Morgunblaðið - 29.09.2022, Síða 34

34 MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 29. SEPTEMBER 2022
✝
Sigríður Th.
Erlendsdóttir
fæddist í Reykja-
vík 16. mars 1930.
Hún lést 17. sept-
ember 2022 á
heimili sínu Berg-
staðastræti 70.
Foreldrar henn-
ar voru Jóhanna
Vigdís Sæmunds-
dóttir, f. 30. nóv-
ember 1899, d. 19.
nóvember 1981, og Erlendur
Ólafsson, f. 9. febrúar 1894, d.
30. ágúst 1980. Systur hennar
eru Guðríður Ólafía, f. 25. júní
1932, d. 19. maí 2009, gift Gísla
Guðmundssyni, f. 14. október
1930, og Guðrún, f. 3. maí
1936, gift Erni Clausen, f. 8.
nóvember 1928, d. 11. desem-
ber 2008. Tvíburabróðir Guð-
rúnar, Ólafur, lést 1940.
Sigríður Theodóra giftist 18.
apríl 1953 Hjalta Geir Krist-
jánssyni húsgagnaarkitekt, f.
21. ágúst 1926, d. 13. október
2020. Foreldrar hans voru
Ragnhildur Hjaltadóttir, f. 30.
apríl 1899, d. 16. maí 1972, og
Kristján Siggeirsson, f. 26.
febrúar 1894, d. 20. maí 1975.
Börn Sigríðar Theodóru og
Hjalta Geirs eru: 1) Ragnhild-
Sigríður Theodóra lauk stúd-
entsprófi frá Menntaskólanum í
Reykjavík árið 1949. Hún hóf
rannsóknir í kvennasögu upp
úr 1970, lauk BA-prófi í sagn-
fræði frá Háskóla Íslands 1976
og kandídatsprófi frá sama
skóla árið 1981. Árið 1982 varð
hún fyrst til að kenna sérstök
námskeið í kvennasögu í sagn-
fræði við Háskóla Íslands og
sinnti því starfi þar til hún lét
af störfum fyrir aldurs sakir.
Hún var brautryðjandi í rann-
sóknum á sögu kvenna hér á
landi og lagði grunn að
kvennasögu sem fræðigrein.
Hún skrifaði bókina „Veröld
sem ég vil“ sem kom út árið
1993 og er saga Kvenréttinda-
félags Íslands frá stofnun 1907
til 1992. Í tilefni sjötugsafmælis
hennar kom út bókin „Kvenna-
slóðir“ til heiðurs Sigríði Theo-
dóru sem Kvennasögusafn Ís-
lands gaf út.
Hún sat í stjórn Kvennasögu-
safnsins, Sögufélags, Minja og
sögu og Styrktarsjóðs Stofnun-
ar Vigdísar Finnbogadóttur.
Hún var útnefnd heiðursfélagi í
Sögufélagi árið 2008 og var
hún fyrsta konan í rúmlega
hundrað ára sögu félagsins til
að hljóta þann heiður. Þá var
Sigríður Theodóra heið-
ursfélagi í Kvenréttindafélagi
Íslands.
Útför hennar fer fram í dag,
29. september 2022, frá Frí-
kirkjunni í Reykjavík og hefst
hún klukkan 15.
ur, f. 1953, dætur
hennar og Péturs
Einarssonar eru: a)
Sigríður Theódóra,
f. 1985, b) Jóhanna
Vigdís, f. 1996,
maki Jón Bjarni
Ólafsson, f. 1995,
og eiga þau eina
dóttur. 2) Kristján,
f. 1956, giftur
Rannveigu Einars-
dóttur, f. 1954,
synir þeirra eru: a) Eyvindur
Ölnir, f. 1980, maki Carolin
Koenig, f. 1983, og eiga þau tvö
börn, b) Arnaldur Sölvi, f. 1985,
börn hans og Berglindar Rögn-
valdsdóttur, f. 1985, eru þrjú.
