukór.“
Auður hikar þegar spurt er um
fléttuna í verkinu og segir að sér
þyki alltaf erfiðast að hugsa um
plott í verkum. „Og yfirleitt að hafa
plott! Sem höfundur finnst mér það
erfiðast. Mér finnst ég hafa undir-
texta, boðskap og slíkt nokkuð á
hreinu en vildi helst sleppa því að
hafa plott. Þau eru aldrei frumleg
og verk eru ekki um þau.“
– Hvers vegna þá að hafa plott?
„Ólíkt til dæmis samtímadanslist
eða ljóðinu, þá er enn gerð krafa um
plott eða söguþráð í leikhúsi,“ svar-
ar hún og bætir við að þetta sé verk
sem leiki á mörkum skynjunar og
skilnings. Niðurstaðan er ekki ein-
hlít.
„Stefán leikstjóri var nýbúinn að
ganga Jakobsveginn, 1.448 kíló-
metra, þegar hann kom að verkinu
og það rímar vel að bæði leikstjóri
og leikrit séu leitandi.
Mér fannst erfitt að geta ekki
haft karlmann í verkinu því ég er
iðulega að reyna að leika á gráu
sameiginlegu svæði kynjanna í mín-
um verkum. En ég bjó til hann Há-
kon sem verið er að reyna að ná ut-
an um og skilgreina en hann er
barnsfaðir kvennanna fjögurra. Þar
koma inn hugmyndir um sáðbera
sem reynist vera útlendingur og
heitir í raun Håkon. Konurnar eru
týndar og sannleikurinn í verkinu er
á reiki.“
Auður bætir við að þótt Hákon
þessi sé ekki sjáanlegur sé engu að
síður bjart yfir honum, hann hafi til
að mynda verið valinn einn Íslend-
inganna með fallegustu húðina, það
skín af honum birta.
„Í bakgrunni er heimurinn, það
er ekki hægt að skrifa um ljósið
nema skrifa um myrkrið,“ segir
hún. „Meðal annars kem ég inn á
umhverfismálin og þá staðreynd að
það eru sex billjónir plastagna í höf-
unum og perflúoralkalísambönd eru
að eyðileggja sæði karlmanna á
Vesturlöndum.“
Dans og myndlist mín svið
Auður hefur ekki viljað láta gera
leikgerðir eftir skáldsögum sínum,
frekar vill hún takast á við leikritun
og það virðist eiga vel við hana.
„Já, mér finnst þetta spennandi
form. Ég hef mikið fylst með dans-
heiminum, dans og myndlist má
kalla mín sérsvið, og mér finnst
samtímadans hafa gefið mér annan
vinkil á sviðslistaheiminn. Dansverk
eru svo laus við plott, þau byggjast
þess í stað á skynjun, á allt annarri
lógík, og það rímar ágætlega við
minn hugmyndaheim um hvernig
sviðslistaverk megi vera. Því lá
beint við að vinna að verkinu með
dansara og þetta er þriðja verkið
sem Melkorka kemur að, hún er
danshöfundurinn. Við vorum á sín-
um tíma búnar að ákveða að gera
eitt sviðsverk saman, það var Svart-
ur hundur prestsins, en svo hefur
þetta þróast svona. Hingað til hefur
verið danshugsun í leikritunum.
Stefán er mjög hugmyndaríkur leik-
stjóri og nálgast verkið á sinn hátt.
Ég legg samtölin í púkk og svo
kemur hópurinn og gerir sitt úr
því …“
Hættir í Háskólanum
Nú eru tvö ár frá útkomu síðustu
skáldsögu Auðar Övu, Undantekn-
ingarinnar. Nær hún að vinna
prósatexta samtímis leikritum?
„Nú hef ég ákveðið að verða rit-
höfundur, það á að gerast árið 2015.
Ég hef alltaf unnið fulla vinnu með
skrifunum en ætla að hætta því,“
segir Auður. Hún er listfræðingur
að mennt, hefur um árabil stýrt
Listasafni Háskóla Íslands og leitt
mikilvæga uppbyggingu kennslu í
listfræði við Háskólann. Um daginn
hlaut hún starfslaun úr launasjóði
rithöfunda til tveggja ára og dregur
sig því nú úr kennslu og störfum við
skólann.
