Morgunblaðið - 29.11.1983, Qupperneq 13

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 29. NÓVEMBER 1983
61
þeirra samtaka, sem stofnuð voru
4 árum síðar til að berjast gegn
þeim vágesti, sem sjóslysin voru.
Gunnar sótti barnaskóla, m.a. á
ísafirði einn vetur, og síðan stund-
aði hann gagnfræðanám og út-
skrifaðist sem gagnfræðingur úr
nýstofnuðum gagnfræðaskóla á
Isafirði vorið 1932. Þá um sumarið
hóf hann, 18 ára pilturinn, útgerð
og fiskvinnslu í heimabyggð sinni,
Aðalvík, og kom hér strax fram sá
stórhugur og dugnaður, sem jafn-
an hafa einkennt hann. Byggði
hann fiskmóttökuhús að Látrum
og næsta vetur keypti hann tvo tíu
tonna þilfarsbáta. Næsta ár kom
hann einnig upp fiskmóttökuhúsi
á Hesteyri og vann jöfnum hönd-
um að fiskmóttöku þar og á Látr-
um. Var það ætlun hans að hressa
við atvinnulífið í þessum af-
skekktu byggðarlögum, sem þegar
voru farin að finna illa til áhrifa
kreppunnar. En kreppan átti og
eftir að hafa sín áhrif á þessa
djörfu tilraun hins unga manns,
auk annarra óhappa. Saltfisk-
markaðir lokuðust. Annan bát
Gunnars rak á land og fékkst
hann ekki bættur nema að hálfu.
Þá varð hann fyrir því tjóni, að við
þurrkun fisksins á reitum, sól-
soðnaði hann, svo ótrúlegt sem
það má virðast á svo norðlægum
slóðum. Allt þetta leiddi til þess,
að Gunnar varð að hætta þessari
starfsemi eftir 3 ár, enda hafði
hún bakað honum talsverðar
skuldir, sem hann greiddi þó
fljótlega að fullu.
Eftir þetta vann Gunnar við
ýmis störf, en hugur hans beindist
mjög að verslun og viðskiptum.
Aflaði hann sér nokkurrar fram-
haldsmenntunar á þeim sviðum
enda þótt hann ynni jafnan fulla
vinnu. Á árinu 1940 stofnaði hann
umboðs- og innflutningsverslun
ásamt Sæmundi Stefánssyni og
flutti hún m.a. inn vefnaðarvörur.
Á árinu 1941 fékk hann umboð
fyrir Lister-vélar og á því ári var
Vélasalan hf. stofnuð, sem síðan
hefur verið öflugt og traust fyrir-
tæki á sínu sviði og flutt inn vélar
af ýmsum gerðum til íslenskra
skipa.
Upp úr 1950 fór Gunnar að und-
irbúa innflutning á fiskiskipum
fyrir útgerðarmenn og á árinu
1954 flutti hann inn fyrstu 2 fiski-
bátana frá Svíþjóð. Hefur hann
síðan haft mikil umsvif á þessu
sviði. Þegar tekin eru með þau
skip, sem nú eru í smíðum, hefur
Gunnar staðið að innflutningi á
134 fiskiskipum frá 8 löndum.
Flest eru skipin frá Austur-
Þýskalandi, Noregi og Póllandi.
Hefur fyrirgreiðsla Gunnars í
þessu sambandi verið mjög rómuð
og þeir eru margir, sem hafa notið
hér staðgóðrar þekkingar hans og
reynslu, sem og áreiðanleika og
fyrirhyggju. Þeir eru eflausir fáir,
sem hafa jafn mikla yfirsýn yfir
íslenska fiskiskipaflotann, gerð,
búnað og þróun hans síðustu þrjá
áratugina og Gunnar Friðriksson.
Gunnar átti og um skeið hlut að
útgerðarfyrirtækjum, m.a. togara-
útgerðinni Fylki hf. og bátaút-
gerðinni Leifi hf., sem gerði út mb.