3) Erlendur, f. 1957, giftur Að-
alheiði Valgeirsdóttur, f. 1958,
synir þeirra eru: a) Hjalti Geir,
f. 1987, maki Guðrún Þorsteins-
dóttir, f. 1987, og eiga þau tvö
börn, b) Valgeir, f. 1990, maki
Thelma Haraldsdóttir, f. 1993,
og eiga þau tvö börn. 4) Jó-
hanna Vigdís, f. 1962, gift Guð-
mundi Magnússyni, f. 1958,
börn þeirra eru: a) Guðrún
Edda, f. 1983, maki Stefán Örn
Melsted, f. 1983, og eiga þau
tvö börn, b) Hjalti Geir, f. 1998,
c) Erlendur, f. 2001, d) Sigríður
Theódóra, f. 2005.
Sigríður Theodóra Erlends-
dóttir, tengdamóðir mín, var
Reykvíkingur. Hún fæddist á
Kárastíg 10, ólst upp á Baróns-
stíg 21, bjó síðan stuttlega á
Njálsgötu og Laugavegi 13 en frá
1959 á Bergstaðastræti 70, þar
var hennar veröld, hennar há-
sæti, í suðurhlíðum Skólavörðu-
holtsins. Hún bjó sem sagt innan
Hringbrautar alla ævi og unni
Reykjavík heitar og meira en
nokkrum öðrum stað.
Sagnfræðin og kvennasaga var
hennar starfsævi. Hún skrifaði
sögu Kvenréttindafélags Íslands
og var brautryðjandi þegar kom
að sögu kvenna og rannsóknum
tengdum kvennasögu. Þær rann-
sóknir áttu hug hennar allan alla
tíð. Hún giftist tengdaföður mín-
um, Hjalta Geir Kristjánssyni
húsgagnaarkitekt, 18. apríl 1953.
Fráfall hans fyrir tæpum tveimur
árum var henni eins og fjölskyld-
unni allri mikill harmur. Þau voru
samrýnd, jafningjar og ham-
ingjusöm hjón frá fyrstu tíð.
Stoltust var tengdamóðir mín af
afkomendum sínum. Börnin fjög-
ur: Ragnhildur, Kristján, Erlend-
ur og Jóhanna Vigdís, konan mín.
Barnabörnin tíu voru stolt ömmu
sinnar og afa. Þegar dóttir mín
gaf ömmu sinni miða á ísskápinn
fyrir mörgum árum sem á stóð „ef
ég hefði vitað að barnabörn væru
svona skemmtileg þá hefði ég
eignast þau fyrst!“ þá sagði
amma: „Ég geymdi mér það
besta þangað til síðast!“ Þetta
segir mikið. Barnabarnabörnin
eru orðin tólf, það elsta er ellefu
ára og það yngsta fjögurra mán-
aða.
Fyrst og síðast er ég fullur
þakklætis yfir því að hafa verið
svona heppinn með tengdamóður.
Á okkar samband bar aldrei
skugga. Hún og tengdafaðir minn
reyndust mér eins og bestu for-
eldrar, það fæ ég seint fullþakk-
að. Alltaf til staðar fyrir mig og
fjölskyldu mína. Þess vegna er
missirinn mikill og sár. Síðasta
samtalið áttum við nokkrum
klukkustundum fyrir andlátið.
Frú Sigríður, eins og við sögðum
oft, lá aldrei á skoðunum sínum.
Hún hafði sterkar skoðanir á líf-
inu og tilverunni, stjórnskipan,
Alþingi og fræðasamfélaginu. Og
langoftast var ekki annað hægt
en að vera sammála henni.
Uppruninn var henni dýrmæt-
ur. Æskuheimilið á Barónsstíg,
foreldrarnir, Erlendur Ólafsson
og Jóhanna Vigdís Sæmundsdótt-
ir, og samband systranna var
engu líkt. Þær stóðu alltaf saman
og tóku snemma þá ákvörðun að
hvíla í Hólavallakirkjugarði hjá
foreldrum sínum og fjölskyldu og
spurðu eiginmennina hvort þeir
vildu ekki vera þar líka. Lóa, sem
lést árið 2009, var þeim systrum
harmdauði, eins og fjölskyldunni
allri. Stórfjölskyldan öll var henni
afar kær og sinnti hún henni af
mikilli hlýju og kærleika.