„Ég ætla að verða atvinnurithöf-
undur og er byrjuð á nýrri skáld-
sögu. Ég beiti þeirri aðferð að hand-
skrifa söguna og það er svo skrýtið
að á þriðjung síðunnar skrifast
óvart leikrit. Það er ekki um að
ræða leikgerð af sögunni sem ég er
að skrifa, heldur liggja þræðir inn í
hana sem eru af allt öðrum toga. Ég
er frekar pirruð yfir þessu því fyrir
vikið er ég miklu lengur að skrifa
skáldsöguna,“ segir hún og brosir.
„En nú ætla ég að halda mig til
hlés í leikhúsinu í einhvern tíma. Ég
lofa því! Ég á að vísu til drög að
barnaleikriti en ég sé bara til með
það.“
„Skrifa gegn myrkrinu“
 Leikhópurinn Háaloftið frumsýnir
nýtt leikrit eftir Auði Övu Ólafsdóttur
Ljósmynd/Eddi
Leikkonurnar „Konurnar eru týndar og sannleikurinn er á reiki,“ segir leikskáldið. Elma Lísa Gunnarsdóttir,
Tinna Hrafnsdóttir, María Heba Þorkelsdóttir og Katla Margrét Þorgeirsdóttir eru hér í hlutverkum sínum.
Morgunblaðið/Einar Falur
Leikskáldið „Verkið snýst um leitina að ljósinu í myrkum heimi,“ segir
Auður Ava um leikritið Ekki hætta að anda, sem er frumflutt í kvöld.
Aðsókn að British Library, þjóð-
arbókasafni Breta, jókst um tíu pró-
sent á síðasta ári, nú á tímum síauk-
innar notkunar spjaldtölva og staf-
rænna miðla af ýmsu tagi.
Í grein í The Telegraph er vitnað í
forstöðumann British Museum, Roly
Kealing, sem segir að hinir stafrænu
tímar fái fólk til að „þrá mannlega
snertingu og áþreifanlega hluti“.
Keating segir heim tölva, snjall-
síma og samfélagsmiðla ekki vera
neina ógn við gamalgróin bókasöfn;
þvert á móti stuðli hann að fleiri
heimsóknum í söfnin. Með tímanum
muni söfnin þó takast á við nýjar
hugmyndir og ný gildi notenda.
British Library er höfuðsafn og
því er horft af athygli til þeirra
ákvarðana sem þar eru teknar; nú
hefur verið tilkynnt að safnið sé að
auka og styrkja stafrænar geymslur
sínar með myndarlegum hætti.
Keating segist oft spurður að því
hvort hugmyndin um hefðbundin
bókasöfn standist nú á tímum mik-
illar tæknibyltingar. Hann segir
spurninguna mikilvæga því hið op-
inbera leggi mikið fé í söfnin en
spurningarnar snúist um það hvern-
ig fólk sæki sér þekkingu, menningu
og minningar. Sumir telja að menn
standi frammi fyrir vali milli safns-
ins og netsins en Keating telur þetta
tvennt ekki vera andstæður; söfnin
og netið búi yfir þessu öllu, þar sé
upplýsingarnar að finna, en á tímum
skjámenningar aukist gildi og mik-
ilvægi gæðarýma og upplifunar sem
bókasöfnin bjóði upp á.
Vinsældir British
Library aukast
Morgunblaðið/Styrmir Kári
Bókasafn Hvar sækir fólk sér upp-
lýsingar, menningu og minningar?
„Ófyrirsjáanlegt
Ísland“ er heiti
sýningar grafík-
listakonunnar
Sigrúnar Ög-
mundsdóttur og
danska málarans
Birgitte Lykke
Madsen sem
verður opnuð í
menningarhús-
inu Nordatl-
antisk hus í Óðinsvéum í dag.
Sýningin er sögð fjalla um „hið
óútreiknanlega Ísland, með ís-
lenska náttúru sem innblástur og
samnefnara.“
Sigrún sýnir röð grafískra ljós-
mynda, þar sem kennileiti Reykja-
víkur – fjallið Esja – er í forgrunni.
Madsen túlkan hins vegar í sínum
verkum áhrifaríkan fund sinn með
íslenskri náttúru og krafti hennar.
Báðir listamennirnir stunduðu nám
við Listaháskólann á Fjóni og hafa
tekið þátt í fjölda sýninga á Norð-
urlöndunum en þetta er í fyrsta
sinn sem þær sýna saman.
Ófyrirsjá-
anlegt land
Hluti myndar eftir
Sigrúnu af Esjunni.