Helgarpósturinn - 13.03.1981, Blaðsíða 2

Helgarpósturinn - 13.03.1981, Blaðsíða 2
2 Föstudagur 13. mars 1981 helgarpósturinr eftir Guömund Árna Klukkan er tæplega tvö. Dýravöröurinn opnar dyrnar fyrir honum og hann gengur inn aö fatahenginu og réttir stúlkunni frakkann. Þvi næst gengur hann rólegum skrefum meö skjala- töskuna sína, inn f anddyriö, Stefánsson Degi í þinginu er lokiö. Einn úr hópi hinna verkminni og latari í 60 manna þinghópi á Alþingi islendinga hefur lokið dagsverki sinu. nyrra laga og reglugeröa eða kynni sér vel og vendilega slik frumvörp. 2. Þeir séu mótandi við stefnu- mörkun aðskiljanlegra pólitiskra þátta, svo sem með flutningi þingsályktunartillagna. ÞINGMENNIRNIR - HINIR 10 BESTU Helgarpósturinn lætur leggja dóm á dug og eljusemi þingmanna miðað við hlutverk Alþingis sem löggjafa rabbar þar viö menn á leið. upp i salinn. Hann sest niöur litur á póst sem honum hefur borist, blaöar i skjölum og kannar dagskrá dagsins. Fundur hefst og hann situr dottandi I sæti sinu og hlustar meö ööru eyranu. Hann litur á klukkuna eftir stundar- fjóröung og ákveöur þá aö bregöa sér í simann og hringja I konuna og láta vita af sér. t Ieiðinni slær hann einnig á þráöinn á tvo aöra staöi og kannar hvort lánafyrir- greiðslán hafi gengiö í gegn. Aö þessu loknu lallar hann sig fram I afgreiöslu og flettir dagblööun- um. Þaö tekur stuttan tima og aö þvi loknu ákveöur hann aö fá sér tiu dropa. Hann röltir þvi niður á kaffistofu og situr þar drjúga stund og rabbar um daginn og veginn viö kollegana. Klukkan er nú farin aö ganga fjögur og hann stendur þvi á fætur og stefnir rólega upp i sal. A leiöinni rabbar hann viö menn i kringl- unni, fær sér þar sæti og smók. Loks lendir hann aftur i sæti sinu I salnum og hallar sér aftur f mak- indum meöan raddir ræöumanna hljóma sem þægilegt suö i fjarska. Hann blaöar einnig i nokkrum timaritum sem hann hefur komist yfir. Eftir tuttugu minútna setu er hann hins vegar orðinn órór, svo hann safnar saman blööum á boröinu, opnar skjalatöskuna og stingur niöur ýmsum „nauösynlegum” gögn- um. Hann hugsar meö sér hvort þaö sé ekki f lagi aö kalla þetta gott þann daginn. Klukkan sé ' hvort sem er aö verða fjögur og aö auki hafi hann jafnvel hugleitt aö skrifa smágrein á skrif- stofunni sinni úti i Þórshamri morguninn eftir, enda þótt þá sé föstudagur og þar af leiöandi fri frá almennum störfum. Hann tekur ákvöröun, stendur upp og gengur hnarreistur út úr salnum með stressboxið i hægri hendi. Hann kastar kveöju á vinnufélag- ana og dyravörðinn þegar hann gengur út. Dómkirkjuklukkan slær fjögur. Forsendur könnunarinnar Ofangreind frásögn er alls ekki raunveruleg lýsing né dæmigerð um þingmenn okkar tslendinga. 1 likingu við þetta geta þó vinnu- dagar einstaka þingmanna verið. Þingmenn eru jafnmisjafnir og gengur og gerist um fólk almennt og innan þinghússins finnast þvi góðir og vondir verkmenn, dug- legir og latir starfskraftar. Helgarptísturinn kannaði það i vikunni hverjir þingmanna ynnu fyrir kaupinu sinu og hverjir ekki. Vandamáliö er hins vegar hverjir eru dtímbærir á slikt og hvaða forsendur á að leggja til grund- vallar í slikum dómum? Heimildarmenn okkar i þessari óábyrgu, en samt að' mörgu leyti marktæku könnun voru rUmlega tveir tugir manna, sem þekkja að eigin raun gjörla til starfa þeirra þingmanna sem nU sitja á þingi. Þingmenn sjálfir voru teknir tali þótt flestir. þeirra færðust undan þvi að tilgreina toppmenn og skussa i eigin hóp, svo og fjölmiðlamenn, sem hafa starfað i nánum tengslum við þingið, embættismenn, sem hafa margháttað samstarf við þingmenn og ýmsir aðrir sem meö einum eða öðrum hætti hafa komið að miklu leyti nálægt þing- störfunum og má þar nefna, starfsfólk þingsins og innstu koppa i biíri hinna einstöku stjórnmálaflokka. Hópur heimildarmanna er þvi allbreiður og verður sist sakaður um að skorta upplýsingar um þau atriði sem um var spurt. Þær forsendur sem Helgarpóst- urinn leggur til grundvallar, þeg- ar spurt er hvort þingmenn séu starfsamir eða ekki eru m.a. eftirtaldar. 