Morgunblaðið - 27.10.2017, Blaðsíða 22

22 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 27. OKTÓBER 2017
Við Vinstri-græn
höfum lagt áherslu á
það í þessari kosninga-
baráttu að mæta kjós-
endum augliti til auglit-
is. Við höfum gengið í
hús, heimsótt fólk og
haldið fundi. Við höfum
fengið skýrt ákall um
öðruvísi stjórnmál,
öðruvísi forystu og
öðruvísi stefnu.
Það er kallað eftir því að sú efna-
hagslega hagsæld sem við búum við
skili sér betur til fólksins í landinu. Að
við vanrækjum ekki innviðina heldur
setjum okkur áætlun um hvernig á að
byggja upp til framtíðar.
Í þeim efnum er okkar sýn skýr.
Við viljum ábyrga stjórn efnahags-
mála og styrkja tekjugrunn ríkisins,
m.a. með auknum arðgreiðslum,
bættu skattaeftirliti og tryggja það að
arðurinn af sameiginlegum auðlindum
skili sér með sanngjörnum hætti til
fólksins í landinu. Við viljum eiga víð-
tækt samráð um skattkerfið í stað
þess að ráðast í skammlífar breytinga
á borð þær sem síðustu ríkisstjórnir
hafa staðið fyrir. Nægir þar að nefna
hækkun virðisaukaskatts á bækur
sem allir flokkar eru skyndilega sam-
mála um að hafi verið vanhugsuð að-
gerð, gríðarlega skattahækkun á
ferðaþjónustuna sem aftur virðist orð-
in umdeild og svo mætti lengi telja.
Um leið er það ábyrg stefna að ráð-
ast í uppbyggingu á mikilvægum al-
mannagæðum. Við höfum efni á betri
vegum sem eru nauðsynlegir innviðir
bæði fyrir fólkið í landinu og stærstu
útflutningsgrein landsins, ferðaþjón-
ustuna. Við viljum forgangsraða fjár-
magni til opinbera heilbrigðiskerfisins
og tryggja að lykilstofn-
anir eins og Landspít-
alinn geti staðið undir
hlutverki sínu. Við vilj-
um leggja áherslu á
menntun sem er und-
irstaða hagsældar og
velferðar til framtíðar.
Við tökum undir kröfu
eldri borgara um að
hækka frítekjumark
vegna atvinnutekna
strax í 109 þúsund krón-
ur og viljum vinna með
öryrkjum að því að draga úr skerð-
ingum og bæta kjör þeirra. Við viljum
lengja fæðingarorlof í áföngum í 12
mánuði og styðja við ungt fólk sem er
að koma sér þaki yfir höfuðið. Við vilj-
um ráðast í aðgerðir strax í loftslags-
málum og bæta réttarstöðu brotaþola
kynferðisbrota samhliða aukinni
fræðslu og forvörnum í þeim efnum.
Við viljum tryggja starfsumhverfi og
frelsi óháðra fjölmiðla.
Uppbyggingin framundan snýst
ekki aðeins um aukið fé. Hún snýst
líka um breytta forgangsröðun og
breytt vinnubrögð; aukna áherslu á
langtímahugsun og samráð. Við vilj-
um leiða slíka vinnu, í þágu fólksins í
landinu.
Samstaða um ábyrga
uppbyggingu
Eftir Katrínu
Jakobsdóttur
» Það er kallað eftir
því að sú efnahags-
lega hagsæld sem við
búum við skili sér betur
til fólksins í landinu og
að við vanrækjum ekki
innviðina.
Höfundur er formaður
Vinstri-grænna.
Katrín Jakobsdóttur
Snemma 2010 kom
út merkileg meist-
araritgerð í heilsu-
hagfræði, Þjóðhagsleg
byrði af áfengis- og
vímuefnaneyslu, eftir
Ara Matthíasson, þjóð-
leikhússtjóra. Þar er
niðurstaðan sú að árleg
byrði Íslendinga af
neyslu áfengis og vímu-
efna (byggt á gögnum
frá 2008) var um 50 milljarðar að frá-
töldum kostnaði vegna ótímabærra
dauðsfalla. Sé kostnaður vegna dauðs-
falla, bæði slys og sjúkdómar, tekinn
með þá var byrðin allt að 87 milljarðar.
Miðað við hækkun vísutölu og einnig
aukna þekkingu á skaðsemi áfengis og
annarra vímuefna má áætla að í dag
séu þetta nú yfir 120 milljarðar á ári.
(Hvað kostar nýr Landspítali? Eða
léttlest til Keflavíkur? Hvað má bora
mörg Vaðlaheiðargöng fyrir 120 millj-
arða?)
