Morgunblaðið - 26.05.2022, Síða 36

36 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 26. MAÍ 2022
VIKUR
Á LISTA
1
2
1
1
7
11
2
2
4
1
SÖGUSTUNDMEÐAFA
Höf. Örn Árnason
Les. Örn Árnason
SUMAR Í STRANDHÚSINU
Höf. Sarah Morgan
Les. Sólveig Guðmundsdóttir
ALLT EÐA EKKERT
Höf. Simona Ahrnstedt
Les. Álfrún Helga Örnólfsdóttir
DAGBÓKKIDDAKLAUFA - TÓMTVESEN
Höf. Jeff Kinney
Les. Oddur Júlíusson
HUNDRAÐÓHÖPPHEMINGWAYS
Höf. Lilja Sigurðardóttir
Les. Lilja Sigurðardóttir, Örn Árnason
ásamt öðrum leikröddum
VEIÐIMENNIRNIR
Höf. Jussi Adler-Olsen
Les. Davíð Guðbrandsson
TILFINNINGAR ERU FYRIRAUMINGJA
Höf. Kamilla Einarsdóttir
Les. Saga Garðarsdóttir
GESTALISTINN
Höf. Lucy Foley
Les. Ýmsir lesarar
HÖGGIÐ
Höf. Unnur Lilja Aradóttir
Les. Þórdís Björk Þorfinnsdóttir
BRÉFIÐ
Höf. Kathryn Hughes
Les. Sara Dögg Ásgeirsdóttir
1.
2.
3.
4.
7.
8.
6.
10.
9.
5.
›
›
›
›
›
›
TOPP 10
VINSÆLUSTU HLJÓÐBÆKURÁ ÍSLANDI
VIKA 20
Hvernig hugsum við,
nútíðarfólk, um daginn
þegar Jesús Kristur
steig upp til himna? Við
lítum á hann sem helgi-
dag, er óneitanlega til-
heyri kirkjuárinu. En
er hann einungis gömul
hefð?
Heyrum við í pistli
dagsins nokkuð annað
en ævintýri frá horfinni
tíð? Tökum við mark á slíkri frásögn?
Hvað er það, sem við hyggjum að
hafi fengið forfeður okkar til þess að
hlusta grannt þegar hún var lesin?
Kvíði og örvænting?
Frásögnin er meira en lýsing sjón-
arvotta á yfirnáttúrulegum atburði.
Þó hefur hún einatt verið skilin svo.
Hér segði frá hinum endanlega sigri
Krists, sem Guð hefði gefið okkur að
óviðjafnanlegri gjöf og fyrirmynd.
Nú væri Hann loks hafinn upp til
þeirrar dýrðar, sem Honum bæri. Og
vissulega er það svo, að Hann er far-
inn til þess að búa okkur stað til þess
að við séum einnig þar sem Hann er.
En hér er líka gaumur gefinn að
kvíða mannsins og örvæntingu.
Fregnin af því, að Jesús lifði, hafði
safnað lærisveinunum saman á ný. Á
þeim 40 dögum, sem Lúkas nefnir,
höfðu menn spurt að vinir Jesú hefðu
séð Hann lifandi. Söfnuður lærisvein-
anna stóð því í þeirri bjargföstu trú,
að Hann myndi aldrei yfirgefa þá, að
ekkert gæti komið í veg fyrir að
Hann birtist þeim jafn ljóslifandi og
þegar Hann gekk um á meðal þeirra
hér á jörð. En að þessum 40 dögum
liðnum var skyndilega sem öllu væri
lokið. Og það er merk-
ingin í pistli uppstign-
ingardags: Hinn upp-
risni opinberast ekki
lengur vinum sínum.
Von, sem brást?
Það er ekki erfitt að
ímynda sér, hvílíkt
áfall það hefur verið
lærisveinunum að horf-
ast í augu við þetta.
Þeir höfðu vænst þess,
að nú myndu óskir
þeirra rætast: Nú
kemur himnaríki! Nú hikar Jesús
ekki lengur! Nú tekur Hann völdin,
Hann, sem allt vald er gefið á himni
og jörðu. Eftir sigur upprisunnar
liggur leiðin beint inn í Guðsríkið á
jörð. En svo – þetta reiðarslag: Jes-
ús er hættur að birtast upprisinn!