1. Þeir átti sig á þvi grund- vallarmarkmiöi Alþingis, að þingmanna er fyrst og fremst að sinna löggjafarhlutverkinu og hegöi sér i samræmi við það. Þeir hafi frumkvæði við samningu 3. Þeir séu virkir i öllum störf- um þingsins, sæki þingnefnda- fundi og séu þar virkir við stefnu- mótun, afgerandi á þingflokks- fundum, taki þátt i almennri um- ræðu á þingfundum og tali þar af þekkingu. Þetta eru þau atriöi sem fyrst og fremst eru lögð til grundvallar i dómsuppkvaðningu Helgarpóstsins. Ýmis atriði sem nokkrir þingmenn hafa talið mikilvæg, svo sem fyrirgreiðsla við einstaklinga og stanslaus þrýstingur fyrir hönd sins kjördæmis, án þess að lita á almenn þjtíðhagsleg sjónarmið i þvi sambandi, teljast þar af leiðandi til neikvæðra þátta. Eflaust skrifa ekki allir undir þessa túlkun á jákvæðum og neikvæðum þáttum þingmanna, en svo verður þá að vera, enda athugunin enginn Stóridómur, heldur til fróöleiks og gamans (með sterkri alvarlegri undiröldu þóifyrir lesendur og kjósendur i landinu. „Þetta er filósófisk, mannfræðileg og hegöunarfræði- leg spurning,” sagði Stefán Jóns- son þingmaður, er hann var spurður hvað gerði þingmenn að starfsömum þingmönnum. „Ef þií ætlar aö rannsaka þetta mál með einhverri alvöru, þá ráðlegg ég þér aö lesa bækur höfundanna, Desmond Morris (sá er skrifaöi m.a. Nakta apann) og Konrat Lorentz (sá er dýrafræðingur og atferlisfræöingur). Ollum er ljtíst að fátt eitt er það sem þingmönnum er óviökomandi. Þeir hafa umboð sitt frá kjtísendum og eru kjörnir á þing fyrir flokka sina. Tals- verður starfstimi þeirra fer þvi i að halda sambandi við flokks- menn sina og stuðningsmenn. Að sjálfsögðu er þetta snar og nauð synlegur báttur i sVarfi þingmanna, en mjö'g er misjafnt hvort þeir sinni þessum hluta starfsins sem skyldi og þá kannski reknir áfram meö svipu óttans — óttinn um að tapa trausti kjósenda og þar meö þingsætinu. Það er svo aftur annað mál, hvort þessi starfi stjórnmálamannsins eigi raunverulega aö flokkast undir gagnleg þingstörf. Um það atriði geta verið verulegar efa- semdir. t samtölum viö þingmenn, lögðu þeir rika áherslu á, að hið raunverulega starf þingsins færi fram i þingnefndunum. Engar tölfræöilegar upplýsingar liggja fyrir um fjölda funda i hinum einstöku þingnefndum, aö sögn Friðjóns Sigurössonar skrifstofu- stjóra Alþingis, en heimildir herma að mjög sé þaö misjafnt eftir einstökum þingnefndum hve oft þær séu kallaðar saman. Það sé mjög á hendi formanna þing- nefndanna hvaöa starf þessar nefndir inni af hendi. Sumir taka oft til máls— aðrir alls ekkert Utan þingtima, sem er öllu jöfnu frá klukkan 14—16 fjóra daga vikunnar, 7 mánuði ársins, hafa allir þingmenn litlar skrif- stofur i húsum i nágrenni þinghússins. Mjög er það misjafnt hvort þingmenn staldri eitthvað við á þessum skrifstofum sinum. Sumir sjást þar varla, aðrir hafa þar viðveru lengi dags. Geir Gunnarsson þingmaöur var um þaö spuröur hvort al- menningur i landinu ætti þess kost aö fylgjast meö þvi af gaum- gæfni hvaöa þingmenn væru starfsamari en aörir. Hann taldi svo ekki vera. „Fólk fær sinar upplýsingar fyrst og fremst úr fjölmiðlum og þar eru þeir þing- menn langmest áberandi, sem oftast koma I ræðustól i almenn- um umræöum.” — Segir það ekkert um virkni og dugnað þingmanna, hve oft þeir láta i sér heyra Ur ræðustól- um Alþingis? „Nei hreint ekki,” svaraði Geir Gunnarsson. „Sumir þurfa að tala til að geta hugsað og enn aðr- ir tala til að losna við að þurfa að hugsa. Svo eru þeir sem telja ekki þörf á þvi að taka til máls, nema þeir hafi eitthvað nýtt og mark- visst til málanna að leggja.” 