Morgunblaðið - 29.11.1983, Qupperneq 8

56
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 29. NÓVEMBER 1983
Washington-pistill:
- eftir Margréti Þorvaldsdóttur
Islenskt tap —
erlendur gróði
Þegar einn af ritstjórum tísku-
ritsins Vogue var spurður í sjón-
varpsþætti nýlega hvað væri nýtt í
kvöldfatatísku vetrarins, svaraði
hann samstundis „peysurnar". Á
skerminum birtust sýningardöm-
ur í glæsilegum peysum með glitr-
andi útprjóni.
Þessi sjón skerpti athygli ís-
iendings, þar sem á Fróni eru
peysur (lopa-) stolt þjóðar og
tekjustofn.
Peysur eru áberandi vinsælar í
ár og snið eru samkvæmt kröfum
tískunnar. Litagleði er mikil, en
litir eru mildir og hreinir. Oft eru
fleiri en ein garntegund í sömu
flík.
Framleiðendur prjónagarns, svo
og tímarita, leita ferskra hug-
mynda og efna til samkeppni með-
al prjónaáhugafólks. Árangur er
oft sannarlega aðdáunarverður og
eru flíkur þær sem fram koma
þeim til prýði er í klæðast og því
oft eftirsóttur kaupvarningur.
Framleiðendur og seijendur
fatnaðar hafa næma tilfinningu
fyrir óskum kaupenda. Það má sjá
í verslunum hér. Á hillum og slám
verslana ber mjög mikið á peysum
í fjölbreyttu úrvali, innlendum og
innfluttum.
{ útstillingaglugga tískuversl-
unar hér í borg bar fyrir augu mín
peysu, handprjónaða. Bolur var
þröngur en ermar víðar og íburð-
armiklar. Virtist flíkin hin mesta
gersemi. Verðið var 430 dalir. Ég
sá fyrir mér slíka peysu hand-
prjónaða úr íslensku eingirni, en
þegar ég kom í verslunina viku
seinna var flíkin seld.
Þetta er aðeins dæmi um verð á
handprjónuðum peysum sem eru
það fallegar að fengur þykir að að
eiga og skarta.
í glugga lítillar verslunar í
White Flint, verslunarmiðstöðvar
hér, mátti í síðustu viku sjá í út-
stilíingu velktan kjól, handprjón-
aðan úr íslensku eingirni. Kjóllinn
hafði misst þann fínleika sem ein-
kennir fatnað unninn úr íslensku
eingirni.
Sjón þessi snart mig illa þar
sem ég þekki af eigin reynslu hve
mikil vinna er falin í slíkum kjól.
Þarna hefðu upplýsingar um
meðferð þurft að fylgja flíkinni til
seljanda ekki síður en kaupanda.
í sömu verslun var einnig á
boðstólum annar íslenskur ullar-
varningur. Lopapeysur og jakkar
úr ullarvoð voru á sölu með 40%
afslætti. Við nánari athugun kom
í ljós að afslátturinn var ekki
ósanngjarn. Litir í flíkunum voru
óhreinir og runnu víða saman eða
voru beinlínis ósamstæðir.
Frágangurinn á jökkunum er
ekki sambærilegur við frágang á
ullarjökkum í svipuðum verðflokki
sem hér er á markaði.
Ef til vill er ástæða til að hafa
áhyggjur af íslenskri framleiðslu.
Þegar litið er yfir júlíhefti Family
Circle læðist í hugann illur grunur
um að íslensk framleiðsla sé að
falla úr höndum íslendinga í
hendur erlendra aðila. Framar-
lega í blaðinu er opna með mynd-
um af peysum unnum úr íslensk-
um lopa undir fyrirsögninni
„Reynolds Lopicolor A Celebra-
tion“. Þessi opna vekur athygli
fyrir það að hún virðist framhald
á auglýsingakynningu Reynolds
Yarn Inc. bæði í tímaritum og í
verslunum hérlendis. Undir þeirra
nafni er auglýst sala á lopa og
einnig á uppskriftum á hefð-
bundnum íslenskum lopapeysum á
ensku.
Ekki er hægt að gera sér grein
fyrir hve mikið er selt úr landi af
íslensku hráefni í þessu formi eða
íslensku hugviti (peysuuppskrift-
um), en það má sjá bæði í tímarit-
um og auglýsingum að erlendir að-
ilar hafa tekið að sér að endur-
semja uppskriftir á lopapeysum á
ensku, með prýðis árangri.
íslenskar ullarvörur verða von-
andi um alla framtið íslensk sölu-
vara í háum verðflokki. Til þess að
svo verði, þurfa gæðin að vera
fyrsta flokks, bæði hráefni og úr-
vinnsla.