Kraftur heilags anda
Í skilnaðarræðu sinni kvaðst Jes-
ús vera á förum, og þegar Hann væri
farinn yrðu þeir einir eftir. Og þá
mundi þeim virðast, sem aðstæður
þeirra væru orðnar allt aðrar og
breyttar. En, segir Hann, þá hefði
ekkert breyst. Og af hverju? Vegna
þess að þeir fengju áfram að hafa
nafnið Hans hjá sér, og það er svo
miklu meira en nafnið eitt, heldur
þrungið og fullt af Honum sjálfum,
hlaðið fullkomnu hjálpræðisverki
Hans, sem er vegurinn, sannleikur-
inn og lífið. Sá er krafturinn, sem
Hann sagði að þeir mundu öðlast, er
heilagur andi kæmi yfir þá.
Og þetta ættum við að skilja vel.
Við búum nefnilega við það, enn
þann dag í dag, að Kristur er ekki
lengur hér á jörð. Og við skiljum
áfallið, sem þetta var postula-
hópnum. Eða hlýtur það ekki að
verka hörmulega á okkur, hve óend-
anlega lítið vér verðum vör við vald
Krists í heimi hér? Sumum veldur
þetta sálarstríði, en aðrir nota það til
þess að kasta rýrð á trúna: Hvar er
nú Guð ykkar? Útskýrið það! Guð,
sem leyfir, að svo mikil illska eigi sér
stað í heiminum! Nei, við höfum enga
þörf fyrir hann!
Raunsæi og trú
En það er raunsær postulahópur,
sem birtist okkur í frásögn uppstign-
ingardagsins. Þeir flýja ekki á náðir
neins konar hugaróra. Þeir beygja
sig fyrir því, að Kristur er þeim ekki
lengur sýnilegur. Og þetta eigum við
að læra af þeim. Við eigum ekki að
reyna að sanna tilvist Guðs. Við eig-
um þess í stað að viðurkenna, að
stundum er ekki margt, sem bendir
til þess, að Guð sé faðir okkar og
drottinn.
En trúin er ekki að hafa eitthvað
fyrir satt, gegn betri vitund. Trúin er
öllu heldur það, að þola lífið. Og það
meira að segja með gleði og þakk-
læti.
Uppstigningardagur sýnir okkur,
hvernig þessir fornu menn yfirunnu
neyðina. Þeir fundu leið, sem einnig
okkur er fær í dag. Sú leið er trúin.
Sú trú, sem frammi fyrir veru-
leikanum þorir að segja þetta orð:
Samt. Trúin viðurkennir óöryggi sitt
og einmanaleika – og trúir samt.
Hún veit, að enga sönnun er að fá, en
trúir þrátt fyrir það.
„Öreigi en á þó allt“
Páll postuli lýsir svo kristnum
manni á einum stað:
„Í öllu læt ég sjást að ég er þjónn
Guðs: Með miklu þolgæði í þrenging-
um, nauðum og andstreymi, þegar
ég hef mátt þola barsmíðar, verið í
fangelsi, orðið fyrir aðsúg, í erfiði
mínu, andvökum og sulti, með heil-
ögum anda, með falslausum kær-
leika, með orði sannleikans, með
krafti Guðs, með vopnum réttlæt-
isins til sóknar og varnar, í heiðri og
vanheiðri, lasti og lofi, með miklu
þolgæði í þrengingum, í nauðum, í
angist, undir höggum, í fangelsi, í
upphlaupum, í erfiði, í vökum, í föst-
um, með grandvarleik, með þekk-
ingu, með langlyndi, með góðvild,
með heilögum anda, með falslausum
kærleika, með sannleiksorði, með
krafti Guðs, með vopnum réttlætis-
ins til sóknar og varnar, í heiðri og
vanheiðri, í lasti og lofi. Þótt talinn sé
villumaður segi ég sannleikann,
sagður óþekktur en er alþekktur,
kominn í dauðann og samt lifi ég,
tyftaður og þó ekki deyddur, hrygg-
ur en þó ávallt glaður, fátækur en
auðga þó marga, öreigi en á þó allt.“
(2. Kor. 6,4-10.)
Gleðilega hátíð!
Uppstigningardagur
Eftir Gunnar
Björnsson » Trúin er ekki að hafa
eitthvað fyrir satt,
gegn betri vitund.
Trúin er öllu heldur
að þola lífið. Og það
meira að segja með
gleði og þakklæti.