1 framhaldi af þessum vanga- veltum um málglöðu þingmenn- ina, þá ttík Helgarpósturinn það saman, hve oft hinir 60 þingmenn þjóðarinnar að frátöldum ráðherrum, tóku til máls i umræðum á þingfundum. Litið var á tfmabilið 10. október 1980 til 20. ntívember sama ár, en þingið var að störfum 24 daga á þessu timabili. Eftirtaldir tóku oftast til máls: Halldór Blöndal— 30 ræður Pétur Sigurðsson — 20 ræður AlbertGuömundsson— 19 ræður Friðrik Sóphusson — 18 ræöur Sighvatur Björgvinss.— 18 ræöur Benedikt Gröndal— 17 ræður Matthias Bjarnason— 17 ræður Karvel Pálmason — Þorvaldur Garöar Kristjánsson — Ólafur Ragnar Grimsson — Þeir sem tóku sjáldnast til máls á þessu tímabili, voru eftirfarandi: Eggert Haukdal — Geir Gunnarsson — Stefán Guömundsson — Þórarinn Sigurjónss. — Guömundur Bjarnass. — Johann Einarsson — Guðmundur Karlsson — Ingólfur Guðnason — PállPétursson — Egili Jónsson — Guðm. J. Guömundsson 16 ræður 15 ræöur 14 ræður 0 ræður 0 ræður 0 ræður 0 ræöur 0 ræöur 0 ræður 1 ræöa 1 ræða 1 ræða 2 ræöur Jón Helgason — Jtísef H. Þorgeirss.— Ólafur Þ. Þórðarson — Steinþór Gestsson — 2 ræöur 2 ræöur 2 ræöur 2 ræður 2 ræöur Hinir ,,10 bestu” Allir viömælendur Helgarpóstsins voru einhuga um það, að ræðufjöldi og málgleði þingmanna þyrfti alls ekki að þýða kraft, virkni og dugnað i hinum eiginlegu þingstörfum. Hins vegar töldu sumir, að nær algjör þögn sumra þingmanna i almennum umræöum, sýndi þó ákveðna deyfð og framtaksleysi. Helgarpósturinn bað áðurgreinda heimildarmenn sina, að tilgreina nokkra þá þingmenn sem þeir teldu aðsköruðu fram úr vegna elju og atorkusemi við þingstörfin. Margir voru nefndir, þótt þingmenn sjálfir væru nokk- uð hikandi við að tilgreina vinnu- félaga sina i þennan flokk, framúrskarandi þingmanna. Niðurstaða þessara samtala og athuganá kallaði fram á grund- velli fyrrgreindra forsendna þennan hóp „topp-tiu” þing- manna (ráðherrar undanskildir): Friðrik Sóphusson Halidór Asgrimsson , Jtíhanna Sigurðardóttir Kjartan Jóhannsson (Mestur einhugur virtist um þessa fjóra þingmenn) Guðmundur G. Þórarinsson Helgi Seljan Magnús H. Magnússon Matthias Bjarnason Pétur Sigurðsson Lárus Jónsson 1 þennan hóp voru nefndir allmargir aðrir og má þar nefna, þingflokkaformennina, Sighvat Björgvinsson og Ólaf Ragnar Gimsson, sem duglega og fram- takssama þingmenn. Sumir bentu þó á, að stööu sinnar vegna yrðu þeir að vera virkir og vel með á nótunum, svo framtakssemi þeirra væri varla marktaác ef borið væri saman við almenna þingmenn. Þá má benda á, að ákveðnar kvaðir eru lagðar á formenn nefnda þingsins, þótt raunar verði þess greinilega vart, að mjög taka þessir formenn þingnefndanna þá stöðu sina mis- alvarlega. Fleiri duglegir voru kallaðir til sögunnar hvaö þennan flokk varðar og ýmsnir nefndu t.d. Arna Gunnarsson, Þorvald Garðar Kristjánsson, Eið Guðna- son, Eyjtílf Konráð Jónsson, sem duglega þingmenn og eljusama. Þá var og nefnt aö eldri og reyndari þingmenn yrðu aö teljast hæfir sem slikir sökum almennrarþekkingar sinnar eftir langa viðdvöl á þingi. Komu þar upp nöfn eins og Benedikt Gröndal og Matthias A Mathie- sen. Hinir,,10 slökustu” En litum nú á hinn flokkinn, þar sem í eru þingmenn, sem heimildarmenn Helgarpóstsins telja framtakslausa, daufa og án metnaðar eða þá að þeirra vinnu- þrek fari að langmestu leyti I sérhagsbundnar reddingar fyrir kjördæmi sitt og heimabyggö og i smáfyrirgreiðslu fyrir flokks- gæðinga og ýmsa einstaklinga og hópa. Þá falla og i flokkinn þeir sem hafa ærinn starfa utan þings. 1 þessum vafasömu sætum sitja i stafrófsröð: Guðmundur J. Guömundsson Guðmundur Karlsson Ingólfur Guðnason Jóhann Einvarðsson Jósef H. Þorgeirsson ólafur Þ. Þórðarson Skúli Alexandersson Steinþór Gestsson Stefán Jónsson Þórarinn Sigurjónsson.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.