Blessuð sé minning yndislegr-
ar tengdamóður minnar. Ég
þakka henni og tengdaföður mín-
um vegferðina og fyrir lífið sjálf,
ég hefði ekki verið heppnari með
tengdaforeldra þótt ég hefði valið
þá sjálfur.
Guðmundur Magnússon.
Nú þegar komið er að kveðju-
stund hugsa ég með þakklæti og
hlýju til elskulegrar tengdamóð-
ur minnar, Sigríðar Th. Erlends-
dóttur sagnfræðings.
Henni var snemma falin
ábyrgð sem elsta dóttir á sjó-
mannsheimili. Þessi ábyrgð
fylgdi henni alla tíð á langri og
farsælli ævi.
Glæsileg var hún og geislandi.
Hjartahlý, minnug og fróð heill-
aði hún alla með nærveru sinni
hvar sem hún fór. Fallega heim-
ilið þeirra Sigríðar og Hjalta
Geirs á Bergstaðastræti var sam-
komustaður fjölskyldunnar og
sannkallað menningarheimili, all-
ir sóttu þangað og allir voru vel-
komnir.
Auk þess að sinna stóru heimili
lauk Sigríður BA-prófi í sagn-
fræði frá Háskóla Íslands 1976 og
útskrifaðist með cand. mag.-próf
frá HÍ árið 1981 með rannsókn á
atvinnuþátttöku reykvískra
kvenna á árunum 1890-1914. Hún
var brautryðjandi á sviði kvenna-
sagnfræði, vinsæll háskólakenn-
ari og sinnti ýmsum trúnaðar-
störfum sem tengdust fræðasviði
hennar. Hún ritaði sögu Kven-
réttindafélags Íslands undir heit-
inu „Veröld sem ég vil“ sem kom
út árið 1993 og er mikilvæg heim-
ild um sögu kvenna á Íslandi.
Sigríður hafði eðlislægan áhugi
á mannlífinu og lét sér annt um
líðan annarra, spurði frétta og
hafði samband. Fylgdist grannt
með stjórnmálum bæði innlend-
um og erlendum, hafði skoðanir á
hlutunum og lauk gjarnan máli
sínu með orðunum „… eða það
finnst mér“, þegar mál voru
rædd. Eftirminnilegir eru hádeg-
isfundir systranna þriggja, Siggu,
Lóu og Rúnu, sem við yngri kyn-
slóðir tókum oftar en ekki þátt í.
Þar fóru fram orkumiklar sam-
ræður um málefni líðandi stundar
og þar voru málin oft leyst. Sig-
ríður hafði yndi af lestri og var
gjarnan umkringd lesefni af ýms-
um toga, fræðibókum, tímaritum
og skáldsögum og tímaritið Time
sem hún var áskrifandi að til ára-
tuga las hún upp til agna.
Fjölskyldan var henni þó
mikilvægust. Börn og tengda-
börn, barnabörn og barnabarna-
börn nutu þess að koma til ömmu
Siggu og afa Hjalta Geirs. Hún
var óspör á hrós og hvatningu og
fylgdist grannt með því sem fólk-
ið hennar tók sér fyrir hendur.
Við tvær áttum saman gæðastund
í eldhúsinu á Bergstaðastræti að-
eins örfáum dögum áður en hún
lést og þá grunaði mig ekki að svo
stutt væri eftir enda var m.a.
fyrirhugaður stjórnarfundur í
Styrktarsjóði Stofnunar Vigdísar
Finnbogadóttur á dagskrá sem
hún hlakkaði til. Heimsókn henn-
ar á sýninguna mína nú í sept-
ember mat ég líka mikils.
Þau hjón Hjalti Geir og Sigríð-
ur voru eitt, varla hægt að hugsa
sér samheldnari hjón. Hjalti Geir
lést árið 2020 og mikið saknaði
hún hans. Gestrisin og rausnarleg
voru þau og eftirminnilegar eru
veislur bæði á Bergstaðastræti og
í Árósi í Biskupstungum þar sem
þau áttu sinn sælureit.
Upp í hugann koma ljúfar
stemningsmyndir, hún setur Fats
Waller á fóninn og dillar sér eftir
tónfallinu og allir hrífast með. Nú
stíga þau hjónin saman dans á
nýjum vettvangi.