Það er merkilegt hvað lítið fer fyrir
umræðu um vímuefnavandann í kosn-
ingabaráttunni – vanda sem kostar
þjóðfélagið bara 120 milljarða á ári.
Síðan eftir kosningar mun endurtaka
sig eins og undanfarin ár að ungir,
óreyndir þingmenn láta áfengisiðn-
aðinn hafa sig að leiksoppi og bera
fram frumvarp sem brýtur niður for-
varnir gegn eiturlyfinu, áfengi. Land-
læknisembættið áætlar að aukin
neysla á áfengi gæti aukið þjóðfélags-
legan kostnað um allt 30 milljarða á
ári! Merkilegt að þessum sömu þing-
mönnum verður oft tíðrætt um skatt-
byrði almennings en finnst sjálfsagt að
leggja þennan skatt á, sem er þó ekki
aðeins peningar heldur ómæld þjáning
og harmur.
Sumum þeirra sem berjast fyrir
auknu aðgengi að eit-
urlyfjum verður tíðrætt
um frelsi en það frelsi er
eingöngu viðskiptafrelsi.
Frelsi til að græða með
því að selja fíkniefni og
hneppa aðra í ánauð hjá
Bakkusi og öðrum eitur-
lyfjaguðum.
Áfengi, samkvæmt
WHO, Alþjóðaheilbrigð-
isstofnuninni, er orsaka-
valdur í 200 sjúkdóma-
og slysaflokkum. Orsaka-
valdur í 9 tegundum krabbameina,
m.a. brjóstakrabbameini. Áfengi er or-
sökin í 5,9% dauðsfalla á heimsvísu
(bendum á að 60% mannkyns neyta
ekki áfengis og því er þessi prósenta
mun hærri hjá þeim sem drekka). Þá
er óupptalin öll sú þjáning sem áfengið
veldur.
Viltu minnka álagið og minnka
kostnað í heilbrigðiskerfinu, lögregl-
unni, dómskerfinu, fangelsiskerfinu?
Viltu auka framleiðni og gæði hjá fyr-
irtækjum? Kjóstu þá að berjast fyrir
vímulausum lífstíl, meiri og betri for-
vörnum og meðferð fíkniefnasjúklinga.
Kjóstu ekki þá frambjóðendur sem
vilja auka og auðvelda aðgengi að eit-
urlyfjum, eins og áfengi og kannabis.
Bindindissamtökin IOGT á Íslandi
eru mannréttindasamtök sem berjast
fyrir betri heimi og bættu mannlífi og
telja að skjótvirkasta leiðin til þess sé
að lifa vímuefnalausum lífsstíl.
Viltu tapa 30
milljörðum í viðbót?
Eftir Björn S.
Einarsson
Björn S. Einarsson
» Árleg byrði vegna
neyslu áfengis og
annarra vímuefna er
120 milljarðar.
Höfundur er formaður á IOGT
á Íslandi.
LAUGAVEGI 24 - 101 REYKJAVÍK
SÍMI: 552 0800
SKIPAGÖTU 7 - 600 AKUREYRI
SÍMI: 462 4646
GENUINE SINCE 1937
Reyktur lax
- Láttu það eftir þér
Söluaðilar:10-11,Hagkaup,Kostur,Icelandverslanir,Kvosin,Melabúðin,
Nettó, Samkaup, Pure Food Hall flugstöðinni Keflavík, Sunnubúðin.
Fundur samtaka
um nýjan spítala á
betri stað í síðustu
viku var sláandi. Þar
kom fram að síðast
liðin 15 ár hafa ótal
skýrslur verið unnar
um staðsetningu þjóð-
arsjúkrahússins,
nefndir hafa komið og
farið og ótal stjórn-
málamenn hafa haft
áhrif. Í allri þessari vinnu virðist
aldrei hafa komið til álita að
byggja þjóðarsjúkrahúsið á öðrum
stað þrátt fyrir ótal vísbendingar
um að það sé betur komið annars
staðar en við Hringbraut. Þess má
að auki geta að skipulagi hefur
verið breytt á þeim tíma sem allar
nefndirnar og stjórnirnar hafa ver-
ið að störfum. Allar tilraunir til að
koma nýrri staðsetningu á dagskrá
hafa verið þaggaðar niður. Nýting
nærumhverfis núverandi þjóðar-
sjúkrahúss hefur breyst mjög síðan
fyrstu athuganir á staðsetningu
fóru fram. Nú eru í nágrenni
sjúkrahússins ótal gististaðir og
mörgum sinnum fleiri ferðamenn
fara um samgöngumiðstöðina í ná-
grenninu með mjög aukinni um-
ferð. Umferðarþungi um Miklu-
braut/Hringbraut hefur
margfaldast á síðustu 15 árum en
ennþá er haldið dauðahaldi í stað-
setningu sem nú þegar er óhugs-
andi og mun á kom-
andi áratugum enn
auka á þann mikla
umferðarvanda sem
þegar er á svæðinu
verði þjóðarsjúkra-
húsið byggt við Hring-
braut. Ljóst er að
byggja þarf umferð-
armannvirki sem
munu kosta jafnmikið
og fyrirhugað þjóð-
arsjúkrahús sjálft. Nú-
verandi staðsetning er
auk þess fjarri miðju
höfuðborgarsvæðisins og fjarlægist
hana ár frá ári.
