Morgunblaðið - 21.02.1981, Blaðsíða 35

Morgunblaðið - 21.02.1981, Blaðsíða 35
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 21. FEBRUAR 1981 35 UfllHORF Umsjón: Gústaf Níelsson Barátta fyrir virku lýdrædi Efnahagslíf á íslandi er í ógöngum. Atvinnulíf og framleíðsla er meira og minna háö stjórnvaldsékvörðunum. Samband framleiðenda og neytenda er með óeðlilegum htetti, verðmyndun oeolileg og verðekyn stórlega brenglað. Bjartsýna stefnumörkun skortir. Verdbólgan aeðir áfram og svona maatti lengi telja. íslenskt þjóðféiag stendur á tímamótum, en heföbundin, árangurslaus stefna er enn á oddínum. Hér á eftir fer viðtal viö Jón Magnússon formann Sambands ungra sjálfstæöismanna, en þar kemur hann m.a. inn á atriöi sem þessi og margt fleira. HVERS VEGNA ER JON MAGNÚSSON FORM. SUS? .Sennilega vegna þess aö ég hef alltaf haft ákveönar skoöanir í þjóömálum og Innanflokksmálum og ekki dregið dul á það sem ég tel aö gera ættl. Þetta hefur hins vegar ekki valdiö vinsældum á efri hæð flokkskerfisins, ekki enn, en ég er sannfærður um það, að ef þeir sem ráöa í flokknum heföu fyrr hlustaö á þao sem viö ungir sjálfstæöismenn höfum að segja og hefðu skynjaö sinn vitjunar- tíma þá heföi aldrei skapast þaö astand, sem rfklr nú innan flokks- ins og hann væri nú i stórkostlegri sokn." MARGRIR HALDA ÞVÍ FRAM AÐ UNGIR SJÁLFSTÆÐISMENN SÉU MARGKLOFNIR EINS OG ÞEIR ELDRI OG GÆTU ÞVI EKKI LEITT FLOKKINN ÚT ÚR VANDAMÁLUM? „Innan raða ungra sjálfstæö- Ismanna eru mismunandi viöhorf til ýmissa dægurmála og til manna eins og gengur. Ástandlð í Sjálfstæðisflokknum hefur að sjálfsögðu haft s(n áhrif. Ýmsir eldri menn hafa lika reynt að efla áhrif sín meöal ungra sjálfstæð- ismanna og eignast sér hand- gengna menn í þeirra rððum. Aö mínu mati hefur þeim gengiö of vel (því efni. Ég hef litlö þannlg á, að þrátt fyrir þetta væri það von Sjalfstæðisflokksins að yngra fólkið í flokknum léti ekki þá eldri rugla sig (ri'minu, en miöaði þess heldur störf sín við þaö aö móta sterkari Sjálfstæðisflokk á grunni sterkra og mannúölegra hugsjóna flokksins, sem og 50 ára sögu hans, en láti ekki tímabundnar erjur eldri manna villa sér sýn." SAGA SJÁLFSTÆÐIS- FLOKKSINS — HVAÐ ÁTTU VIÐ MEÐ ÞVI? „Sjalfstæöisflokkurinn hefur verlö fremsti flokkur í íslenskum stjórnmálum þau ár sem hann hefur starfaö. Rest þau mál, sem horft hafa til heilla fyrir (slenska þ)óð, hafa veriö framkvæmd undir forystu Sjálfstæðisflokksins eða meö atbeina hans. Það þjóöfélag, sem Sjálfstæöisflokkurinn átti mestan þátt ( að móta veitti fólkinu betri lífskjör og meiri jöfnuð, en þekktist í þjóöfélögum sem búa viö svipaöar aðstæður. Sterkir forystumenn hafa leitt flokkinn. Menn sem tvímælalaust hafa verið fremstir stjórnmála- menn sinnar samtíðar. SJálfstæö- ismenn geta sótt styrk og for- dæml í þessa sögu og eiga aö hafa hana til viðmlöunar." HVERS VEGNA TEKUR t»Ú ÞÁTT í STJÓRNMÁLASTARFI? Sennilega hefur Bjarni Bene- diktsson öðrum fremur bent á nauösyn þess í iýðræöisþjóöfé- lagi, að fólkið (landinu tæki sem virkastan þátt ( stjórnmálastarfi. Virk þátttaka fólksins er til þess fallin að skapa stjórnmálamönn- um aöhald og auöveldar því aö greina á milli pólitísks loddara- leiks og ábyrgrar framkomu í þjóðmálum. Það er síöan ákaflega mismunandi atriði sem