Með Sigríði er gengin merk
kona, sönn fyrirmynd og yndisleg
tengdamóðir sem ég á margt að
þakka. Hún hvíli í friði.
Aðalheiður Valgeirsdóttir.
Með ömmu við eldhúsborðið á
B70 í hádeginu. Stundum bara við
tvær. Stundum hálfur kvenlegg-
urinn og fleiri til. Með ömmu og
afa inni í stofu á fallega B70. Með
ömmu í blómaskálanum, eins og
við kölluðum hann, í Árósi þótt
reyndar væri þar lítið sem ekkert
af blómum. Þessar stundir. Og
svo miklu fleiri. Þær eru og voru
mitt uppáhald.
Amma var elegant og alltaf
smekklega til fara. Klædd við
hæfi eins og sagt er. Í takt við
sinn aldur en þó þannig að sjá
mátti að hún var ungleg, ekki síst
í hugsun. Kannski í MaxMara-
buxnadragt og hvítum Stan
Smith-skóm við. Nokkuð frjálsleg
en borgaraleg. Hún var heims-
kona sem talaði að mér fannst
óteljandi tungumál. Hún var svo
vel lesin og vel að sér um hin ólíku
og ólíklegustu mál. Hún var sagn-
fræðingur en um leið voru fáir
betur upplýstir um fréttir líðandi
stundar. Hún var stundvís.
Reyndar svo mjög að einu sinni
þegar við vorum sem oftar á leið í
leikhús lentum við hliðina á Egg-
erti Þorleifssyni leikara á rauðu
ljósi. Ég benti ömmu góðfúslega á
að hann léki í sýningunni sem við
værum að fara á!
Hún hafði unun af því sem vel
var gert. Var músíkölsk, tónvís og
hafði fallega takta. Frásagnar-
hæfileika, gott minni og var fljót
að hugsa. Og svo hafði hún svo
góðan húmor. „Húmor á heims-
mælikvarða“ eins og hún myndi
sjálf orða það um aðra. Hún hafði
skynbragð á hæfileika fólks. Átti
vini og vinkonur á öllum aldri, lað-
aði fólk að sér og naut þess að
ræða málin við okkur sem yngri
vorum. Hún lyfti fólki og um-
ræðum á hærra plan. Svo fyrir-
hafnarlítið. Hún var „belle of the
ball“ í lífinu.
„Veröld sem ég vil“, titill á bók
sem amma skrifaði, saga Kven-
réttindafélags Íslands. Er þetta
ævistarfið þitt amma? spurði
frændi minn. Nei, það er hún
ekki. Það eruð þið, þið eruð ævi-
starfið mitt. Ég skildi þetta ekki
þá, en ég skil það í dag. Ekkert
lagði hún meiri áherslu á en fjöl-
skylduna og að rækta hana. Hún
gerði kröfur til sín og sinna og
minnti mann reglulega á ljóð Þor-
steins Valdimarssonar um þá sem
standa sig. En hún gerði kröfur
sem hún vissi að við gætum staðið
undir og fáir voru meira hvetj-
andi. Á stórviðburðum voru það
við afkomendur hennar öll, systur
og systrabörn, frænkurnar og
saumaklúbburinn sem hún vildi
hafa. Þetta var hluti af hennar
arfleifð.
Varla er hægt að tala um
ömmu án þess að nefna afa. Eins
sjálfstæð og þau bæði voru voru
þau líka svo mikið eitt. Fyrir-
myndir margra, bæði á stórum og
litlum sviðum lífsins. Máttar-
stólpar í lífi okkar en hvað mestir
í lífi Hjalta Geirs bróður míns.
Þar er skarð sem við hin munum
gera okkar allra besta til að fylla
upp í.
Amma sagði stundum að við
værum hennar uppáhalds „komp-
aní“ en hún og þau afi bæði voru
líka okkar uppáhalds kompaní.
Hún var einfaldlega skemmtileg-
asta kona sem ég þekki og ég á
eftir að sakna hennar óendanlega
mikið.
Elsku heimsins besta amma
mín. Takk fyrir allt sem þú varst
og allt sem þú gafst. Takk fyrir að
búa okkur öllum svona gott vega-
nesti og góðar minningar. Þú
lagðir grunninn að veröldinni
okkar, veröld sem ég vil.
