Mímir - 01.05.1972, Blaðsíða 15

Klaustrið stendur uppi undir hæsta fjallstind-
inum á stærri eyjunni, en jþær eru tvær, og
eru brött steinþrep eina uppgönguleiðin. Þarna
standa enn 6 hring- og býkúpulaga kofar, nokk-
uð stórir. Er steinunum hlaðið í hring innar og
innar, þar til hringnum er lokað með stein-
hellu. A þennan hátt myndast hvelfing. Mitt
á meðal kofanna stendur kirkja, sem hefur
lögun báts á hvolfi. Onnur minni kirkja stend-
ur þar skammt frá. Allar eru byggingar þessar
hlaðnar úr steini, enda var það eina byggingar-
efnið á þessum slóðum. Mikið er um kross-
myndir, höggnar í hellur, og úthöggna krossa.
Eina skrautið eru hvítir kvarztkrossar yfir dyr-
um nokkurra bygginganna og nokkrar mynd-
skreyttar hellur í kirkjugarði.
Munkabyggð þessi læmr ekki mikið yfir sér;
það er sem kofarnir hangi utan í fjallshlíðinni.
Gróður er ekki mikill, en nægir þó líklega til
svolítillar garðræktar. Einnig geta geitur hafzt
þar við, og virðast munkar fremur hafa flutt
þær með sér en sauðfé, er þeir leituðu sér ein-
veru. Að sjálfsögðu er þarna nóg af fiski og
fugli. Þessi eyðilegi staður sýnir vel, hvað það
var, sem munkarnir sóttust eftir. Leifar álíka
munkabyggða hafa fundizt víða, þó engar jafn
vel varðveittar og þessi, aðallega á eyjunum
undan vesmrströnd Irlands, en einnig á eyjum
nálægt Skotlandi.24
Legsteinar teljast til þeirra minja, sem til
em um keltnesku kirkjuna. Eru þeir tvenns
konar á eyjunum undan ströndum Skotlands.
Annars vegar steinar með péttneskum táknum,
hinir svonefndu táknmyndasteinar, hins vegar
steinar með krossmyndum og öðmm keltnesk-
um myndum. Mikið er um táknmyndasteina á
SA-Skotlandi. Eru þeir að einkenni til péttnesk-
ir, og segir útbreiðsla þeirra nákvæmlega til
um landamæri Péttlands. Steinar þessir eru að
öllum líkindum legsteinar, en menn em ekki
sammála um það, hvað táknin og myndirnar
eigi að merkja.
Krossmyndasteinar finnast í svo til hverju
klaustri frá fyrsm tíð, aðeins misjafnlega margir
Mynd 3: Kofi á Skellig Michael. (mynd: F. Henry).
og misjafnir að gerð. Stendur ávallt einn eða
fleiri við kirkjuna, oftast á leiði fyrsta einsetu-
mannsins þar eða stofnenda klaustursins. Flest-
ar þær tegundir krossa, sem fundizt hafa á Ir-
landi, eru hinar sömu og annars staðar í kristni
á þessum tíma. Eru þetta áhrif frá Gallíu, Italíu
og Austurlöndum nær.
Munkarnir höfðu lítið samneyti. Bjó hver í
sínum kofa, og hittust þeir aðeins á ákveðnum
tímum í kirkju eða í matsalnum. Helzt var
nærzt á brauði, eggjum, fiski, grænmeti og
mjólk, en kjöt hefur sjálfsagt verið á boðstól-
um á tyllidögum. Munkarnir klæddust kufli
með hettu úr grófri ólitaðri ull og undir hon-
um hvítum kyrtli. Við vinnu og á ferðalögum
höfðu þeir sandala á fótum.
Mestu dýrgripir munkanna voru bjöllur, bagl-
ar og bækur, og fylgdu gripir þessir þeim,
hvert sem þeir fóm. Em mörg dæmi um gerð-
ir hluta þessara á steinum, sem á eru höggnar
myndir af munkum. Elzm írsku bjöllurnar eru
litlar handbjöllur, gerðar úr járni. Upprana
þeirra má rekja til rómversku borðbjöllunnar.
Vom þær ferhyrndar að lögun, eins og kirkju-
legar bókmenntir bera vott um, auk þess sem
bjöllur af þessari gerð hafa varðveitzt til þessa
dags. Ef bjöllurnar em myndskreyttar, eru þær
15