Gunnar Björnsson
Höfundur er pastor emeritus.
Gjörðir okkar verða
ekki verðugri en áætl-
anir okkar og áætlanir
okkar verða ekki göf-
ugri en ásetningur okk-
ar og ásetningur okkar
verður ekki vitrænni en
hugsanir okkar og
hugsanir okkar verða
ekki flóknari en skiln-
ingur okkar og skiln-
ingur okkar verður ekki
dýpri en innsæi okkar
og innsæi okkar verður ekki öflugra
en forvitni okkar og forvitni okkar
verður ekki yfirgengilegri en hungrið
eftir víðtækara samhengi. Á tímum
sítengingar og tilfallandi aftengingar
stendur slík þekkingarþrá máttlaus
gagnvart þörf okkar fyrir að tilheyra
á einhvern hátt.
Við verðum líkari og líkari með
hverjum deginum: horfum á sömu
streymisveituþættina, lesum sömu
vinsældalistabækurnar, deilum sama
húmornum sem afmarkast í brand-
arabylgjum á netinu, klæðumst stétt-
bundnum einkennisbúningum, skipu-
leggjum sömu sólarlandaferðirnar,
viðrum sömu hneykslismálin, látum
glitta í sömu pólana og framfylgjum
okkar samfélagslegu handritum í
traustvekjandi endurtekningu því
rútínan er björgunarhringur eirðar-
leysingjans í ómælisdjúpi upplýsing-
anna á tímum sem einkennast af
tilfinningalegri flatneskju og siðferði-
legu rótleysi.
Algóritminn er uppmögnun endur-
tekningarinnar; traustvekjandi
blekking í óreiðukenndum heimi.
Hann greinir mynstur í okkar staf-
ræna atferli; á hvað við smellum, hve
lengi við skrollum, hvar við stöldrum
við – og með slíkri uppsöfnun á staf-
rænum tilhneigingum kortleggur
reikniritið undiröldurnar innra með
okkur til að staðsetja okkar helstu
hreyfiöfl á borð við
langanir, þrár, ótta og
óöryggi – gögn sem
duga til að halda okkur
andlega uppteknum í
tilfinningalegum elt-
ingaleik á tvívíðu yfir-
borði með því að birta
okkur stöðugt það sem
við eltumst við áður. Á
meðan algóritmar safna
saman fótsporum okkar
og dreifa úr þeim fyrir
framan okkur í kunnug-
lega slóð getum við haldið endalaust
áfram án þess að afvegaleiðast nokk-
urn tímann út af sporinu – og þótt
skjárinn dragi upp landamæri hins
stafræna og veraldlega er tilvera okk-
ar innan beggja heima ekki eins tví-
skipt og hún lítur út fyrir að vera.
Algóritminn er notalegt regluverk;
gangverk sem stillir okkur á sömu
bylgjulengd og hlífir okkur fyrir sam-
félagslegu taktleysi – en hann er líka
vitræn sía; hugrænn filter sem vél-
væðir í okkur ímyndunaraflið og
heldur hugviti okkar hæfilega hefð-
bundnu svo hegðun okkar haldist fyr-
irsjáanleg og meðtækileg. Í störu-
keppni við framtíðina stöndum við
starandi framan í skjáinn og ef við lít-
um ekki upp mun gervigreindin stara
til baka þar til svipir okkar sameinast
í samanbrotinn spegil.
Forrituð tilheyring
Eftir Ernu Mist
» Þótt skjárinn dragi
upp landamæri hins
stafræna og veraldlega
er tilvera okkar innan
beggja heima ekki eins
tvískipt og hún lítur út
fyrir að vera.
Erna Mist
Höfundur er listmálari.
ernamist@ernamist.net
Nú finnur
þú það sem
þú leitar að
á FINNA.is
Í hádegisfréttum á RÚV 16. maí sl.
var sagt frá að álft hefði verið skot-
in við þjóðveg austanlands. Álftir
eru alfriðaðir fuglar og eins og allir
vita eru fuglar friðaðir um varptím-
ann. Um var að ræða álftapar á
hreiðri og þessir yndislegu fuglar
para sig fyrir lífstíð. Svona sak-
næmt athæfi má ekki líðast og von-
andi finnur lögreglan þann sem
þetta gerði.
Fuglavinur.
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Sorglegt að heyra
Morgunblaðið/Eggert
Álftapar með ungana sína.