Guðrún Edda
Guðmundsdóttir.
Amma Sigga, eins og við köll-
uðum hana alltaf, spilaði afar
stórt hlutverk í lífi okkar bræðra.
Hún var alltaf til staðar, staðföst
og segja má að hún hafi verið
nokkurs konar akkeri í okkar föð-
urfjölskyldu.
Amma var forvitin að upplagi
og þráin eftir þekkingu litaði líf
hennar og persónu. Þessi eigin-
leiki birtist á margan hátt. Hún
var t.d. alltaf með bækur, blöð og
tímarit við höndina, fylgdist náið
með alþjóðamálum, hlustaði á alla
fréttatíma sem hægt var að kom-
ast yfir og var einnig vel með á
nótunum í menningarlífinu. En
hún tók ekki aðeins á móti upplýs-
ingum enda var hún skarpgreind
og hafði skoðanir á því sem fyrir
augu bar og lét þær óhikað í ljós,
en þó vissulega alltaf af sanngirni.
Hún hafði líka einstakt lag á því
að nálgast annað fólk, bæði börn
og fullorðna, finna sameiginlega
fleti og spyrja réttra spurninga
og gat þar af leiðandi átt samræð-
ur um næstum allt milli himins og
jarðar. Þessum eiginleikum miðl-
aði hún áfram til okkar, bæði
leynt og ljóst, og á hverjum degi
reynir maður að fara út í daginn
með forvitnina að leiðarljósi.
Það var gaman að vera með
ömmu og oft var stutt í kímni og
hnyttin tilsvör. Húmorinn var
lúmskur og ekki laus við kald-
hæðni. Hún var félagslynd og
notaði hvert tilefni, stórt eða
smátt, til að hóa saman fjölskyldu
og vinum, hvort sem það var á
Bergstaðastræti eða í Laugarási í
Biskupstungum. Á slíkum stund-
um naut hún sín vel og ósjaldan
settist hún við píanóið og spilaði
og söng fyrir okkur barnabörnin
– og síðar barnabarnabörn. Oft-
ast var mikið um að vera á Berg-
staðastrætinu, stöðugur gesta-
gangur og amma alltaf eitthvað
að sýsla. Þrátt fyrir annasama
daga var amma eiginlega með allt
á hreinu og hafði áhuga á því sem
við tókum okkur fyrir hendur, var
fyrst til að hringja á afmælisdög-
um eða til að athuga hvernig gekk
í síðasta prófi í skólanum.
Amma var á vissan hátt nú-
tímaleg, sérstaklega miðað við
konu sem fæddist árið 1930. Hún
hélt í við tíðarandann og var
merkilega fljót að tileinka sér
nýjustu stefnur og strauma.
Strax í upphafi tíunda áratugar-
ins var hún komin með tölvu á
skrifborðið og þegar við bræður
vorum í námi erlendis fyrir
nokkrum árum fengum við reglu-
lega tölvupósta frá ömmu, þar
sem hún spurði frétta af barna-
barnabörnum, og svo fylgdist hún
jafnvel með í gegnum Instagram,
komin á tíræðisaldur! Hún var þó
einnig fastheldin á það sem vel
gafst, sat t.a.m. alltaf í sama sæt-
inu, vildi helst ekki fara langt út
fyrir miðborgina, nema þá aðeins
til að fara austur í Laugarás, og
hún vissi að skorpubrauðið í
Bernhöftsbakaríi væri best svo
það var algjör óþarfi að prófa eitt-
hvað annað.
Þótt söknuðurinn sé mikill og
tilveran breytt þá má ekki gleyma
því hve gæfuríkt það var að hafa
haft ömmu Siggu með okkur í öll
þessi ár og svo voru það einnig
forréttindi fyrir okkar börn að
hafa kynnst henni svo vel.
Hjalti Geir Erlendsson,
Valgeir Erlendsson.
Erfitt er að lýsa tilfinningum
okkar við lát ömmu. Fyrirmynd
og brautryðjandi en umfram allt
stoð okkar og stytta og vinkona.
