Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						8
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 10. JULI 1976
Þýðir Biblíuna
fyrir Eþíópa
Rætt við Harald Ólafsson kristniboða
Sýnishorn af eþíópskri stafagerð.
Þetta er úr smáriti með tilvitnun-
um f Biblfuna.
Haraldur Ólafsson: Máttum
aðeins nota eitt mál í landi sem
hefur 65 — 70 tungumál og um
200 mállýzkur.
HÉR A landi er nú staddur Har-
aldur Ólafsson kristniboði ásamt
fjölskyldu sinni. Haraldur, sem
er sonur Olafs heitins Olafssonar
kristniboða. hefur dvalið í
Eþíópfu f um 8 ár og verið starfs-
maður Norsk Luthersk Misjons-
samband þar, en hefur einnig
unnið á vegum þess f Noregi.
Svæði það í Kþíópiu, sem
Haraldur hefur starfað á, er Bor-
ana í suðurhluta landsins, um 150
km sunnan við höfuðborgina,
Addis Abeba. Hann hefur verið
stöðvarstjóri á kristniboðsstöð í
Mega þar, sem hafa starfað auk
hans þrír aðrir kristniboðar, m.a.
hjúkrunarkona og kennslukona.
aðeins eitt mál leyft
Síðasta eina og hálfa árið hefur
Haraldur einkum fengist við þýð-
ingarstörf, og svaraði hann nokkr-
um spurningum um það starf sitt.
„Fyrir byltinguna var bannað
að nota annað mál en amharisku,
öll kennsla og boðun og allt sem
prentað var átti að gerast á því
máli og gerði það kristniboðum
viða erfitt fyrir að geta ekki talað
við fólk á máli þess. Eftir bylting-
una var hins vegar leyft að nota
611 tungumál, frá því i febrúar
1975. öll talmál og ritmál sem eru
um það bil 65 — 70. Mállýzkur i
landinu   eru   hins   vegar   nálægt
200.
Nú erum við að vinna að þýð-
ingu Nýja testamenntisins á bor-
anaoromo mál, sem áður var kall-
að galla-mál en það geta notað á
að gizka 4 til 5 milljónir manna.
Eru það menn af ættflokkunum
gudji, arussi, bale og borana, sem
eru allir i suðurhluta landsins
margir með nokkuð svipaða
menningu. Fyrsti áfangi er sem
Haraldur Olafsson: Vlátturn
aðeins nota eitt mál f landi sem
hefur 65—70 tungumál og um 200
mállýskur.
sagt að þýða Nýja testamentið og
við komumst i samband við brezk-
an mann í Kenya mjög nálægt
landamærum Eþíópíu, sem einnig
vinnur að þýðingum. Málið, sem
hann þýddi á er mjög svipað
oromo-málinu    svo    við    gátum
Nýr bátur Siglfirðinga
MÓTORBÁTURINN Pétur Jóhannsson siglir í fyrsta skipti inn á hina
nýju heimahöfn sína, Siglufjörð, fyrir nokkru sfðan. Hitamolla var og
„Sigluf jarðarlogn" eins og Steingrfmur Kristinsson Ijósmyndari Mbl.
á Siglufirði orðaði það. Báturinn lagði af stað f sfna fyrstu sjóferð 6.
þessa mánaðar.
m *,*. Mih«
•p* h<*> *«*> <a*4-'í i M hi- Mh
fw f-ð *%.%&?,. i n.a hr"u.r+ ý>í
Irm a*i. f/Ci *
ihjz h.r.ir*-'- 16 ¦ 31»
j*.n h?h. v-H- \)Q"%-«
p m li.'/ v-H- 0"»x i V» h A-t<i.-i'i,v
tl t.->-1- I m tfcV V- hS.ÓI. OWr (MiA.
M *A*ft.u »
1 ISMríl 1 i 9 s
ian <x»& <.<»> i hr> h hcn-f- &1
f- h'Vi hít h.-fc'í i f-M W-i- X-k %
h«ot\. Mi T* r,.%(\ h.ð hft hrt. A.%é.-k i
hr<u.r-i- * ft-t- hto-tf. f w* -u-
h-4-Fi 4.-|.<C* V> Ýi^A^ <P'.+ hCl-ii
t' h4."i h-i.tt U"»-fc *U.a» hCTl- «
an. io ¦. 9-10 ¦.<
Sýnishorn af eþfópskri stafagerð.
