Fréttablaðið - 11.08.2018, Blaðsíða 36

Oddur Freyr
Þorsteinsson
oddurfreyr@frettabladid.is
Rannsókn sem var unnin við London School of Economics gefur til kynna að sjónvarps-
þættir og annað fjölmiðlaefni sem
hampar frægð, lúxus og uppsöfnun
auðs geti gert fólk líklegra til að
vera á móti velferðargreiðslum og
minnkað samkennd þeirra með
fátækum. Rannsóknin birtist í rit-
rýnda sálfræðitímaritinu Journal
of Media Psychology.
Skoðuðu viðhorf og
fjölmiðlaneyslu
Dr. Rodolfo Leyva rannsakaði svör
487 fullorðinna Breta á aldrinum
18-49 ára, sem voru valdir af
handahófi, við vefkönnun sem
var dulbúin sem próf á minni og
athygli.
Þátttakendum var skipt í tvo
hópa. Öðrum hópnum voru sýnd-
ar auglýsingar fyrir lúxusvörur,
myndir úr slúðurblöðum af frægu
fólki með dýrar vörur og blaða-
fyrirsagnir sem fylgdu sögum af
fátæku fólki sem varð ríkt. Hinn
hópurinn fékk að sjá hlutlausar
myndir eins og auglýsingar fyrir
neðanjarðarlestakerfið í London,
landslagsmyndir og blaðafyrir-
sagnir um risaeðlur. Alls fékk fólk
að sjá 12 myndir, hverja þeirra í
fimm sekúndur.
Báðir hóparnir fengu svo spurn-
ingar sem könnuðu fyrst viðhorf
þátttakenda til auðs, velgengni,
ríkisaðstoðar og fátækra. Síðan
voru lagðar fram spurningar sem
könnuðu viðhorfin gagnvart því
að ríkisvaldið hrindi í framkvæmd
opinberum stefnum sem voru
byggðar á raunverulegum stefnu-
málum sem breska ríkisstjórnin
hrinti í framkvæmd til að lækka
skatta, minnka útgjöld ríkisins og
gera umbætur á velferðarkerfinu.
Ítarlegar rannsóknir höfðu sýnt
að þessar stefnur höfðu neikvæð
áhrif, bæði á velferðarstofnanir og
styrkþega.
Þátttakendur voru líka spurðir
um hversu oft þeir horfðu á níu
sjónvarpsþætti, þar á meðal The
Apprentice, X-Factor, Keeping Up
With the Kardashians og Made in
Chelsea. Þeir voru einnig spurðir
um lestrarvenjur sínar varðandi
fimm slúðurblöð sem koma út
daglega og flytja reglulega fréttir
af ríku frægu fólki og tíu tímarit
sem auglýsa lúxusvörur, eins og
Vogue, Cosmopolitan, GQ og
Esquire.
Ein mínúta er nóg
Rannsakendur segja að niðurstöð-
urnar hafi sýnt að þeir sem horfðu
reglulega á þætti eins og The
Apprentice og X-Factor væru mun
líklegri til að vera mjög á móti
velferðargreiðslum og leggja meiri
áherslu á efnishyggju en þeir sem
horfðu bara á þá af og til.
Það sýnir auðvitað bara fylgni,
sem getur skýrst af því að fólk sem
er á móti velferðargreiðslum og
hrifið af efnishyggju hafi almennt
svipaðan smekk, en niðurstöð-
urnar sýndu líka að þeir, sem var
sýnt fjölmiðlaefni sem hampaði
efnishyggju, voru greinilega meira
á móti velferðarkerfi og velferðar-
aðgerðum en þeir sem sáu hlut-
laust fjölmiðlaefni.
Rannsakendur segja að það
gefi til kynna að það sé orsaka-
samband til staðar og að bara ein
mínúta, með hléum, af athygli á
fjölmiðlaefni sem hampar efnis-
hyggju geti aukið andstöðu við
velferðarkerfi. Þessi niðurstaða
hefur vakið athygli og verður án
efa umdeild.
Minnkar samkennd með
bágstöddum
Í rannsóknarskýrslunni kemur
fram að það sé mikið ýtt undir
efnishyggju í vestrænum fjölmiðl-
um og það auki neyslu, sem eykur
hagvöxt. En burtséð frá efnahags-
lega ávinningnum hafi þessi skila-
boð fjölmiðla verið tengd ýmsum
vaxandi vandamálum. Sálfræði-
rannsóknir hafi sýnt að áherslan á
efnishyggju í fjölmiðlum stuðli að
brenglaðri líkamsmynd, dragi úr
vellíðan barna og sé tengd aukinni
streitu, kvíða og óánægju með
lífið.
Dr. Leyva, höfundur rannsókn-
arinnar, segir að niðurstöðurnar
gefi til kynna að það að horfa á
skilaboð fjölmiðla sem hampa
efnishyggju dragi fram aukna
efnishyggju og um leið andstöðu
við velferðarkerfi. Hann segir að
þættir eins og The Apprentice,
Keeping Up With The Kardashians
og X-Factor séu stútfullir af skila-
boðum sem hampa efnishyggju
og draga áhorfendur inn í glamúr-
heim ríka og fræga fólksins. Þeir
geti auðveldlega styrkt efnishyggju
áhorfenda og litað viðhorf þeirra.
Dr. Leyva segir að aukin áhersla
á að efnishyggja skili hamingju
sé til þess fallin að gera okkur
sjálfmiðaðri og andfélagslegri og
þar af leiðandi höfum við minni
samkennd með þeim sem eru verr
staddir.
Hann segir að þessi rannsókn
geti hjálpað til við að útskýra hvers
vegna almenningur í Bretlandi er
sífellt andsnúnari velferðarkerfi
sem hjálpar fátækum og atvinnu-
lausum, á sama tíma og bilið milli
ríkra og fátækra breikkar, búsetu-
kostnaður eykst og atvinna verður
ótryggari. Þessarar sömu þróunar
hefur einnig orðið mjög víða vart
á Vesturlöndum og þessi sömu
skilaboð eru ráðandi í fjölmiðlum
á öllum Vesturlöndum.
Efnishyggja fjölmiðla
minnkar samkennd
Rannsakendur við London School of Economics hafa komist að þeirri niðurstöðu að neysla á fjöl-
miðlaefni sem hampar frægð, lúxus og uppsöfnun auðs geti minnkað samkennd fólks með þeim
sem eru verr staddir og dregið úr stuðningi við velferðargreiðslur til fátækra og atvinnulausra.
Rannsakendur hjá LSE segja að áhersla á efnishyggju í fjölmiðlum dragi úr samkennd og stuðningi við velferðargreiðslur. NORDICPHOTOS/GETTY
Raunveruleikaþátturinn Keeping up With the Kardashians dregur áhorfendur
inn í heim ríka og fræga fólksins og getur minnkað samkennd með fátækum.
Rannsakendur segja að aukin áhersla á að efnishyggja skili hamingju geri fólk
sjálfmiðaðra og andfélagslegra, með slæmum afleiðingum.
Dr. Leyva, höfundur
rannsóknarinnar,
segir að niðurstöðurnar
gefi til kynna að það að
horfa á skilaboð fjölmiðla
sem hampa efnishyggju
dragi fram aukna efnis-
hyggju og um leið and-
stöðu við velferðarkerfi.
6 KYNNINGARBLAÐ FÓLK 1 1 . ÁG Ú S T 2 0 1 8 L AU G A R DAG U R