Bændablaðið - 26.08.2021, Síða 10

Bændablaðið | Fimmtudagur 15. apríl 2021
10 Bændablaðið | Fimmtudagur 26. ágúst 2021 Bændablaðið | Fimmtudagur 26. ágúst 2021
FRÉTTIR
Hreinsuðu hluta strandlengjunnar við Langanesbyggð:
Um 4 tonn af rusli söfnuðust í 12 áburðarsekki
Hreinsun strandlengjunnar í
Langanesbyggð, sem fram fór
nýverið, skilaði um fjórum
tonnum af rusli af ýmsum toga.
Töluvert bar á veiðarfærum og
plasti eins og brúsum, flöskum
og forhlöðum, en inn á milli
mátti finna fatnað og glundur
í glerflöskum. Alls fylltust 12
áburðarsekkir auk þess sem sett­
ar voru upp hrúgur hér og hvar
af drasli sem ekki þótti við hæfi
að sóa sekkjum undir.
Þó svo að 4 tonn liggi í valnum
eftir hreinsunina er ógrynni eftir
af drasli í fjörum við Langanes
að sögn Tómasar Knútssonar hjá
Bláa hernum, en hann tók þátt
í hreinsuninni ásamt vöskum
hópi sjálfboðaliða, 22 að tölu.
Verkefnið er samstarfsverkefni
Langanesbyggðar og umhverfis­
samtakanna Ocean Missions auk
Veraldarvina og Bláa hersins, en
hershöfðinginn Tómas var óvænt
staddur í nærliggjandi sveitarfélagi
þegar hreinsun fór fram. Hann dreif
sig milli fjarða til að taka þátt.
Blái herinn hefur unnið að
hreinsun strandlengjunnar í 25 ár og
í sumar hafa Tómas og félagar unnið
ötullega að því að hreinsa fjörur á
Reykjanesi með góðum árangri.
Hann segir að verkefnin séu yfir
30 talsins þar um slóðir. Allt hrá­
efnið sem hreinsað hefur verið var
viktað og er það geymt. Vel yfir 10
tonn eru komin í geymslu og segir
Tómas að farið verði yfir allt saman,
það rannsakað og uppruna þess gerð
góð skil.
„Reykjanesið verður plast­
hreinasta strandlengja Íslands,“
segir hann.
Enn mikið eftir
Hreinsunin á Langanesi hófst við
fuglaskoðunarskýlið á Ytra­Lóni
og unnust að þessu sinni um tveir
kílómetrar norður eftir nesinu.
„Það er gríðarlegt magn eftir
af rusli í fjörum við Langanes,“
segir Tómas en hann fór óformlega
vettvangsferð um svæðið með dróna.
„Það er rík þörf á að taka þráðinn
upp að nýju og halda áfram, því
augljóslega rekur mikið af rusli af
öllu tagi á land við Langanes,“ segir
hann. Almennt telur Tómas að um eitt
tonn af rusli sé á hverjum kílómetra
í íslenskum fjörum og því blasi ærin
verkefni við í hreinsunarstörfum.
Þörf á þjóðarátaki
Tómas segir að brýn þörf sé á þjóðar­
átaki í þessum efnum, almenningi
sé vandinn vel kunnur og það sama
megi segja um stjórnkerfið, þar sem
peningarnir eru og ekki alltaf nægur
vilji að sögn til að deila þeim út í
verkefni af þessu tagi.
„Það yrði algjörlega frábært ef
við Íslendingar tækjum af skarið og
gerðum eitthvað stórt sem eftir yrði
tekið. Framtíðin öskrar á lausnir, við
verðum að hlúa eins vel að jörðinni
okkar og kostur er, það er alveg ótækt
að við höldum áfram að sýna henni þá
óvirðingu sem við höfum gert fram
til þessa,“ segir Tómas.
Komandi kynslóðir vilja hreinna
og sjálfbærara umhverfi
Hann segir að sér hafi komið á óvart
við hreinsun á Langanesi að þar stóð
til að brenna öllu hráefni sem safnað
var í fjörunni til húshitunar, enda
felist í því verulegur sparnaður að
brenna t.d. rekavið og plast.
„Ég velti fyrir mér hvort land­
eigendur séu með viðurkennda
brennsluofna til húshitunar, að mínu
mati kallar þetta á umræðu um slík­
ar brennslur. Við höfum um tíðina
rætt hvað verður um allt ruslið og
stundum er einhver feluleikur í gangi
í þeim efnum. Staðreyndin er sú að
með réttum hugsanagangi er hægt
að endurvinna allt hráefni og þangað
eigum við að mínu mati að stefna.
