Morgunblaðið - 23.10.1977, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 23.10.1977, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLADIÐ, SUNNUDAGUR 23. OKTOBER 1977 Kastalinn f York þar sem 150 Gyðingar voru drepnir árið 1190. Minni myndin er af Avnall Broxham Lifa menn oftar en einu sinni? Kafli úr bók eftir Jeffrey Iverson um Arnall Bloxham og árangurinn af 20 ára starfi hans við að hljóðrita frásagnir fólks í dásvefni af sinu fyrra lífi. Þær vekja furðu vegna nákvæmni, þótt viðkomandi sé alls ófróður um sögu síns fyrra tímabils. Ég hitti Arnall Bloxham í fyrsta sinn i október 1974. Ég heimsótti hann þá i Cardiff til að ræða við hann um sjónvarps- dagskrá í BBC, sem í undirbúningi var um þennan óvenjulega, gamla mann. „Dáleiðslu-sófi" hans var gamall, út- skorinn eikarstóll frá Wales af þeirri gerð, sem keltnesku skáldin voru vön að sitja í forðum. Sjálfur sat hann við forn- legt borð, sem á voru staflar af segul- bandsspólum. A hljóðböndunum voru yfir 400 dæmi um endurholdganir, og „fórnarlömbin" höfðu sjálf skýrt frá þeim í dáieiðslu. Hann hefur unnið að þessu hugðarefni sínu í tuttugu ár. Bloxham er mjög viðfelldinn maður, traustvekjandi og hæglátur. Við hófum að spjalla saman, og ég hjó eftir einu nafni, sem hann nefndi. Hann sagði, að fyrir nokkrum árum hefði hann dáleitt og „flutt til baka í tímanum" ungan blaða- ljósmyndara, John Pike að nafni. Nú þekkti ég einmitt ljósmyndara með því nafni, og hann hafði gert margar prýðileg- ar heimildarmyndir fyrir BBC bæði frá Vietnam og Belfast, en nú var hann kom- inn aftur til Cardiff. Og Pike var sannar- lega ekki maður, sem hægt var að gabba og fá til að trúa þokukenndum kenningum um endurholdgun. Ég hitti Pike skömmu seinna, og yfir ölglasi sagði hann mér, að hann myndi vel eftir heimsókn sinni til Arnall Bloxham. í dáleiðslunni hafði hann séð sýnir og myndi atburði, sem enn í dag væru honum alger ráðgáta. í einni upptökunni breytist Pike í efnaðan bónda frá 17. öld. Hann lýsir klæðaburði frá þeim tíma og mynt, sem hann er með i vasanum. Að lokum segir hann frá því, að hann sé ríðandi á leið til London, til Whitehall. Og á hestbaki horf- ir hann yfir mikinn mannfjölda og sér hermenn Cromwells leiða Karl 1. á högg- stokkinn. John Pike segist greinilega muna, hvernig ískaldur hrollur hafi farið um sig, og hann sneri sér undan, þegar öxin féll. Ég heimsótti Bloxham aftur, og í tvær vikur fór ég — alltortrygginn — yfir nokkrar hljóðritanir, sem lýstu „aftur- hvarfi" í tímanum. Engar tvær frásagnir voru eins. Það var til dæmis venjuleg húsmóðir, sem við dáleiðsluna skipti um kyn og varð fávis sveitadrengur í framandi landi. Og það var maöur, sem fluttist aftur I eins konar steinöld. Þegar hann reyndi að lýsa fólkinu, sagði hann, að enginn væri með grátt hár. Bloxham skýrði það þannig, að á þessum tíma hefðu menn ekki lifað nógu lengi til að verða gráhærðir. Var hér um að ræða endurminningar í formi dulrænna sýna — eða var þetta eitthvað, sem viðkomandi hafði lesið eða heyrt og nú skaut upp úr undirmeðvitundinni? Skýringa á fyrirbærunum virðist vera að leita hjá sagnfræðíngum. Með aðstoð þeirra gæti hugsanlega verið hægt að ganga úr skugga um, hvort einhverjar tilraunapersónur Bloxhams hafi haft vit- neskju um eitthvað, sem þær gætu ekki hafa fræðst um af bókum eða frásögnum. Það er rétt að ég segi fyrst