Þorstein, sem var annálað afla-
skip.
Hér hefur mjög verið stiklað á
stóru í störfum Gunnars Frið-
rikssonar á vettvangi hins venju-
lega brauðstrits. En eins og áður
er að vikið hefur hann þess utan
látið mikið til sín taka í félags-
málum og þar gnæfa hæst störf
hans á vettvangi Slysavarnafélags
íslands. Gunnar kom til starfa á
þeim vettvangi í kringum 1950.
Held ég að mér sé óhætt að full-
yrða, að það hafi ekki síst verið að
frumkvæði föður míns, Henrys A.
Hálfdánarsonar, skrifstofu- og
framkvæmdastjóra SVFÍ, að
Gunnar tók sæti í stjórn slysa-
vamadeildarinnar Ingólfs í
Reykjavík. Höfðu þeir kynnst, er
faðir minn var loftskeytamaður á
„Súðinni" á stríðsárunum, en
Gunnar fór oft með henni í sölu-
ferðir. Síðar kynntust þeir betur
þegar bæði Slysavarnafélagið og
Vélasalan hf. höfðu skrifstofur í
Hafnarhúsinu og þeir hittust
daglega. Á árinu 1956 var Gunnar
kjörinn í aðalstjórn Slysavarnafé-
lags íslands. Varð hann fljótlega
formaður húsbyggingarnefndar
félagsins og i því starfi vann hann
af mikilli atorku við það verkefni
að koma upp húsi félagsina á
Grandagarði hér í Reykjavík. Var
það merkur áfangi í sögu félagsins
þegar húsið var tekið í notkun á
landsþingi SVFÍ vorið 1960. Hefur
öll starfsemi höfuðstöðvanna síð-
an farið þar fram og landsþing fé-
lagsins verið haldin þar. Á lands-
þinginu 1960 tilkynnti Guðbjartur
Ólafsson, sem verið hafði forseti
félagsins frá 1940, að hann gæfi
ekki kost á sér til endurkjörs og
var einhuga samstaða um Gunnar
Friðriksson sem eftirmann hans.
Þegar rifjuð eru upp störf
Gunnars á vettvangi SVFÍ er af
mörgu að taka, svo dugmikill og
áræðinn forystumaður var hann.
Hér skal fyrst nefnd forysta hans
um endurskipulagningu í starfi
björgunarsveita félagsins, sgm
hófst upp úr 1960. Var að því
stefnt, að sveitirnar gætu sinnt al-
hliða björgunar- og leitarstörfum,
hvort sem væri á sjó eða landi. Nú
eru björgunarsveitir félagsins 93
talsins. Jafnhliða risu, einkum síð-
ustu 10—15 árin, björgunar-
stöðvar í hinum ýmsu byggðarlög-
um og margar eru í byggingu.
Þessar stöðvar, slysavarnahúsin,
gegna því tvíþætta hlutverki að
geyma björgunartæki og veita
björgunarsveitunum aðstöðu og
hins vegar að vera félagsheimili
fyrir slysavarnastarfið. Hafa
þessar stöðvar orðið féiagsstarf-
inu mikil lyftistöng. I þessu upp-
byggingarstarfi naut félagið ekki
síst góðrar og traustrar fjármála-
stjórnar Gunnars og meðstjórn-
enda hans. Sýndi Gunnar hér
jafnan mikla framsýni og dugnað
við að tala máli félagsins. Fékk
hann m.a. til leiðar komið að
framlög ríkisins til félagsins juk-
ust verulega á fyrri hluta sjöunda
áratugarins, og hafa haldist þann-
ig síðan. Einnig beitti hann sér
fyrir margs konar aðgerðum til
aukinnar fjáröflunar félagsins,
svo sem árlegu happdrætti.