Í upphafskafla Kvennaslóða
skrifaði Vigdís Finnbogadóttir
góð vinkona okkar að henni hefði
alltaf fundist amma vera kven-
hetja og fyndist enn. Það er rétt
lýsing. Amma bjó yfir einstökum
eiginleikum sem fáir, ef einhverj-
ir, búa yfir.
Við systur bjuggum vel að því
að vera mikið með ömmu og mót-
aði það okkur til lífstíðar. Hvatn-
ing hennar, samtölin og styrkur
gáfu okkur það veganesti að við
við gætum allt sem við vildum.
Fyrir ungar konur að fara út í lífið
er það ómetanlegt.
Það er ekki að ástæðulausu að
allir sem voru það heppnir að
hitta hana dýrkuðu hana og dáðu.
Hún lýsti upp herbergið þegar
hún gekk inn og heillaði alla með
sjarma, hlýju og jákvæðni. Enda
var hún formaður Pollýönnu-
félagsins þar sem hún sá alltaf
það jákvæða í öllu og öllum. Hún
var þó mjög ákveðin og sagði sín-
ar skoðanir en á hlýjan og falleg-
an hátt þannig að allir hlustuðu.
Hún sagði oft að það mikilvæg-
asta í lífi og vinnu væri að þykja
vænt um fólk, sem henni þótti
sannarlega. Nemendur hennar í
kvennasögu voru tíðir gestir
heima á B70, systurnar, Lóa og
Rúna, voru alltaf í hádeginu, fjöl-
skyldan á hverjum degi og húsið
fylltist oft af hlátri og gleði þegar
frænkur og vinkonur komu. Hún
var límið sem hélt öllu saman og
lagði mikið upp úr að rækta fólkið
í kringum sig.
Fjölskyldan og heimilið á B70
var veröldin hennar ömmu eins
og hún lýsti sjálf og þar sló hjarta
fjölskyldunnar. Við kölluðum
þetta brautarstöðina en þar hitt-
ust allir enda vildu allir fá að njóta
nærveru hennar.
Við vorum báðar svo heppnar
að búa hvor á sínum tíma í kjall-
aranum á B70. Að fá að vera með
ömmu oft á dag og í daglega lífinu
munum við alltaf þakka fyrir.
Gleðin var einstaklega mikil á
B70 í ár en þá fæddist lítill ljós-
geisli í húsið, Ragnhildur J. Jóns-
dóttir. Mikið gladdi það ömmu.
Stundirnar sem hún fékk með
henni eru dýrmætar og minning-
ar okkar með ömmu og litlu
Ragnhildi hlýja okkur á erfiðum
tímum.
Söknuðurinn er sár en eftir sit-
ur þakklætið fyrir lífið sem við
vorum svo heppnar að mega njóta
til fullnustu með henni.
Fjölskyldan var veröld ömmu
og hún verður alltaf veröldin okk-
ar.
Sigríður Theódóra,
Jóhanna Vigdís.
Í dag minnumst við bræðurnir
elsku ömmu. Þegar við hugsum til
baka kemur upp í hugann þakk-
læti og hlýja. Það er mikil gæfa að
hafa haft hana svo lengi hjá okk-
ur. Eftir sitja margar góðar
minningar. Sérstaklega eru
minnisstæðar heimsóknir í sum-
arbústaðinn. Það var algjör para-
dís fyrir börn. Stór garður, nóg af
boltum og alltaf Prince Polo í
matarbúrinu.
Amma var alltaf glöð og vildi
alltaf fá mann í heimsókn. Hún
sagði skemmtilega frá og hægt
var að treysta því að hún færði
manni fréttir af frændfólki okkar.
Einlægur áhugi hennar á lífi okk-
ar bræðra var mikils virði. Það
var mjög dýrmætt hvað þau afi
voru dugleg að heimsækja okkur í
útlöndum til að sjá hvernig við
byggjum.
Elsku amma, blessuð sé minn-
Sigríður Th.
Erlendsdóttir
Vesturhlíð 2 | Fossvogi | s. 551 1266 | utfor@utfor.is | utfor.is
VIÐ ÞJÓNUM ALLAN SÓLARHRINGINN
Allur arður af þjónustunni rennur til reksturs kirkjugarðanna
Útfararþjónusta í yfir 70 ár
Við tökum vel á móti ástvinum
í hlýlegu og fallegu umhverfi