Nú er spurt: Hvaða hræðilegu
áhrif yrðu af nýrri könnun á stað-
setningu? Svar þeirra sem hanga á
núverandi staðsetningu eins og
hundar á roði er að 15-20 ár taki
að marka nýja staðsetningu og
byggja nýjan spítala. Svarið er
blekking. Fram hefur komið að
eiginlegur byggingartími nýs spít-
ala taki um fimm ár. Því fer fjarri
að ætla að tíu til fimmtán ár taki
að ákvarða nýjan stað og klára
skipulagsvinnu.
Hönnun meðferðarkjarna sem nú
er á lokastigi nýtist einnig á nýjum
stað. Grunn þeirrar byggingar má
eins grafa við Vífilsstaði eða við
Keldur. ,,Töfin“ af þessum sökum
eru nokkrir mánuðir sem vinnast
munu upp með meiri framkvæmda-
hraða á nýjum betri stað. Það sem
er uggvænlegast er að menn virð-
ast ætla að reisa byggingar sem
kosta meira en eitthundrað millj-
arða króna ,,vegna þess að svo
mjög liggur á að klára byggingu
nýs þjóðarsjúkrahúss á meðan við
undirbúum byggingu þess næsta“
eins og lesa mátti úr orðum eins
fundarmanna í síðustu viku. Þess
má geta að hluti núverandi sjúkra-
húss hefur verið starfræktur frá
1930 þannig að við höfum hingað til
ekki tjaldað til einnar nætur í
sjúkrahúsbyggingum. Nú skilst
skrifara að yfir standi viðhorfs-
könnun meðal starfsmanna þjóð-
arsjúkrahússins um framtíð-
arstaðsetningu. Von mín er að sem
flestir starfsmenn þori að segja
hug sinn og láti ekki þagga niður í
sér. Það er ekki of seint að sjá að
sér og byggja nýtt þjóðarsjúkrahús
á betri stað sem liggur betur við
umferðaræðum en sá sem nú er í
notkun. Það er ekki of seint að
koma í veg fyrir þá sóun á fjár-
magni sem fylgir því að reisa þjóð-
arsjúkrahúsið við Hringbrauta. Allt
sem til þarf er kjarkur stjórnmála-
manna til að ganga í að finna betri
stað og í fljótu bragði virðist aðeins
þurfa að kanna tvo góða kosti.
Skipulagsvinna á að geta gengið
fljótt fyrir sig. Við erum að fara að
reisa þjóðarsjúkrahús við Vífils-
staði eða Keldnaholt, ekki Álver
eða aðra mengandi starfsemi sem
kallar á langt skipulagsferli. Mið-
flokkurinn hefur kjark til að taka
núverandi staðsetningu upp og
ákveða nýja á betri stað. Svo var
að heyra að fleiri stjórnmálaflokkar
væru til í að stökkva á þann vagn.
Fulltrúi Sjálfstæðisflokks var einn
andvígur þjóðaratkvæði um málið
þarsem það væri of flókið fyrir
kjósendur. Ég velti því fyrir mig
hvaða spurningar væru nógu ein-
faldar fyrir kjósendur að dómi full-
trúa Sjálfstæðisflokksins. Gæti það
verið samkvæmisleikurinn um
brennivín í búðir eða kannski um
breytingar á hundahaldi í þéttbýli.
Svar óskast, hátt virtur þingmaður
Birgir Ármannsson.
Ef þú, kjósandi góður, vilt hverfa
frá galinni staðsetningu nýs þjóð-
arsjúkrahúss við Hringbraut og vilt
reisa nýtt hagkvæmara á nýjum
stað þarft þú að merkja X við M
næsta laugardag.
Við hlustum á þig. Mótaðu nýja
framtíð með okkur!
Nýr spítali á betri stað
– 15 ára þöggun
Eftir Þorstein
Sæmundsson » Það er ekki of seint
að sjá að sér og
byggja nýtt þjóðar-
sjúkrahús á betri stað
sem liggur betur við
umferðaræðum.
Þorsteinn Sæmundsson
Höfundur er frambjóðandi Miðflokks-
ins í 1. sæti í Reykjavík suður.
Matur
Allt um
sjávarútveg