Þá skal hér nefnt ýmiss konar
starf til aukins öryggis almennt
og til eflingar félaginu, sem stjórn
þess undir forystu Gunnars vann
að. Má þar nefna þann merka
áfanga er þyrla var fyrst keypt til
landsins á árinu 1965, en það var
ekki síst fyrir atbeina SVFÍ, sem
átti hálfan hlut í henni á móti
Landhelgisgæslunni. Hafði féiagið
lengi barist fyrir þessu. Bygging
björgunarskýla með ströndum
fram og til fjalla var verkefni, sem
stööugt var unnið að og fjölgaði
þeim verulega á þessum tíma.
Jafnhliða endurskipulagningu og
fjölgun björgunarsveitanna var
fræðslustarf aukið meðal þeirra,
efnt til samæfinga og landinu
skipt í umdæmi björgunarsveita,
en allt hefur þetta mjög orðið til
að styrkja keðju björgunarsveit-
anna umhverfis landið.
Gunnar lét sig umferðarmál
mjög varða og beitti sér fyrir
margs konar aðgerðum SVFÍ í
þeim málum. Var hann fyrsti full-
trúi félagsins í Umferðarráði og
varaformaður þess lengst af á
meðan hann sat í því. Hér skal
einnig nefnd þátttaka hans í al-
þjóðlegu samstarfi sjóbjörgunar-
aðila, en frá 1960 til 1979 sat hann
ásamt framkvæmdastjórum fé-
lagsins allar ráðstefnur þessara
samtaka, sem haldnar eru á fjög-
urra ára fresti. Á ráðstefnu, sem
haldin var 1971 í New York gegndi
hann störfum sem einn af forset-
um hennar.
Enn mætti telja upp mörg mál,
sem Gunnar vann að með sínum
alkunna dugnaði innan félags
okkar. Hér skal þó til viðbótar ein-
ungis nefnt eitt mál, sem ber hátt
og hann átti stóran þátt í að bera
fram til sigurs. Það er Tilkynn-
ingarskylda íslenskra skipa. Mál
þetta var tekið upp fljótlega eftir
að Gunnar var kjörinn forseti
SVFÍ og hafin markviss sókn í því,
sem hefur staðið óslitið síðan. í
maí 1968 var gefin út reglugerð
um Tilkynningarskylduna og var
SVFÍ falin framkvæmd hennar.
Síðan hefur verið stöðugt unnið að
eflingu hennar. Á árinu 1977 má
segja „að búið væri að loka
hringnum" í þessum málum eins
og Gunnar orðaði það þá á lands-
þingi, en þá var ákveðin vaktstaða
allan sólarhringinn allt árið. Hér
var unninn mikill sigur í barátt-
unni fyrir auknu öryggi sjó-
mannastéttarinnar og engum, sem
fylgst hefur með þessum málum,
blandast hugur um, að farsæl
lausn málsins var fyrst og fremst
harðfylgi og sívökulli baráttu
Gunnars Friðrikssonar að þakka,
enda naut hann einróma stuðn-
ings alls félagsfólksins í þessu
máli.
Með allt þetta í huga er ekki að
undra þótt félagar í Slysavarnafé-
lagi íslands meti Gunnar Frið-
riksson mikils. Það var félaginu
mikið happ að fá hann til forystu,
mann, sem með dugnaði og bjart-
sýni bar gæfu til að samstilla þá
miklu krafta, sem félagið hefur yf-
ir að ráða, til enn meiri átaka og
nýrra sigra. Hann hélt sannarlega
eftirminnilega á því merki, sem
brautryðjendurnir hófu svo mynd-
arlega á loft í lok þriðja áratugar-
ins. Með störfum sínum ávann
Gunnar sér þess sem einn af far-
sælustu leiðtogum SVFÍ frá upp-
hafi. Til marks um viðurkenningu
félagsfólksins á störfum hans má
nefna, að á 50 ára afmælisfundi
félagsins 1978 var hann sæmdur
sérstöku heíðursmerki þess, sem
einungis áður hafði verið veitt frú
Gróu Pétursdóttur, og á lands-
þingi 1982 var hann kjörinn heið-
ursfélagi þess.
Gunnar hefur auk þessa unnið
að ýmsum öðrum félagsmálum.