Þetta er úr smáriti með til-
vitnunum f Biblíuna.
stutzt nokkuð við handrit hans."
Þá sagði Haraldur að bretinn og
hann hefðu unnið samtimis að því
að hljóðgreina málin án þess þó
að vita hvor af öðrum og það kom
í ljós að niðurstöður þeirra urðu
mjög svipaðar. Haraldur sagði að
þeir í Eþíópiu hefðu þó ekki getað
notað að öllu leyti þýðingu bret-
ans, eins og fyrr segir, en það var
vegna þess að þeim var gert aó
nota eþíópska stafi en bretinn gat
notað latneska stafagerð. Einnig
þurftu þeir að fara yfir þýðing-
una til að athuga nánar ýmis orð
og hugtök því málin voru ekki
eins að öllu leyti, ýmis hugtök í
Kenya-málinu var ekki hægt að
nota og varð því að finna önnur
ný.
FYRSTU   BÆKÚRNAR
Vió spurðum Harald hvenær
hann byggist við að þýðingin
kæmi út.
„Ég geri ráð fyrir að það verði
eftir um það bil eitt til eitt og
hálft ár og þá verður henni dreift
um suðurhluta landsins. Það er
Bibliufélagið í Eþiópíu, sem gefur
þýðinguna út með styrk frá
norska Biblíufélaginu, en þessi
þýðingarstörf eru öll unnin i sam-
starfi við United Bible Society,
sem sér um Biblíuþýðingar í fjöl-
mörgum löndum.
Þetta er eiginlega fyrstu bók-
menntastörfin sem unnin eru á
þessu máli og verður það mikil
bót fyrir kristniboðið að geta nú
notað bækur og rit til fræðslu-
starfa sinna. Þá þarf ekki að
kenna fólki eins mikið í skólun-
um, fólk getur farið að lesa sjálft
heima."
Haraldur Ólafsson sagði að út-
koma ýmissa bæklinga sem þeir
hafa þreifað sig áfram með í litl-
um mæli hafi orðið til að auka
mjög áhuga fólks á að læra lestur
og kirkjan í Eþíópíu, Mekane Yes-
us kirkjan, hefði unnið mikið
starf i því að kenna lestur.
Að lokum sagði Haraldur að
hann myndi vinna í Noregi við
lokaathugun þýðingarinnar, en
siðan, er til Eþiópiu kæmi, fengi
hann bæði gudji-mann og borana-
mann til að yfirfara hana með sér.
Þá var sleginn dans
í NORRÆNA húsinu var
síðastlíðin mánudag haldinn
dansleikur. Tveir sveitaspilar-
ar frá Noregi, Hans W. Brimi,
Noregsmeistarí á fiðlu, og Geir
E. Larsen flautuleikari léku
gömul norsk danslög á flautur
og fiðlur. Það var bæði auð-
heyrt og auðséð að hér voru á
ferð ósviknir alþýðutónlistar-
menn, en ekki langskólagengn-
ir og sérmenntaðir tónsnilling-
ar að gera sér mat úr þjóðlegri
tónlist. Þeir léku þá tónlist sem
i dag er ciansað ettir upp til
sveita f Noregi. Fiðluleikarinn,
Hans W. Brimi var ekki sérlega
hrynfastur en lék af þokka,
einkar mjúklega og hreint.
Flautuleikarinn lék á tvenns
konar flautur. Seljuflauta er
mjög frumstæð að gerð. Hún er
ekki  með götum og tónbreyt-
ingar eru framkvæmdar með
yfirblæstri náttúrutónanna
eins og á lúðrum, en millitón-
unum náð með því að loka
endagatinu með ýmsum hætti.