fólk metur mest, þegar þaö ákveöur að ganga í stjórnmálaflokk og starfa íhonum. Lífsskoðun hvers og eins ræöur þar mestu, en virk þatttaka ( stjórnmálastarfi er venjulega byggð á þv( aö menn vilji láta eitthvaö gott af sér leiða með þv( að þoka þeim málum áfram sem þeir bera fyrir brjósti. HVAÐ VILT ÞÚ í PÓLITÍK? Þar koma til mörg mál, en fyrst og fremst vil ég nefna baráttu fyrir virku lýðræði. Lýðræði er ekki bara fólgið i kosningum á flögurra ára fresti. heldur gerir þetta fyrir- komulag krðfu til ákveölnna vinnubragöa og tillits til allra sjónarmiöa. Eitt helsta atriöiö að þessu leyti er að tryggja réttlndi minnihlutans hverju sinni, en lýð- ræðlsfyrirkomulaglö er eina stjórnarkerfiö sem tryggír slíkan rétt. Mér finnst mikilvægt að kraftur og hæfileikar hvers ein- staklings fái að njóta s(n sem best og í því skyni veröur að móta fjðlbreytt þjóöfélag sem gefur sem allra flestum tækifærl við sitt hæfi. Sjalfstæðisflokkurinn er ekki aöeins flokkur einstaklingshyggju heldur tekur hann samkvæmt grundvailarviöhorfum sínum fullt tillit til þeirra sem minna mega sín ( þjóðfélaginu. Þetta er sá grund- völlur sem hafa verður ríkt í huga ef viö viljum að allir njóti lág- markslífskjara. Þar sem tekju- og eignamunur er óhóflegur veröur alltaf spennuástand. Ákveðin dreifing fjármagns og öryggi í lífsafkomu þarf því að eiga sér staö. islendingar eru um 240 þúsund, svo fámennri þjóö verður ekki stjórnaö eftir kennisetningum sem e.t.v. kunna aö eiga viö í milljónaþjóöfélögúm. Hér veröur aö taka tillit til þess hversu lítill (slenskur markaður er og hversu viðkvæmt íslenskt atvinnulíf er. En til þess að gera langa sögu stutta þá er sú stefna sem ég vil beita mér fyrir í þjóðmálum í meginatriöum ( samræmi viö þá stefnu sem elnkenndi stjórnmála- baráttu Sjálfstæðisflokksins og gerði hann að fjöldaflokki fólks úr öllum stéttum. TELUR ÞÚ ÞÁ AÐ SJÁLFSTÆÐISFLOKK- URINN HAFI ÞVÍ ALLTAF VERIÐ AÐ ÖÐRUM ÞRÆÐI RÍK- ISHYGGJUFLOKKUR? „SJáffstæðisflokkurinn hefur alltaf verið flokkur einstaklings- hyggju, sem kalla mætti mannlega einstaklingshyggju. Hann er fjöldahreyfing, sem samræmir ólík sjónarmiö og er að því leyti öðru vísi en hægri flokkar í nágranna- löndunum. Flokkurinn hefur sam- þykkt ríkisafskipti og einokunar- aðstðöu sem ákveönir íhalds- menn myndu ekki fallast á, en í þessum efnum hefur þó veriö gengið of langt að mínu mati." NU HAFA HEYRST RADDIR ÞESS EFNIS AÐ FLOKKURINN HAFI TILHNEIGINGU TIL AUKINNAR HÆGRI STEFNU UMFRAM ÞAÐ SEM ÁÐUR HEFUR VERIO. HVAÐ SEG- IR ÞÚ UM ÞAÐ? Skilin á milli hægri og vinstri í þessu sambandi eru óglögg. Meira og minna hefur veriö farið inn á braut aukinna ríkisafskipta, framleiðslan stendur ekki undir lífskjörum og stööugt sígur á ógæfuhliðina. Þess vegna er ekk- ert óeðlilegt aö SJálfstæöisflokk- urinn leiti nýrra leiöa. Hvort þaö er hægristefna skal ósagt látið, en kjarni málsins er sá aö leita þarf nýrra leiða." ^K HVERJAR ERU HINAR NÝJU LEIÐIR OG í HVERJU FELAST ÞÆR AÐ ÞÍNU MATI? .Ríkisafskiptastefnan hefur gengið sér til húðar. Hún er þegar orðn þjóðinni alltof dýrkeypt og hefur ekki leitt til þess árangurs, sem ætlast var til. Áratugur henn- ar hefur einkennst af upplausn, veröbólgu, landflótta, óstjórn og skorti á framkvæmdavilja. Ég tel að næsti áratugur veröi að