M.a. var hann á sínum tíma for-
maður fjáröflunarnefndar vegna
byggingar sundlaugar í Vestur-
bænum, sem átti stóran þátt í að
hrinda því þarfa máli í fram-
kvæmd. Hann hefur lengi verið í
fulltrúaráði Landakotsspítalans
og á síðasta sumri var hann kjör-
inn í yfirstjórn spítalans.
Gunnar vann einnig mörg störf
í þágu heimabyggðar sinnar. Það
er til marks um traust það, er
sveitungar hans báru til hans sem
ungs manns, að Verkalýðsfélag
Sléttuhrepps kaus hann sem full-
trúa sinn á þing Alþýðusambands
íslands 1932 og mun hann hafa
verið yngsti fulltrúinn á því þingi.
Sat hann einnig þingið 1934 og tel-
ur hann sig margt hafa lært um
menn og málefni á þessum fund-
um. Einnig sat hann sem fulltrúi
Sléttuhrepps héraðs- og þing-
málafundi Norður-ísafjarðarsýslu
árið 1933—1935. Eftir að hann
flutti suður til Reykjavíkur vann
hann ýmis störf og sinnti fyrir-
greiðslu fyrir byggðarlagið og m.a.
sótti hann fyrir þess hönd stofn-
fund Sambands íslenskra sveitar-
félaga 1945. Þá hefur hann starfað
mikið í átthagafélagi Sléttuhrepps
og var formaður útgáfunefndar
bókarinnar Sléttuhreppur, sem
gefin var út árið 1971 af miklum
myndarskap. Er sú góða bók ákaf-
lega fróðleg og merkileg heimild
um þessa afskekktu og heillandi
sveit og um búsetu þar. Gunnar er
stoltur af uppruna sínum og æsku-
stöðvum. Þá birtir jafnan yfir svip
hans og kemur sérstakur glampi í
augun, þegar hugur hans reikar
vestur þangað og dylst engum, að
þær slóðir eru honum kærar.
Eiginkona Gunnars er sú ágæta
kona, Unnur Halldórsdóttir. Hún
er dóttir hjónanna Halldórs Stef-
ánssonar og Jóhönnu Þorsteins-
dóttur, er bjuggu á Sandbrekku í
Hjaltastaðaþinghá og síðar á Fá-
skrúðsfirði. Þau Unnur og Gunnar
gengu í hjúskap 1940 og telur
Gunnar það sitt stærsta gæfuspor.
Hefur Unnur jafnan staðið sem
klettur honum við hlið og stutt
hann í umfangsmiklum og tíma-
frekum störfum. Á landsþingi
SVFÍ 1982 var Unnur innilega
hyllt af fulltrúum og sæmd gull-
merki félagsins fyrir óeigingjarnt
framlag hennar á þeim vettvangi.
Myndarlegt heimili þeirra hjóna
hefur ætíð verið miðstöð fjöl-
skyldna þeirra að vestan og aust-
an og oft verið þar margt um
manninn. Móðir Unnar bjó hjá
þeim frá 1940 til 1949, er hún lést.
Foreldrar Gunnars fluttu til
þeirra 1945. Lést faðir hans 1957
en móðir hans flutti að Hrafnistu
1973, þar sem hún bjó uns hún lést
sl. sumar.
Þau Unnur og Gunnar eiga 3
börn: Friðrik, f. 1941, sem nam við
Verslunarháskólann 1 London eft-
ir stúdentspróf og er nú fram-
kvæmdastjóri Vélasölunnar hf. og
hefur tekið þar við stórum hluta
af störfum föður síns. Rúnar, f.
1944, menntaður á sviði ljósmynd-
unar, kvikmyndunar og í upptöku-
stjórn og vann lengi við sjón-
varpið, en vinnur nú sjálfstætt við
iðnaðar- og tískuljósmyndun.