Þessí flauta hefur sterkan tón
en tónskiptin eru eðlilega
fremur óskýr. Tusseflauta, sem
hann lék einnig á, er afbrigði
af venjulegri blokkflaiitu og til
gamans má sk.jóta því inn sem
hugsanlegum ntöguleika, að
þetta sérkennilega nafn á þess-
Tónllst
eftir JON
ÁSGEIRSSON
ari flautugerð megi rekja til
miðaldanafns hennar „flute
douee", hvað «vo sem kann að
vera hæft í þvf. Geir E. Larsen
er röskur flautari og lék auk
þess á næfurhorn, sem er mjög.
svipað svo nefndu Alphorni og
munnhörpu, sem er betur
þekkt sem gyðingaharpa. Leik-
ur þeirra var mjög þokkalegur
en ekki beint fjörgandi en
glettni og f jör er eitt af sterk-
ustu einkennum norskrar dans-
tónlistar. Þungur grunnhrynur
(stapptaKiunnn) og aynanai
laglína, skreytt með forslögum
alls konar, vekur með fólki
sterka löngun til að dansa. Að
loknum tónleikunum léku þeir
félagar fyrir dansi og tóku
hljómleikagestir sporið og virt-
ust kunna þessu uppátæki hið
bezta.
BLÚM
VIKUNNAR
UMSJÓN.ÁB.
©
Bergflétta
úti og inni
MARGIR dást að grannri jurt
sem breiðir úr sér á húsvegg
andspænis Umferðarmið-
stöðinni í Reykjavík. Þetta er
bergflétta (Hedera helix)
græn sumar og vetur, fölnar
þó ögn á vetrum en nær
fagurgræna litnum á ný er
vorar.
Berfléttan vex villt víða um
Evrópu. Úti í náttúrunni klifr-
ar hún upp berg og hrjúfa
trjástofna og heldur sér fastri
með heftirótum, sem vaxa út
úr henni skuggamegin. A
rennslétta veggi má strengja
hænsnanet eða þvílíkt sem
hún getur klifrað í. Ef berg-
fléttan nær ekki í stuðning
skríður hún flöt við jörð og
myndar flækjur t.d. á skógar-
botni eða út yfir grjót í stein-
hæð. í Noregi heldur hún sig
úti við ströndina þar sem
vetur er mildur. Vestanfjalls
eru þar til furðu stórar berg-
fléttur í klettum, jafnvel
10—20 m háar eða langar
og þær klifra hátt í trjástofn-
um. Til eru 100—150 ára
gamlar bergfléttur.
Margar sögur ganga af jurt
þessari í þjóðtrú margra
landa. Vínguðinn átti að hafa
borið sveig úr bergfléttu um
höfuð sér er hann kom frá
Litlu-Asíu til Grikklands. Tals-
um veggi, jafnvel umhverfis
dyr og glugga ef hún nær í
suðning t.d. spotta sem
strengdir eru á veggina. Til
eru fjölmörg afbrigði, sum
stórblöðótt eins og hin al-
genga Hedera helix var,
hibernica, önnur smáblöðótt
t.d. stjörnubergflétta (H.h.
sagitifolia)   með  græn   djúp-
flipótt blöð sem líkjast stjörn-
um. Kanaríbergflétta (Hed-
era canariensis) hefur odd-
laga, heil- eða grunn-
þrísepótt blöð með hvítgul-
um óreglulegum jarðri.
„Glacier" ber smá blágræn
blöð með mjóum hvítum
jaðri. „Marmarata" hefur
grængul-hvítflekkótt blöð.
Öll þessi afbrigði er hægt að
rækta innanhúss svo úr
mörgu er að velja og gaman
að reyna nýtt til tilbreytingar.
verð trú var líka á jurtinni til
lækninga.                         ->
Blöð bergfléttu eru breið,
gljáandi græn, 3—5 sepótt.
Hún þolir talsverðan skugga.
Blómin eru gulgræn eða
mógræn og heldur lítilfjörleg
og þarf allmikinn sumarhita
v" «:orr:g'j..«.. aucv&íX cr cc
fjölga bergfléttu með
græðlingum. Gaman væri að
reyna bergfléttu úti meira en
enn er gert, láta hana klæða
vegg eða vaxa út yfir steina.
Hér er bergflétta algeng og
vinsæl stofujurt og fer víða
Geta má þess að blöð á
blómasprotum eru heil og
fremur mjó og þau einkenni
haldast ef græðlingur er tek-
inn af blómsprota.
Best þrifst bergflétta i kalk-
ríkri mold en vex raunar vel í
marqskonar jarðvegi.
bt þtö viljiö rækta berg-
fléttu úti er aðaltegundin
villt bergflétta — Hedera
helix, líklegust til að þrífast
hér. Hin afbrigðin eru við-
kvæmari eða svo hefur það
reynzt í Noregi.
I.D.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32