Hvítur litur ullar verður að vera
hvítur, ekki með gráslikjublæ.
Hinir „náttúrulegu" sauðalitir
mega vera hreinni og samræmd-
ari, sama gildir með gráu litina.
Ef stór hluti hráefnis fer óunn-
inn úr landi, er spurning hvort
ekki hafi orðið stöðnun á úr-
vinnslu íslenskrar ullar. Vegna
sérstæðra eiginleika sinna býður
íslenska ullin upp á marga
vinnslumöguleika.
Þegar litið er yfir gerðir prjóna-
garns á markaði í dag, er ljóst, aö
mun fjölbreyttara úrval prjóna-
garns úr íslenskri ull gæti verið á
boðstólum. Þó fullyrt sé, að ekki sé
hægt að fylgja bylgjum tískunnar,
þá má sjá hvern farveg tískan tek-
ur nokkur ár fram í tímann.
Það er ekki að efa, að þörf er á
að virkja það hugvit sem þegnar
landsins búa yfir til að ná sem
mestum verðmætum úr okkar ein-
hæfa hráefni. Hugvit þegna er
auðlind þjóðar.
Þeir sem að iðnaði standa ættu
að leita í mun meiri mæli með ráð
og hugmyndir til íslenskra
kvenna. Þær búa yfir einstakri
smekkvísi og verklægni, eru
hugmyndaauðugar og margar
mjög listrænar.
Góðar hugmyndir eiga líka að fá
viðurkenningu.
Við eigum nú þegar í vaxandi
samkeppni við þá sem vinna verð-
mæti úr íslensku hráefni. Á mark-
aði hér eru t.d. peysur úr lopa,
einkar fallegar, handunnar á
Ítalíu.
Ef við íslendingar náum ekki að
bæta framleiðslu úr okkar frá-
bæru ull, munu aðrir taka af
okkur ómakið.
Það yrði gróði erlendra og ís-
lenskt tap!
íslenskir fískar
- ný bók um allar fisktegundir innan 200 mflna markanna
Gunnar Jónsson, fiskifrædingur og höfundur hinnar nýju bókar, „fslenskir
fiskar", Sturla Eiríksson, forstjóri Fjölva, Guðrún Kristín Magnúsdóttir,
höfundur tveggja „Bangsabóka“, Björn Thorarensen, Þorsteinn Thoraren-
sen, sem íslenskaði bókina „Rokk“, Ragna Lára Ragnarsdóttir. Hún var tij
ráðuneytis um útfærslu líkamsæfinga í „Líkamsrækt með Jane Fonda“. Á
myndina vantar Hjalta Bjarnason, höfund ævintýranna um Tak.
„ÍSLENSKIR fiskar", ný bók, ætluð
sem undirstöðurit í íslenskri nátt-
úrufræði, er nú komin út á vegum
Fjölvaútgáfunnar.
Á blaðamannafundi, sem bóka-
útgáfan hélt fyrir skömmu, sagði
Sturla Eiríksson, forstjóri útgáf-
unnar, að ritið ætti að leysa af
hólmi brautryðjandaverk Bjarna
Sæmundssonar, „Fiskana", sem
kom út árið 1926. Nýja bókin er
520 blaðsíður að stærð og í henni
er númeruð 231 fisktegund.
Höfundur bókarinnar er Gunn-
ar Jónsson, fiskifræðingur, og
sagðist hann hafa unnið að gerð
bókarinnar síðastliðin átta ár.
Sturla Eiríksson, forstjóri Fjölva-
útgáfunnar, lét þess getið að
samning og útgáfustarf „Islenskra
fiska" hefði verið risavaxið verk-
efni og væri hann stoltur af út-
komu bókarinnar.
Hann sagði einnig að í bókinni
væri að finna um 550 teiknaðar
myndir og leitaðar hefðu verið
uppi „vísindalegar" teikningar af
öllum fiskategundum, og væru
þær allar mjög nákvæmar. Lýs-
ingar um alla fiska, sem þekkjast
innan 200 sjómílna marka íslands,
er að finna í „íslenskum fiskum".
Sagt er frá lífsháttum þeirra, út-
breiðslu, hrygningu og göngum
ásamt upplýsingum um nytsemi
þeirra og tölfræðilegum stað-
reyndum um aflabrögð.
Er bókin var komin i prentun
fundust tvær nýjar fisktegundir,
önnur þeirra er drumbur og er í
fyrsta skipti sagt opinberlega frá
fundi hennar í bókinni.
