Morgunblaðið - 07.04.2022, Qupperneq 37

37
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 7. APRÍL 2022
Gult Í gróðurhúsum blómabænda eru páskablóm nú fullsprottin. Prestafífill – sem á latínu heitir chrysanthemum – blómstrar fallega í gróðrarstöðinni Ficus í Hveragerði og vekur eftirtekt. Eydís Sig-
urðardóttir leggur sál sína og hjarta í ræktunina. Þar hefur hver tími árs sinn lit og samkvæmt fræðunum táknar guli liturinn von, sem rímar við þann trúarboðskap sem páskunum tilheyrir.
Sigurður Bogi
Frá því lög voru
sett um um réttindi
og skyldur starfs-
manna ríkisins árið
1954 hefur rétt-
arstaða opinberra
starfsmanna gjör-
breyst. Á þessum
tíma hefur opinberum
starfsmönnum sömu-
leiðis fjölgað jafnt og
þétt og undanfarin ár
hefur fjölgun op-
inberra starfa verið gríðarleg.
Samkvæmt tölum Hagstofunnar
voru launþegar hjá hinu opinbera
rúmlega 60.000 á árinu 2021 eða
33% af heildarfjölda launafólks í
landinu. Á undanförnum árum
hefur launafólki í opinberum
greinum fjölgað mun hraðar en í
öðrum greinum og laun opinberra
starfsmanna hafa hækkað hraðar
en laun á almennum markaði.
Það viðhorf hefur lengst af ver-
ið ríkjandi að laun opinberra
starfsmanna eigi að vera lægri en
þau sem tíðkast á almenna mark-
aðnum þar sem opinberir starfs-
menn hafa notið mun betri rétt-
inda en á frjálsum markaði.
Réttarstaða opinberra starfs-
manna hefur þannig verið styrkt,
en á sama tíma hafa kjör þeirra
hafa batnað og þeim fjölgað mik-
ið. Einkafyrirtæki bregðast við
vaxandi samkeppni með því að
draga úr kostnaði við starfs-
mannahald samhliða því að bæta
þjónustu við viðskiptavini. Hið
opinbera hefur ekki breytt skipu-
lagi og starfsháttum í sama mæli.
Ríkinu eru skorður settar í
starfsmannahaldi sínu með ýms-
um sérreglum. Í því skyni að
auka sveigjanleika í opinberu
starfsmannahaldi og einfalda
reglur um starfslok
ríkisstarfsmanna, hef
ég, ásamt hópi sjálf-
stæðismanna, lagt
fram frumvarp til laga
um breytingu á lögum
um réttindi og skyld-
ur starfsmanna rík-
isins. Breytingarnar
miðast að því að fella
niður þá skyldu for-
stöðumanns að
áminna starfsmann
með formlegum hætti
vegna brots hins síð-
arnefnda á starfsskyldum eða
þegar hann hefur ekki staðið und-
ir þeim kröfum sem leiða af starfi
hans.
Eftir sem áður verður það al-
menn krafa að málefnaleg sjón-
armið liggi til grundvallar starfs-
lokum og lausn frá embætti, enda
tryggja stjórnsýslulög ríkisstarfs-
mönnum fullnægjandi rétt-
arvernd í starfi. Réttaröryggi op-
inberra starfsmanna í
samskiptum við vinnuveitanda
sinn verður sömuleiðis meira en
það sem launþegar búa almennt
við. Það er því mat okkar að í
ljósi breyttra aðstæðna eigi rétt-
arstaða opinberra starfsmanna að
færast nokkuð í átt að réttarstöðu
starfsmanna einkafyrirtækja.
Eftir Diljá Mist
Einarsdóttur
»Réttarstaða op-
inberra starfs-
manna hefur þannig
verið styrkt, en á sama
tíma hafa kjör þeirra
batnað og þeim fjölgað
mikið.
Diljá Mist
Einarsdóttir
Höfundur er þingmaður
Sjálfstæðisflokksins.
Breyting á lögum
um ríkisstarfsmenn
Stóð ekki til að efla
almenningssamgöngur
á kjörtímabilinu í
Reykjavík? Strætó bs.
er byggðasamlag
nokkurra sveitarfélaga
og á Reykjavík stærst-
an hluta þess. Rekst-
urinn er óvenjulegur
því fátítt er að bæði
stjórn og skipulagning
þjónustunnar ásamt
akstri vagna sé á sömu opinberu
hendinni. Þetta kemur m.a. fram í
nýlegri skýrslu sem VSB verk-
fræðistofa vann fyrir Strætó. Strætó
sinnir báðum þessum hlutverkum í
dag án nokkurra skila á milli mis-
munandi þátta rekstrarins, en fyrir-
tækið útvistar þó um helmingi af öll-
um akstri sínum til annarra.
Nú er svo komið að Strætó bs.