ein- kennast af sókn, vexti, uppbygg- ingu, stöðvun landflóttans og samstöðu stétta þjóöfélagsins. Tll þess aö þetta geti gerst þarf aö kalla nýtt fólk til ábyrgöar. Stefna pólitísks vaxtar verður m.a. aö fela þaö í sér að taka forréttindin af fullnýttu greinunum, til aö auövelda nýsköpun. Viö eigum aö stefna frá rányrkju til nýsköpunar m.a. með markvissri iðnvæðingu, en láta ekki gamlar tröllasögur og bábiljur hindra sókn þjóöarinnar ( þessu efni. En þó aö á þetta sé bent, verða stjórnmálamennirnir aö gera sér grein fyrir því að þaö er ekkl þeirra hlutverk aö segja nákvæmlega fyrir um þaö hvaöa atvinnuvegir eigi að taka við og eflast, heldur eiga þeir að skapa skilyröi þess aö hægt sé aö stunda arðbæran atvinnurekstur, en þá þarf fjármagn að vera fyrir hendi, sem beinist til þeirra staða þar sem mest og hagkvæmust uppbygging getur orðið og aröur mestur. Til þess að þessi pólitík vaxtar geti orðiö, þarf tortryggni milli dreifbýlis og þéttbýlis að linna. Hafa verður í huga, aö byggðastefna á að ná til landsins alls og markmiðið er tyrst og fremst að stööva landflóttann. Fjölgun þjóöarinnar hlýtur síðan óhjákvæmilega aö ieiða til þess að hver einasta byggö styrkist." RIKISAFSKIPTI HAFA OFT VERIÐ RÉTTLÆTT MEÐ ÞEIM RÖKUM, AÐ ÁN OPINBERRAR STÝRINGAR ÞRÍF- IST ENGIN BYGGÐA- STEFNA. HVERNIG SAMRÆMIST ÞETTA ÞÍNUM VIÐHORFUM OG MEÐ HVAÐA HÆTTI Á AÐ DRAGA ÚR RÍKISAFSKIPTUM? „Það hefur verið opinber stefna í nokkra áratugi að reka öfluga byggöastefnu, en hinar dreiföu byggöir hafa hins vegar ekki styrkst, þrátt fyrir þaö að verulegu fjármagni hafi veriö varið til þessa verkefnis og annaö arðbærara þvi látið sitja á hakanum. Þaö er þvi IJóst aö þessi stefna rfkisins hefur veriö röng og oft á tíðum miðast við gjatapólitik og mútugjafafyr- irgreiðslu til styrktar einstökum stjórnmálamönnum á einstaka stað, en hagsmunir heildarinnai fyrir borö bornir. Mikilvægasta Viðtal viö Jón Magnússon formann SUS byggðastefnan er fólgin í bættum samgöngum og hefur þaö veriö Ijóst um langt árabil. Þaö er sú byggðastefna, sem leggja ber áherslu á númer eitt. Þrátt fyrir það að þetta hafi verlð augljóst um alllangt skeið, hafa (slenskir stjórnmálamenn ekki horfið frá byggöastefnu vinargreiðans, en breyting á því er forsenda þess að okkur takist aö skapa atvinnulíf vaxtar, sem ég talaoi um áöan. Þaö mikilvægasta í sambandi við takmörkun ríkisafskipta er að takmarka mögulelka stjórnmála- manna að ganga í vasa almenn- ings. í því sambandi mætti hugsa sér að skattlagning ríkis- og sveitarfélaga mætti aldrei fara fram yfir ákveðiö mark og þá mun lægra mark en er í dag, nema sérstakar aðstæöur komi tii. t.d. vegna náttúruhamfara. Stjórn- málamenn yrðu þá að haga sér líkt og ábyrgir foreldrar, sem veröa aö takmarka útgjöld sín við tekjur. Heildarskattbyrðin er orðin það mikil að stórir hópar fólks í landinu eru orönir eins konar vinnuþrælar ríkisins. Þessi eyðslu- stefna hefur ekki á nokkurn hátt bætt aðstöðu eöa hag fólks. heldur skapaö þær aðstæður, aö framkvæmdavilji hefur verið drep- inn niöur, lífskjör versnað og veröbólgan ætt áfram. Þetta þrennt er fyrst og fremst eyðslu- stefnu stjórnmálamanna aö kenna. Mér finnst alveg IJóst að íslenskt efnahagslíf verður ekki relst viö og grundvöllur sterks atvinnulífs lagður, nema