„íslenskir fiskar" er prentuð í
Prentstofu B. Benediktssonar og
bundin inn hjá Bókfelli.
Laxalíf
Laxalíf, bók sem ætlað er að
höfða til laxveiðimanna, er einnig
nýútkomin á vegum Fjölva.
Á blaðamannafundinum kom
fram að bókin innihéldi víðtæka
heildarlýsingu á öllum tegundum
laxa, sem hingað til hefði ekki ver-
ið til á íslensku. Ennfremur kom
fram að hér væri fyrst og fremst
um vandaða myndabók að ræða og
hefði japanski ljósmyndarinn At-
sushi Sakurai tekið myndirnar í
ám á svonefndum Hvarfströndum
á eynni Hokkaido. Bókin er 96
blaðsíður, þar af 70 litmyndasíður.
Fjölvi gefur „Laxalíf" út í sam-
vinnu við Mondadori-útgáfuna á
Ítalíu.
Kokk
Myndabók, sem heitir þvi ein-
falda nafni „Rokk“, er ein þeirra
bóka sem kynntar voru á fyrr-
nefndum blaðamannafundi. Að
sögn útgefenda er hér um að ræða
yfirlit yfir hið fjölskrúðuga skeið
rokktónlistarinnar eftir að Bítl-
arnir slitu samstarfi sínu upp úr
árinu 1970.
Bókin er 226 blaðsíður að stærð
og inniheldur 570 ljósmyndir, sem
allar eru teknar af hljómleika-
ljósmyndara frá Englandi, að
nafni Robert Ellis. Hann er, að
sögn útgefenda, einnig frumhöf-
undur bókarinnar, en Þorsteinn
Thorarensen hefur umsamið text-
ann í samstarfi við Salamander-
útgáfuna í London. Þorsteinn
sagði að yfir 100 rokkhljómsveit-
um og listamönnum væri lýst í
bókinni, svo sem Bob Dylan, Roll-
ing Stones, Peter Gabriel, Elton
John og Bob Marley.
Jane Fonda
„Líkamsrækt með Jane Fonda" ,
er nú komin út í íslenskri þýðingu
Steinunnar Þorvaldsdóttur.
Ragna Lára Ragnarsdóttir, leik-
fimiskennari, var til ráðuneytis
um útfærslu likamsæfinganna.
Hún sagði að hverri æfingu væri
skipt niður í hreyfingar og takta,
rætt væri um hraða og hvaða til-
gang hver hreyfing hefði og hvaða
vöðva hún styrkti. Einnig sagði
Ragna Lára að í ritgerðaköflum
sem fylgdu, útskýrði Jane Fonda
grundvöll líkamsræktar. Einnig
tæki hún fyrir næringarfræði, lík-
amshreyfingu og útiveru.
Bókin er 254 blaðsíður og skipt-
ist í fimm kafla. Ljósmyndir, sem
sýna líkamsstellingu, fylgja svo að
segja hverri hreyfingu.
Bangsabækur
Nýr flokkur barnabóka, sem
hlotið hefur nafnið „Bangsabæk-
ur“, er nýkominn út. Fjórar bækur
voru gefnar út að þessu sinni og
eru þær eftir Guðrúnu Kristínu
Magnúsdóttur og son hennar
Hjalta Bjarnason.
Bækur Guðrúnar Kristínar eru
„Hagbarður og Hvutti" og
„Draumahúsið", en bækur Hjalta
eru „Tak og draugurinn“ og „Tak
og innbrotageimveran". Á fundin-
um kom fram að ævintýrin um
Tak voru samin fyrir nokkrum ár-
um, en þá var Hjalti aðeins 9—10
ára gamall. „Þau eru samin af
barni fyrir börn,“ sagði Sturla
Eiríksson forstjóri Fjölva. Hann
sagði að fólki fyndist sjálfsagt að
barnabækur væru vandaðar, en
hefði aftur á móti ekki áhuga á að
verðlagning væri í samræmi við
gæðin. Fólk vildi að barnabækur
væru miklu ódýrari en aðrar bæk-
ur. Þetta hefði orðið til þess að
bókaútgáfur hefðu að meira eða
minna leyti hætt að gefa barna-
bækur út.
Guðrún Kristín sagði að vonir
stæðu til að útgáfa „Bangsabók-
anna“ yrði fastur liður í útgáfu-
starfsemi Fjölva og sennilega yrðu
gefnar út fjórar nýjar bækur fyrir
hver jól. Hún sagði ennfremur að
bækurnar væru myndskreyttar af
höfundum og að hver bók kostaði
170 krónur.