Komandi kynslóðir vilja hreinna
og sjálfbærara umhverfi og það eru
bullandi tækifæri í að endurvinna
fjörugóssið,“ segir Tómas.
Rúlluplast í mörgum litum
Þá bendir hann á að margir
möguleikar séu fyrir hendi þegar
kemur að endurvinnslu á plasti og
nefnir sem dæmi rúlluplastið sem
fáist í fjölmörgum litum. Einfaldara
væri upp á endurvinnslu að hafa einn
lit í boði og þykir sá hvíti langbestur
að sögn kunnugra.
„Ég myndi vilja sjá þvotta/flokk­
unarstöð sem myndi gera allan plast­
úrgang meðfærilegri til að hann gæti
öðlast betra endur vinnsluferli,“segir
Tómas. /MÞÞ
Tómas Knútsson fer fyrir Bláa hernum en hann tók þátt í hreinsun
strandlengjunnar við Langanes fyrr í þessum mánuði.
Blái herinn hefur tekið þátt í yfir 30 verkefnum sem tengjast hreinsun strandlengju við Reykjanes. Myndin er tekin
á Merkinesi á samnorræna strandhreinsideginum en Blái herinn sér um það samstarfsverkefni hér á landi.
Töluvert bar á veiðarfærum og plasti eins og brúsum, flöskum og forhlöðum,
en inn á milli mátti finna fatnað og glundur í glerflöskum.
Tilraunir með hafra:
Eiturefni af völdum sveppa nánast
óþekkt í íslenskum höfrum
Í verkefninu Mannakorn, þar sem
könnuð var uppskera á mismun­
andi yrkjum hafra, voru einnig
gerðar mælingar á sveppaeitur­
efnum í höfrum úr tilraunum
Jarðræktar miðstöðvar innar á
Hvanneyri við Land búnaðar­
háskóla Íslands.
Hrannar Smári Hilmarsson,
tilraunastjóri í jarðrækt við LbhÍ
á Hvanneyri, segir að ásamt upp­
skerumælingum hafi aðrir gæða­
þættir verið metnir í verkefninu,
meðal annars efnagreiningar og
mælingar á sveppaeiturefnum fram­
kvæmdum af MATÍS, sem eru alltaf
mæld í ræktunum erlendis.
Mýkótoxín
„Sveppaeiturefni, öðru nafni mýkó­
toxín, getur myndast í sumum
myglu sveppum í náttúr unni eða
fóðurgeymslum þegar umhverfis­
aðstæður, einkum raki og hiti, eru
fullnægjandi. Sveppaeiturefni eru
aðskotaefni sem geta skaðað heilsu
búfjár og fólks. Sum sveppaeitur­
efni eru mjög öflug eiturefni,“ segir
Hrannar.
Mælingar voru gerðar á ellefu
sveppaeiturefnum í sex sýnum og
var aðeins eitt efnið í nægu magni
til að það væri mælanlegt en það
var langt undir hámarksgildi í reglu­
gerð. Hrannar segir mjög athyglis­
verðar niðurstöður að tíu sveppaeit­
urefni hafi ekki verið mælanleg í sex
hafrasýnum með nokkrum fjölda
myglusveppa og einnig vegna þess
að tími leið fram að þurrkun við
lágan hita.
Hafra sáð til þroska
Hrannar segir að nokkrum mis­
munandi hafrayrkjum hafi verið sáð
til þroska í þremur tilraunum árið
2020. Uppskorið var um haustið
og sýni tekin til frekari greininga.
„Niðurstöður úr uppskeru­
mælingum og tengdum mældum
eigin leikum sýndu að talsverður
breytileiki er á milli yrkja og í kjöl­
farið var flutt inn nýtt hafrayrki til
ræktunar á Íslandi vorið 2021, það
var finnska yrkið Perttu.
Vorið 2021 voru tilraunirnar
endurteknar og stefnt er að skurði
seinna í haust.
Tilraunirnar voru lagðar út á
Hvanneyri og í Meðallandi. Ásamt
því eru gerðar prófanir með hafra
í Skagafirði en veðurblíðan sem
leikið hefur um Norðlendinga
í sumar hefur gert það að verk­
um að hafrarnir líta mjög vel út
í Skagafirði og verða tilbúnir til
þreskingar mikið fyrr en fyrir
vestan á Hvanneyri. Áfram verð­
ur fylgst með sveppaeiturefnum í
korni.“ /VH
Hafrayrkið Perttu á Vindheimamelum í Skagafirði 22. ágúst 2021.