Morgunblaðið - 01.10.1978, Blaðsíða 26

Morgunblaðið - 01.10.1978, Blaðsíða 26
26 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 1. OKTÓBER 1978 Með kaupunum á meirihluta Arnar- flugs á dögunum er allt milli- landaflug íslendinga í höndum eins og sama aöilans — Flug- leiöa. Litla leiguflugfélagiö, sem aö mati sumra stofnendanna, var sett á laggirnar meö þaö megin markmiö aö tryggja heilbrigða samkeppni í íslenzkum flugmál- um og íslendingum sem hag- stæoast verölag í leiguflugi, er þannig oröiö hluti af stórveldinu, sem þaö var stofnaö til höfuös, ef svo má segja. Það er ekki að undra þótt ýmsir velti vöngum yfir því hvernig komið sé — en meiningar eru deildar eins og vænta má, þegar hagsmunirnir á bak við stofnun Arnarflugs á sínum tíma voru jafn ólíkir og raun ber vitni. Forsvarsmenn Arnarflugs halda því fram nú, að þeir séu einfaldlega orðnir reynslunni ríkari — ákaf- lega áhættusamt og erfitt sé að reka flugfélag, sem sé jafn lítil rekstrareining og Arnarflug er, ekki sízt nú á tímum þegar samkeppnin í hinu alþjóölega flugi sé svo hörö sem hún er. Flugleiðamenn segja, að þeir hafi nú um skeið haft hug á að hasla félaginu völl í leiguflugi og með aðild að Arnarflugi fáist viss grunnur til að byggja þá starf- semi á, þannig að þetta skref sé báðum til hagsbóta. Svo er það minnihlutinn meöal hluthafa Arnarflugs — áhuga- mennirnir er söfnuðu hlutafé og stofnuðu hlutafélag til að koma í veg fyrir einokunaráðstöðu Flug- leiöa í leiguflugi íslenzkra aöila. Þeir hafa ekki fengið neinar upplysingar um hvað geröist, en segja þessa framvindu eðlilega algjörlega andstæða upphaflegu markmiði félagsins. • Spratt úr hrjóstrugum jarðvegi Arnarflug er sprottið úr fremur hrjóstrugum jarðvegi, eins og flestir muna. Alþýðubankamál og gjaldþrot Air Viking voru á allra vörum, forsvarsmenn Samvinnu- bankans og Olíufélagsins höfðu þungar áhyggjur út af skuldum og tryggingum Air Viking, því að veðin voru bundin í flugkosti félagsins og tröllasögur gengu um ástand þessara véla. Starfs- menn og flugliðar Air Viking höfðu einnig sínar áhyggjur. Þeir horfðu fram á missi atvinnu og margir hverjir áttu verulegar fjárhæðir inni hjá hinu gjaldþrota félagi. Þá var það þriðji hópurinn, sem líka var áhyggjufullur. Þetta voru áhugamenn um ódýrar leiguferðir til og frá íslandi, fólk sem taldi að tilvist Air Viking hefði haft sitt að segja í þá veru að halda verði á leiguferðum t.d. til sólarlanda niðri og að Flugleiö- ir myndu sæta lagi strax og það væri orðið eitt um hituna. Þaö voru þessir þrír hópar sem stofnuöu Arnarflug dag einn í apríl 1976. Flugfélagiö fékk í vöggugjöf þrjár vélar Air Viking. Tvær þessara véla voru þegar búnar með flugtíma sína, svo aö þeirra beið að fara í mikla skoðun, en þriöja vélin átti enn nokkuö eftir af flugtímum. Reksturinn var byggöur á henni én hinar vélarnar voru bútaöar niður í varahluti. • Ör vöxtur Þó að varla verði sagt aö Arnarflug hafi farið af stað með miklum glæsibrag hefur þó vöxtur félags- ins verið ótrúlega hraður, enda segir framkvæmdastjóri þess, Magnús Gunnarsson, með nokkru stolti: „Arnarflug hefur raunverulega veriö vaxtar- broddurinn í íslenzkum flug- málum þessi síðustu ár." Velta félagsins var fyrsta árið — 1976 — um 227 milljónir króna og félagið flutti þá um 18 þúsund farþega. Þá þegar voru forráöa- menn félagsins farnir að leita fyrir sér um flutning á erlendum vettvangi, sérstaklega eftir ára- mótin 1976/77 þegar íslenzk flugmálayfirvöld höföu neitað félaginu um leyfi til áætlunarflugs til allmargra borga hér í ná- Fréttaskýring Flugvél ArnarfIuks — máluð í litum Air Möltu, sem félagið hefur flogið mikið fyrir. verið töluverður léttir aö þessum kaupum Flugleiða, því aö þar meö losnuöu þau út úr klípu, sem þau flæktust inn í meöan Air Viking var og hét auk þess aö eignast dágóöan