til komi verulegur samdráttur ríkisútgjalda og þá legg ég áherslu á þaö sem ég sagði í upphafi aö virkasta leiðin er fólgin í takmörkun á rétti stjórnmálamanna til aö ganga i vasa vinnandi fólks í landinu. Viö væntanlegar breytingar á stjórn- arskránni er vel athugandi aö setja ákvæði þessa efnis. HVAÐA MAL TELUR ÞÚ MIKILVÆGUST FYRIR UNGT FÓLK? Mikilvægasta mál uppvaxandi kynslóðar hverju sinni er að ríkj- andi kynslóö skili a.m.k. jafngóðu og helst betra búi í hendur þeirra sem taka viö. Þess vegna er sú skuldastefna sem rekin hefur ver- ið um nokkurt skeið í beinni andstöðu við hagsmuni æskunn- ar. Þaö verður aö gera þá kröfu að erlendri skuldabyrði sem not- uö er til aö halda uppi fölskum lífskjörum veröi ekki velt yfir á unga fðlkið. Þessari skuldasöfnun veröur þv( að linna. Annaö sem ég vil benda á hér er nauðsyn þess aö skólakeríiö veröi endurskipu- lagt þannig að ungt fólk IJúki námi fyrr en nú er eöa á svipuðum aldri og ( nógrannalöndunum. Slík endurskipulagning væri til bóta bæöi fyrir námsfólk og hið opin- bera. Margt í okkar skólakeríi nú ér hreinlega sóun á tíma og kröftum nemenda. HVAÐ MEÐ HUS- NÆÐISMÁL? Húsnæðismál eru vissulega meðal mlkilvægustu mála fyrir ungt fólk. Aöalatriöiö er aö þeirri stetnu veröi fylgt aö fólk geti eignast sitt eigið húsnæði og gert það án þess að stofna andlegri og líkamlegri velferö sinni (hættu. En þá þarí lanafyrirgreiðsla og skattastefna aö taka miö af þessu. Ég er ekki aö taia um það, að það eigi aö gefa ungu fólki neitt, en lánafyrirgreiöslur veröa að vera þannig að hægt sé aö dreifa greiöslubyrðinni af fjárfest- ingu í húsnæði á mörg ár og tekjuskattur og útsvar sé þannig aö þaö refsi ekki fólki sem leggur á sig mikla vinnu. I framhaldi af þessari spurningu langar mig til að minnast lítillega á dagvistun- armél barna. Það er mikið hags- munaatriöi fyrir ungt fólk aö myndarlega sé tekiö á í þerm efnum. Þó svo að dagvistun sé eitthvaö niðurgreidd af hinu opin- bera, þá getur þaö samt veriö eölilegt og afsakanlegt og jafnvel skilað sér til baka í aukinni verömætasköpun, auk þess sem það óneitanlega stuölar að auknu Jafnrétti kynjanna hvað snertir vinnuframlag, alveg óháö því hvort við teljum aö þaö eigi aö hafa slfk áhrif eða ekki, þá gerist það. Önnur atriði í þessu sam- bandi eru þau, aö þetta auðveldar ungu fólki aö byggja sig upp, gæti dregið úr vinnuálagi en slíkt stuöl- ar að aukinni velferð barnanna sem og annarra í fjölskyldunni. HVER ER ÞÁTTTAKA UNGS FÓLKS í STJÓRNMÁLUM? Því miður virðist mér hún hafa minnkaö ! öllum stjómmálaflokk- um og þaö er skaöi. Stjórnmála- flokkarnir höfða ekki á sama hátt til hugs fólks og þeir gerðu fyrir t.d. tíu árum. Ástæðan er iíklega sú aö á þessu tímabili hefur öllum stjórnmálaflokkum mistekist að framkvæma stefnu sem leitt getur þjóöina út úr þessum öröugleikum sem við höfum rætt um. En það er undir unga fólkinu komiö hvort hér verður stefnubreyting og ég vona og hef ástæöu til aö ætla aö ungt fólk geri sér grein fyrir því, aö þaö er þörf fyrir það ( þjóö- málabaráttunni og með því aö þaö veiti nýjum krafti inn í íslensk stjórnmál, þá eru auknar likur á því aö þaö takist að koma i framkvæmd þeim málum sem ég hef minnst á í þessu viðtali. G.N.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.