þarf að minnka þjónustutíma og
þjónustustig Strætó vegna aðhalds-
aðgerða í rekstri félagsins. Meðal
annars þarf að draga úr tíðni dag-
ferða á einhverjum leiðum og gera
breytingar á kvöldferðum á fjölda
leiða. Gert er ráð fyrir að með breyt-
ingunum sparist rúmlega 200 millj-
ónir króna í rekstri en Strætó situr
uppi með 454 milljóna króna halla.
Tap síðustu tveggja ára nálgast
milljarð. Í tilkynningu frá Strætó bs.
segir að Covid-faraldurinn hafi leik-
ið rekstur Strætó grátt og tekjur
hafi minnkað um allt að 1,5 milljarða
króna á síðustu tveimur árum.
Sjaldan er ein báran stök. Í miðju
Covid eru teknar fjárfrekar ákvarð-
anir, fjárfest í nýju greiðslukerfi og
fjölgað í flotanum með þeim afleið-
ingum að draga þarf úr þjónustunni.
Klappkerfið ekki ókeypis
Klappkerfið kostar sitt. Er ekki
rétt að spyrja hvort Klappið hafi
verið ótímabær fjár-
festing miðað við að-
stæður? Hvers vegna
fjárfestir byggða-
samlag með einn millj-
arð í halla í nýju
greiðslukerfi og það á
miðjum Covid-tímum
og endar síðan með 1,5
milljarða í halla?
Margir eiga auk þess
í vandræðum með að
nota Klappið. Þeir sem
hvorki skilja né tala ís-
lensku eiga t.d. erfitt
með að fóta sig í kerfinu. Hefði ekki
þurft að sýna skynsemi og fresta
nýju greiðslukerfi? Forgangsröðun
hjá Strætó hefur leitt til hagræðing-
araðgerðar sem kemur verulega illa
niður á þjónustuþegum Strætó.
Hvernig á fólk að
komast leiðar sinnar?
Á kjörtímabilinu hefur meirihlut-
inn í borgarstjórn lagt allt kapp á að
hindra bílaumferð inn á viss svæði í
borginni, aðallega miðbæinn og ná-
grenni. Gjaldskyldusvæði hafa verið
stækkuð í allar áttir og bílastæða-
gjald hækkað svo að um munar.
Leynt og ljóst eru skilaboðin þessi:
„Ekki koma á bílnum þínum í bæinn.
Taktu strætó eða hjólaðu.“ Að hjóla
er ferðamáti sem hentar alls ekki öll-
um. Ef hvetja á fólk til að nota al-
menningssamgöngur eins og strætó
þarf sú þjónusta að vera þannig upp-
byggð og skipulögð að hún virki fyr-
ir sem flesta. Tíðni strætóferða
skiptir miklu máli og einnig að hægt
sé að taka strætó fram eftir kvöldi
um helgar til þess að fólk komist
heim til sín. Þá er erfitt að ná í leigu-
bíl auk þess sem ekki hafa allir ráð á
að borga fyrir leigubíl. Nú eru færri
leigubílstjórar en áður því í stéttinni
ríkir mannekla. Reykjavíkurborg
ber að hluta til ábyrgðina því að út-
hlutuðum rekstrarleyfum til leigu-
bílaaksturs í höfuðborginni hefur
fækkað frá árinu 2002.
Hvað varð um markmiðið að
efla almenningssamgöngur?
Almenningssamgöngur eru í
lamasessi, verið er að draga úr þjón-
ustunni enn meira. Meirihlutinn
leggur áherslu á borgarlínu en í það
framtíðarverkefni hefur Reykjavík-
urborg sett nú þegar 1,7 milljarða.
Nánast allt er varðar borgarlínu er
óljóst og þá ekki síst hvort og þá
hvernig borgarlínukerfi passar inn í
reykvískan veruleika. Það verður að
virða valfrelsi og þarfir fólks varð-
andi samgöngumáta – ekki á að
neyða borgarlínu eða öðrum lausn-
um upp á fólk.
Til að ná markmiðum um að efla
almenningssamgöngur þarf að bæta
allt sem snýr að rekstri Strætó bs.
og verða Reykjavík og önnur sveit-
arfélög byggðasamlagsins að styðja
við reksturinn. Þar er tregða enda
eru þau ekki aflögufær. Fjármagnið
hefur farið í annað.
En þá þýðir ekki á sama tíma að
segja að efla skuli almennings-
samgöngur þegar í raun er verið að
veikja þær. Það stóð ekki í lof-
orðapakka meirihlutans í borg-
arstjórn.
Eftir Kolbrúnu
Baldursdóttur » Í miðju Covid eru
teknar fjárfrekar
ákvarðanir, fjárfest í
nýju greiðslukerfi og
fjölgað í flotanum með
þeim afleiðingum að
draga þarf úr þjónust-
unni
Kolbrún Baldursdóttir
Höfundur er oddviti Flokks fólksins
í borgarstjórn Reykjavíkur.
Almenningssamgöngur
í lamasessi í Reykjavík