hlut í Flugleiö- um. Þá hefur einnig flogiö fyrir, að Arnarflug hafi líkt og fyrirrenn- ari þess veriö byrjaö aö hlaöa upp skuldum hjá Olíufélaginu vegna eldsneytiskaupa, en Vil- hjálmur Jónsson, forstjóri Olíu- félagsins, hefur neitaö því að Arnarflug hafi verið orðinn nokk- ur baggi á félaginu, en kvaöst ekki geta svarað öðru um skuldir Arnarflugs við Olíufélagiö en þar hefði í alla staöi verið um eölileg viðskipti aö ræöa. Aörir fulltrúar í stjórn Amarflugs samþykktu einnig þessi kauþ. Þetta voru fulltrúar starfsmanna og flugliöa Air Viking, sem ásamt áhugamönnum um stofnun leigu- flugfélags hér á landi í stað Air Viking, sameinuöust á sínum tíma um söfnun hlutafjár í Arnarflug Eljarar í eina sæng grannalöndunum. „Viö gerðum okkur strax grein fyrir því, að það væri alls ekki nægilegur grund- völlur til að byggja á rekstur félagsins að eiga allt undir sótarlandaferðum fáeina mánuði á hverju ári," segir Magnús Gunnarsson, og þess vegna hafi ekki verið um annað að ræða en leita í æ ríkara mæli eftir leiguflugi erlendis. í því hefur viðgangur félagsins verið fólginn. Á síðasta ári flutti Arnarflug alls um 80 þúsund farþega og velta þess varð á því ári um 850 milljónir króna. Bæöi þessi ár stóð reksturinn undir sér og félagiö gat fært út kvíarnar. Hins vegar hefur félagið einnig orðiö fyrir ýmsum áföllum. í maí 1977 kom veruleg tæring fram í einu vél félagsins, sem haföi í för með sér aö í skyndi varð aö leita nýrra flugvéla til aö unnt væri aö standa viö gerða samninga. Stjórn og forsvarsmenn Arnarflugs við komu fyrri nýju vélarinnar frá Bandarikjunum. Sameining Arnarflugs og Flugleiða er beggja hagur segja talsmenn félaganna • Nýjar flugvélar Arnarflugsmenn fengu fljótlega augastaö á tveimur Boeing 720B flugvélum, sem voru í alla staöi með mun hagkvæmari hreyfla en fyrri vélin, sem var einnig af Boeing-gerð, og reyndar voru þessar vélar í alla staöi veiga- meiri flugvélakostur. Kaupleigu- samningur var gerður fyrir báöar þessar vélar, og í kjölfar þess var fyrir alvöru farið að leita fyrir sér um verkefni í leiguflugi á erlend- um mörkuðum, sem gengiö hefur vonum frámar, að því forráða- menn félagsins segja. Félagiö hefur að staöaldri flogiö fyrir ýmis þekkt félög hér í álfu og víöar, svo sem Braaten, Mærsk, Brittania, British Airways, British Midland, Air Lingus, Kenya Air- ways og Air Malta. Eftir aö félaginu hafði vaxiö svo ásmegin í flugvélakosti hafa umsvif þess einnig verið meiri en nokkru sinni fyrr og félagið hefur líka haldið uppi umtalsverðum rekstri utan landsteinanna. Arn- arflug flutti fyrri hluta þessa árs á eigin vegum og annarra samtals 120 þúsund farþega eöa 40 þúsund fleiri en allt áriö í fyrra. Hins vegar voru íslenzkir farþegar aöeins um 14 þúsund talsins af heildarfjöldanum. Aö sögn Magnúsar Gunnarssonar, fram- kvæmdastjóra Arnarflugs, er reiknaö meö því aö velta félags- ins í ár verði hátt á annan milljarö króna og launagreiöslur félagsins eru á fjórða hundrað milljónir. Starfsmannafjöldinn hefur vaxið úr aöeins 13 manns í upphafi í um 90 manns yfir mesta annatímann núna. • Fleiri áföll Einhverjir kynnu því að ætla, að forráðamenn Arnarflugs yndu bærilega sínum hlut og væru í Ijósi þessarar þróunar, er rekin hefur verið, síður en svo á þeim buxunum aö láta Flugleiðum eftir meirihlutann í félaginu. En máliö er víst ekki alveg svona einfalt. Áföll og ýmsir aörir erfiðleikar hafa sett mark sitt á rekstraraf- komuna, svo aö líkur eru á að félagiö veröi rekiö meö halla í ár í fyrsta sinn í sögu félagsins. í vor sem leið varð félagið fyrir því áfalli til dæmis aö nefhjól á annarri flugvélinni brotnaöi pegar hún var í lendingu í London. Magnús Gunnarsson segir aö þetta hafi veriö geysilegt áfall fyrir félagiö. Til aö standa við geröa samninga þurfti aö leigja flugvél frá öðru félagi með fullri áhöfn