Morgunblaðið - 26.05.2022, Qupperneq 6

6 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 26. MAÍ 2022
Hvítserkur
sakamálasaga eftir Maríu Siggadóttur
Maður nokkur finnst myrtur í heimahúsi og við rannsókn
málsins blandast atburðarásin saman við smygl á eiturlyfinu
Vermaak, einhverju hættulegasta eiturlyfi sem vitað er um.
Hera Hallvarðsdóttir rannsóknarlögreglukona og félagar
hennar hafa í mörg horn að líta.
Spennusaga sem heldur lesandanum í óvissu fram á síðustu
stundu.
Tíminn sem týndist
sakamálasaga eftir Juliu Dahl
Claudia Castro er 19 ára listhneigður nýnemi í háskóla. Hún
hefur allt til að bera: fræga fjölskyldu, digran sjóð og þúsundir
fylgjenda á Instagram. Eitt örlagaríkt kvöld er henni byrlað
ólyfjan og nauðgað af tveimur karlmönnum.
Claudia Castro hyggur á hefndir.
Nýjar bækur frá
Fást í verslunum Pennans-Eymundssonar,
Forlagsins og Bóksölu stúdenta,
penninn.is, forlagid.is og boksala.is
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Áhrifa innrásar Rússa í Úkraínu er
farið að gæta með beinum hætti á
framleiðslu búvara hér á landi.
Hækkun aðfanga veldur því að marg-
ir framleiðendur nautakjöts eru að
íhuga mjög alvarlega stöðu sína.
Talsvert er um að bændur séu að
draga úr framleiðslu, jafnvel að
hætta að bera á
tún og undirbúa
að slátra stofnin-
um.
Bessi Freyr
Vésteinsson,
bóndi í Hofsstaða-
seli í Skagafirði
og stjórnarmaður
í nautgriparækt-
ardeild Bænda-
samtaka Íslands,
segir að ástæða
þess hversu illa þróunin hefur komið
við framleiðendur nautakjöts sé sú að
staðan hafi verið viðkvæm fyrir. Verð
á nautakjöti til framleiðenda hafi
ekki hækkað frá 2017, jafnvel heldur
lækkað, fram í desember á síðasta
ári. Verðið hafi heldur hækkað síðan
en hækkunarþörfin hafi verið orðin
það mikil að sú hækkun dugi engan
veginn til þess að endar nái saman.
Töluvert er um að bændur hafi
sérhæft sig í framleiðslu nautakjöts
með því að byggja upp holdastofna
og koma upp aðstöðu yfir gripina.
Bessi er einn af þeim. Hann segir að
frá því hann byggði upp hafi orðið al-
ger forsendubrestur í þessum
rekstri.
Það á við um fleiri, því Bessi verð-
ur var við það að bændur séu hættir
að setja nautkálfa á og bjóði þá öðr-
um án endurgjalds. Þá er vitað um að
minnsta kosti einn sérhæfðan nauta-
kjötsframleiðanda sem byggt hefur
upp góða aðstöðu og stofn á Suður-
landi sem ekki ber á túnin í vor og
stefnir að því að hætta framleiðslu í
haust.
Bessi segir að á hans búi sé lítið
kjarnfóður notað en áherslan lögð á
að framleiða gott hey fyrir holda-
kýrnar og kálfana. Vegna verðhækk-
ana á áburði og öllum öðrum kostn-
aðarliðum sé staðan orðin enn verri
en hún þó var. Framleiðsluferill
nautakjöts er langur og bóndinn þarf
að greiða framleiðslukostnaðinn
jafnóðum en veit síðan ekki hvað
hann fær fyrir kjötið þegar þar að
kemur. „Við sjáum ekki ástæðu til að
taka kálfa til eldis því við getum ekki
haldið þessu áfram launalaus. Við
munum halda holdstofninum við því
við erum búin að byggja upp aðstöðu
og getum ekki hætt, en við þurfum að
fækka í haust. Framleiðslan mun því
dragast saman,“ segir Bessi.
Erna Bjarnadóttir, verkefnastjóri
hjá Mjólkursamsölunni, segir að
staðan sé erfið, sérstaklega hjá naut-
gripabændum. Þeir hafi verið í erf-
iðri stöðu í fyrra og þegar áburður
hækkaði hafi orðið ljóst að þetta yrði
fyrsta búgreinin til að finna fyrir af-
leiðingunum. Framleiðsluferillinn sé
svo langur í nautakjötframleiðslunni.
Staðan sé önnur í mjólkurfram-
leiðslunni vegna þess að mjólkurfitan
hækki í verði í kjölfar verðhækkana á
sólblómaolíu.