Guðrún, f. 1949, húsmóðir. Eigin-
maður hennar, Kristján Georgs-
son, er verslunarstjóri hjá Véla-
sölunni hf. Barnabörn þeirra
hjóna eru 12 og elsti dóttursonur
þeirra, Gunnar Heimir, að mestu
uppalinn hjá þeim, en hann stund-
ar nú nám við Menntaskólann í
Reykjavík.
Gunnari Friðrikssyni eru færð-
ar hugheilar kveðjur á þessum
merkisdegi frá slysavarnafólki í
öllum landshlutum, frá stjórn
SVFÍ og starfsfólki. Við þökkum
honum áratuga farsæl forystu-
störf í félagi okkar og við vitum,
að engin afmælisgjöf yrði honum
kærari en vitneskja um að félagið
héldi áfram að eflast og styrkjast.
Persónulega þakka ég honum vin-
áttu og ánægjulegt samstarf í
mörg ár, sem hefur verið mér
ákaflega mikilvægt. Að lokum
árna ég honum og Unni, sem og
fjölskyldu þeirra allri, heilla um
ókomin ár.
Haraldur Henrysson
Önnur ljóðabók
Sigmundar Ern-
is Rúnarssonar
ÚT ER komin hjá bókaforlaginu
Svart á hvítu ljóðabókin Óstaðfest
Ijóð eftir Sigmund Erni Rúnarsson.
Náttúran er umfjöllunarefni
þessarar bókar. Skáldið leggur
land undir fót, finnur sér myndir í
öllum blæbrigðum þess. Og jafnan
er manneskjan með í för.
Óstaðfest ljóð er önnur ljóðabók
Sigmundar Ernis Rúnarssonar.
Árið 1980 sendi hann frá sér ljóða-
bókina Kringumstæður.
Sigmundur er norðanmaður,
fæddur og upppalinn á Akureyri.
Hann starfar nú sem blaðamaður
sunnan heiða, við Dagblaðið Vísi í
Reykjavík.
MASE Mariner 3500
diesel rafstöö fyrir báta
og býli
Spenna: 220 valt, 1 fasa,
3.500 wött.
Vatns eöa sjókæld.
Vél brennir dieselolíu eyösla ca.
1 Itr. á klst. Sjálfvlrkur hraöa-
stillir viö misjafnt álag. Sjálfvirk-
ur afslátturbæöi fyrjr vélografal
bjáti eitthvaö á. Hávaöi aöeins
65 db. í 7 m fjarlægö. Vegur
aöeins 95 kg. Lokaöur flber-
glass kassi umleikur allan rafal-
inn. Allar tengingar staösettar á
enda vélarinnar eykur þægindi
viö frágang.
Verö til fiskiskipa aöeins
kr. 88.500, án gjalda.
Verö til sveitabýla aöeins
kr. 142.400.
Bjóöum einnig ýmsar aörar
stæröir diesel og bensín
rafgtöóvfl
Verö frá kr. 19.050 fyrir 500
cc. bensínvél.
Til afgreiöslu af lager eöa
meö stuttum fyrirvara frá
verksmiöju.
BENCO
Bolholti 4.
Sími: 91-21945/ 840077.
Nýja veröiö kr. 228
Londonlamb'
Okkar verð kr.
Nýja veröiö kr. 296
Úrbeinuö
hangilæri^^Q
331
Úrbeinaöir^^^W
ha£Z3Sr148
Nýja veröiö kr. 234
HangilærilOQ
Okkar verö kr. ILO
Nýja veröiö kr. 217
rúllupylsa Cfl
Okkar verö kr. UU
Nýja veröið kr. 127
Reykt rúllupylsa "7R
Okkarverökr. ff %3
Nýja veröiö kr. 127
kB
'h folalda-
í frystinn kr. ff
Opið
daga til kl. 7
Opið
til kl. 4
gw ALLTAF
*^OPIÐ í
HÁDEGINU
KJOTMIDSTOOIN
Laugalæk 2 — s. 86511.
Höföar til
.fólksíöllum
starfsgreinumJ
JUor£imXiIní»