í tvo mánuði, sem aftur haföi í för með sér að jafnan voru 3—4 áhafnir Arnarflugs aögerö- arlausar heima en á fullum launum, svo aö bein og óbein útgjöld af völdum þessa óhapps voru mikil. Arnarflugsmenn vilja þó ekki fallast á, aö áfalliö í London og allt er því fylgdi sé meginástæöa fyrir því aö þeir ákváöu aö ganga til samninga við Flugleiöir. Hins vegar hafa sumir í þeirra hópi látiö þau orö falla, aö þetta óhapp hafi ef til vill oröiö til þess aö neyöa þá til aö horfast í augu við staðreyndir — þ.e. hversu rekstur flugfélags meö aðeins tvær flugvélar sé ótryggur og gífurlega áhættusamur, eins og aöstæöum á hinum alþjóölega flugmarkaði sé háttaö. • Of lítil rekstrareining „Það var í raun ekkert annaö fyrir okkur aö gera," sagöi Vilhjálmur Jónsson, forstjóri Olíufélagsins og stjórnarformaður Arnarflugs, í samtali viö Mbl. „Þessi fasti markaður okkar, flugið til sólar- landa var svo tiltölulega lítiö, að viö uröum aö bera uppi mestan hlut okkar kostnaðar á erlendum leigumörkuöum, en í Ijósi þess hversu samkeppnin er þar hörö, töldum viö eöliiegt aö ná þannig meiri samvinnr við Flugleiöir. Sannleikurinn sá, aö félagið var svo lítil rekstrareining að það var mikil áhætta í því fólgin, eins og viö fengum aö reyna í vor, ef ekki er um neinn bakstuöning að ræöa frá stærra félagi. Auk þess hefur þaö auðvitað sitt aö segja, aö af völdum óðaverðbólgunnar hér veröur reksturinn minna samkeppnisfær." • SamDykkt samhljóða í stjórninni Salan á Arnarflugi til Flugleiöa var samþykkt samhljóöa innan stjórnar Amarflugs. Ljóst má vera, að fulltrúum Sambands- fyrirtækjanna í stjórninni hefur áöur en Sambandsfyrirtækin komu inn í myndina, en það voru fulltrúar flugliöanna sem fengu sæti í stjórninni ásamt fulltrúum Sambandsfyrirtækjanna. Þeir hafa einnig vafalaust taliö hag sínum bezt borgiö með þessum hætti, því aö forsvarsmenn Flug- leiða hafa gefið ádrátt um að Arnarflug verði áfram rekið sem sjálfstæö rekstrareining með sama starfsliöi aö mestu leyti. • Sumir telja illa farið hvernig tókst til Hins vegar eru ýmsir forsvarsmenn áhugamannahópsins ekki sáttir við framvinduna, en hafa ekki fengiö rönd við reist. „Mér þykir leitt hvernig þessum málum er komið," segir Ragnar Ingólfsson, einn af talsmönnum þessa hóps: Hann kvaðst hafa haldið, eins og ýmsir fleiri, aö með því að endurreisa þetta leiguflugfélag væri veriö aö skapa grundvöll til eölilegrar samkepþni um verö á leiguflugi. „Nú var þaö vitaö mál vegna ýmissa erfiöleika, aö ekki varð hjá því komist að hafa Olíufélagiö og fleiri Sambands- fyrirtæki með í þessu og við héldum jafnvel að það myndi verða félaginu lyftistöng. Þetta gekk líka nokkuð vel — þaö uröu aö vísu áföll í rekstrinum, sem sjálfsagt heföi mátt yfirstíga, ef vilji heföi verið fyrir hendi." Ragnar sagöi, aö flestir sem kæmu nálægt flugrekstri vissu að vísu að heldur lítið vit væri í þannig rekstri með aöeins tvær flugvélar, en engu að síöur heföi Flugfélagi íslands tekizt þaö um árabil og gefist nokkuð vel. „En mér finnst undarlegt hvernig þetta átti sér allt staö, því aö ég sé ekki betur en meö þessu sé Olíufélagiö orðiö stór hluthafi í Flugleiöum. Hvað þarna liggur aö baki vita líklega þeir einir, sem aö þessu stóöu", sagöi Ragnar. Hann kvaöst gera ráð fyrir að Arnarflug yrði starfrækt áfram sérstaklega, ekki alltof háö Flugleiöum, en þó mætti Ijóst vera að tengslin væru mikil. „Meirihluti stjórnarinnar eru Flugleiöamenn," sagði Ragnar, „svo aö það verða þeir sem ráöa veröinu á leigufluginu hér á landi. Þess vegna tel ég illa fariö hvernig til tókst." • Flugleiöamenn gera lítiö úr einok- unaraöstöðunni Ekki hefur tekist aö fá úr því skoriö hjá forráöamönnun Amarflugs eöa Flugleiöa aö hvers frum- kvæöi viöræöurnar um kaup Flugleiöa á Arnarflugi voru,

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.