Stjórn grípi til aðgerða
Bessi í Hofsstaðaseli segir ljóst að
nautgripabændur geti ekki tekið
þessar aðfangahækkanir á sig einir
og óstuddir. Þeir séu að ganga á eign-
ir sínar. Bendir hann á að víða er-
lendis hafi stjórnvöld gripið til að-
gerða til að viðhalda framleiðsluvilja
bænda. „Mér finnst ekki óeðlilegt að
það sé einnig gert hér. Við köllum
eftir afstöðu stjórnvalda um það
hvort hér eigi að halda áfram að
framleiða nautakjöt eða ekki.“
Draga úr framleiðslu á nautakjöti
- Áhrifa stríðsins í Úkraínu gætir nú með beinum hætti við framleiðslu búvara hér á landi
- Sérhæfðir framleiðendur nautakjöts hafa ekkert upp úr framleiðslunni og margir íhuga að hætta
Morgunblaðið/Eggert
Heyskapur Kostnaður við jarðrækt og heyskap hefur aukist mjög. Framleiðendur þurfa að greiða kostnaðinn löngu áður en von er á tekjum fyrir kjötið.
Bessi Freyr
Vésteinsson
Erna Bjarnadótt-
ir hefur lengi
fylgst með þró-
uninni vegna
orkukreppunnar
í Evrópu og
stríðsins í Úkra-
ínu og leggja
mat á áhrifin á
landbúnaðar-
framleiðslu hér á landi og hefur
skrifað um það blaðagreinar. Hún
er ekki bjartsýn á framhaldið,
ekki frekar en þær alþjóðastofn-
anir og samtök sem hafa tjáð sig
um stöðuna að undanförnu. Enn
sé mikil óvissa um hvernig hægt
verði að koma framleiðslunni,
sem þó er enn stunduð í Úkraínu,
til markaðslandanna. Búast megi
við verðsveiflum á afurðum út
þetta ár og þær muni hafa áhrif
um allan heim en þó mest á þeim
svæðum þar sem íbúarnir voru
verst settir fyrir og háðir miklum
innflutningi matvæla.
Enn mikil óvissa í heiminum
ERNA BJARNADÓTTIR VERKEFNASTJÓRI
Erna Bjarnadóttir
Árangur kransæðahjáveituaðgerða
hjá einstaklingum með hjartabilun er
góður hér á landi og á pari við sér-
hæfðari og stærri hjartaskurðdeildir
nágrannalanda Íslands.
Þetta á einkum við um langtíma-
árangur aðgerðanna, en hér á landi
eru aðstæður taldar ákjósanlegri en
víða erlendis til að kanna langtíma-
fylgikvilla og lifun eftir stórar skurð-
aðgerðir með því að styðjast við mið-
læga gagnagrunna.
Þótt sjúklingar með alvarlega
hjartabilun lifi marktækt skemur en
sjúklingar sem ekki glíma við hjarta-
bilun, var lifun þeirra engu að síður
góð í erlendum samanburði (69% á lífi
fimm árum frá aðgerð).
Frá þessu er sagt í grein vísinda-
manna HÍ og samstarfsfólks í nýjasta
tölublaði Interactive CardioVascular
and Thoracic Surgery.
Fyrsti höfundur greinarinnar er
Helga Björk Brynjarsdóttir, sér-
námslæknir í gigtarlækningum við
Sahlgrenska-háskólasjúkrahúsið í
Gautaborg í Svíþjóð, en leiðbeinandi
hennar í verkefninu, sem unnið var
við hjarta- og lungnaskurðdeild
Landspítala, var Tómas Guðbjarts-
son, hjarta- og lungnaskurðlæknir og
prófessor við Læknadeild HÍ.
Kransæðahjáveita er algengasta
opna hjartaaðgerðin og er beitt þegar
þrengingar ná til helstu kransæða
hjartans. „Hluti sjúklinga sem þurfa
kransæðahjáveitu hefur fyrir löngu
eða rétt fyrir aðgerð þróað með sér
hjartabilun, oftast vegna hjartaáfalls
sem veldur skertum samdrætti hjart-
ans og hjartabilun. Erlendar rann-
sóknir hafa sýnt að skammtímaávinn-
ingur kransæðahjáveitu í þessum
hópi sjúklinga sé ekki síðri en hjá
sjúklingum með betri samdrátt í
hjartanu,“ segir m.a. í tilkynningu frá
Háskóla Íslands.
Rannsóknin náði til 2.005 sjúklinga
sem gengust undir kransæðahjáveitu
á árunum 2000-2016 hér á landi.
Góður árangur
hjáveituaðgerða
- Á pari við stærstu sjúkrahús erlendis
Morgunblaðið/RAX
Landspítalinn Góður árangur er af
hjáveituaðgerðum á kransæðum.