frá tilraun, sem ég var sjálfur vitni að. Ég heimsótti Bioxham með starfsfélaga mínum, Beata Lipman, sem var fús til að láta dáleiða sig — i fyrsta sinn á ævinni. Mér til undrunar hvarf hún strax aftur í tímanum og lýsti tilveru sem bóndakona i Hellas til forna. Það varð að vekja hana úr dásvefninum, þegar hún byrjaði á fá fæð- ingarhríðir vegna barns, sem hún var að fara að ala hinum griska bónda sínum Artemiusi. .. Beata hefur aldrei verið í Grikklandi og aldrei haft áhuga á sögu þess né þurft að lesa hana að neiriu marki. Þetta var i fyrsta sinn, sé ég sá Bloxham að starfi, og ég get fullyrt, að frá honum Nú var að vita, hvort þessi kona frá Cardiff væri tilleiðanleg að látá dáleiða sig enn á ný og hverfa aftur í tímanum. í þetta sinn var ég með ljósmyndavél auk upptökutækis. Hún féllst á þetta með því skilyrði, að ég skýrði ekki frá hennar rétta nafni. Það var sanngjörn krafa, og ég kalla hana Jane Evans. I fyrstu upptökunni varð hún að Rebekku, gyðingakonunni í York á 12. öld. Hún tók fyrst að lýsa dómkirkjunni í York, eins og kirkjan kom henni fyrir sjónir frá markaðstorgi í nágrenninu. Ar- iðvar 1189. Hún segir, að hún sé gift Jósef af ætt Esekieis, efnuðum víxlara. Rebekka og Josef eru bæði fertug að aldri og eiga tvö börn, son, sem er 18 ára, og Rakel 11 ára. Fjölskyldan býr í rúmgóðu steinhúsi í norðurhluta bæjarins. Það eru þrjú stór herbergi á fyrstu hæð og fimm á annarri hæð. Þetta er bæjarhluti, þar sem flestir efnaðir gyðingarbúa. Hún segir einnig frá EGDO komu aldrei neinar „leiðbeinandi" spurn- ingar. Eftir að Beata var í'allin í dásvefn, bað hann hana einfaldlega að hverfa til baka í tímanum. Og það gerði hún... Siðan kynnti ég mér trúverðugasta og furðulegasta tilfellið í öllu safni Bloxhams — konu frá Cardiff, sem gat horfið aftur til sex gerólíkra tilvera. Þetta er gift kona nær fertugu og vinn- ur á skrifstofu. Og hún gat lýst nákvæm- lega sínum sex fyrri tilverum. Hún hafði verið: Kona skriftlærðs manns í Bretlandi á dögum Rómverja, árið 286 e. Kr. Gyðingakona i York, dáin 1190. Þjónustustúlka hjá Jacques Coeur (fé- hrirði Karls 7.) í Frakklandi í 15. öld. Þjónustustúlka hjá Katrinu af Aragóniu , áður en hún varð fyrsta kona Hinriks 8. á 16. öld. Saumakona i London (1665—1714) á ríkisstjórnarárum Önnu, drottningar, og loks: Nunna i Maryland, Bandarikjunum, dáin um 1920. Fæddist aftur 1930. því, að faðir hennar sé frá Kýpur og bætir við: — Þó að við séum fædd hér, erum við ekki Englendingar. Vió erum sem útskúf- uð úr samfélaginu. Faðirinn gengur i síðum frökkum, sem eiga að líta út fyrir að vera ódýrir. — Við erum litin hornauga vegna auðæfa okkar. Hinir kristnu vilja gjarna klófesta hús okkar, og við verðum öll að bera gula hringi á brjóstinu til að sýna að við séum Gyðingar, segir miðillinn. — Það hæðast allir að okkur, því að við erum hrein, og af því að við innrætum börnum okkar að borða ekki óhreinan mat. Bloxham beinir frásögn hennar eitt ár fram í tímann, þegar hún er að lýsa hinu erfiða lífi Gyðinga i York. Hún lýsir því svo nákvæmlega að furðu gegnir. Gyðingahatur var þá í algleymingi. Krossferðirnar stóðu yfir, og Gyðingar voru stimplaðir sem trúleysingjar og sett- ir á bekk með múhameðstrúarmönnum, sem hinir kristnu fóru krossferðir á móti. Afleiðingarnar urðu blóðugar Gyðingaof-

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.