Morgunblaðið - 09.11.1984, Blaðsíða 44

Morgunblaðið - 09.11.1984, Blaðsíða 44
44 MORGUNBLAÐID, FÖSTUDAGUR 9. NÓVEMBER 1984 Sverrir Hermannsson, iðnaðarráoherra: 2.200 milljóna tekju- auki á fímm árum — „Það er hár reikningur sem þjóðin á ósendan Alþýðu- bandalaginu" „ViðbóUrtekjur Landsvirkjunar frá ÍSAL samkvæmt nýja samning- um og briðabirgðasamningnum iætlast tæpar 2.230 milljónir króna fram til irsloka 1989... Til þess að átta sig betur á þýðingu nýja samn- ingsins hefur einnig verið reiknaö út, hvað hann hefði gefið í aðra hönd miðað við raunverulega þróun í verð- lagningu á álí og sést þá að orku- verðið befði sveifiast milli 12,5 og 16,5 Bandarfkjamill á Kwst á tíma- bilinu fri 1979 fram til þessa dags... Með hliðsjón af framan- greindu er það ilit okkar að sam- komulag það sem lögð hafa verið drög að um breytingar i rafmagns- samningi Landsvirkjunar og ÍSAL sé Landsvirkjum mjög í vil og fyrirtæk- inu til verulegra hagsbóta." Fram- angreind tilvitnun í umsögn Hall- dórs Jónatanssonar, forstjóra Landsvirkjunar, og Jóhanns Mis Maríussonar, aðstoðarforstjóra Landsvirkjunar, kom fram í ræðu SverrLs Hermannssonar, iðnaðarrið- herra, er bann mælti fyrir frumvarpi til laga um staðfestingu i nýgerðum vioaukasamningi milli ríkisstjórnar íslands og Swiss Aluminium Ltd. um ilbræðslu við Straumsvík. UMSOGN COOPERS & LYBRAND OG CARLES J. LIPTON SVERRIR HERMANNSSON, iön- aðarráðherra, vitnaði til forstjóra Coopers & Lybrand, Donald S. Chriss, og Charles J. Lipton, þekkts lögfræðings í New York, sem Hjörleifur Guttormsson, fyrrverandi iðnaðarráðherra, réð til ráðgjafar varðandi samskipta- mál við Alusuisse, er hann svaraði gagnrýni stjórnarandstöðu á Al- þingi í gær á nýgerðan álsamning (viðauka). Forstjóri Coopers & Lybrand sagði m.a.: „Mér segir helzt hugur um, að það hefði alvarlega ókosti í för með sér fyrir ríkisstjórnina að halda gerðardómsmeðferðinni áfram og að mun æskilegra væri að jafna deiluna með samnings- gerð ..." Síðar segir hann: „Fyrir hendi eru fjölmörg vandamál og óvissuþættir, sem mundu sam- kvæmt minni reynslu skapa örð- ugleika (fyrir baða mátsaðila) í hvers kyns málflutningi fyrir gerðardómi". Ennn segir forstjór- inn: „Eftir því sem ég hefi fylgst með þróun deilunnar, virðist mér helzt, að tillit til stjórnmála hafi að nokkru leyti magnað hana. Skýrslur okkar (utan endurskoðun okkar á afkomu ÍSAL 1980) hafa verið notaðar á þann hátt, sem við höfðum ekki búizt við, og umræð- ur um niðurstöður okkar virðast ekki hafa gengið nógu langt til að skapa fastan grundvöll fyrir rök- semdafærslu í málflutningi fyrir gerðadómi" (bréf dags. 28. júlí 1983). Charles J. Lipton segir m.a. í bréfi 4. október 1984: „Ef ætla má að væntanleg lausn leiði einnig til orkuverðs samkvæmt rafmagns- samningnum milli Landsvirkjun- ar og íslenzka álfélagsins hf., sem ríkisstjórnin getur sætt sig við, er það því skoðun min að uppgjör krafanna um framleiðslugjöld fyrir árin 1976 -1980 á þeim grundvelli að Alusuisse greiði rík- isstjórninni 3 milljónir Banda- ríkjadala mundi vera mjög viðun- andi lok skattadeilunnar og rétt- læting afstöðu ríkisstjórnarinnar frá upphafi. Kröfur ríkisstjórnar- innar fyrir árin 1976—1979 voru gerðar afturverkandi, skv. aðal- samningnum, og eru þess vegna ekki eins ákveðnar og krafan íyrir árið 1980. Það mundi taka meiri tíma að halda málarekstrinum áfram, leiða til talsverðs auka- kostnaðar og eflaust frekari tafa á samningum varðandi endanlegt orkuverð. Það er vafasamt að rík- isstjórnin gæti vænst betri árang- urs en þeirra 3 milljóna Banda- ríkjadala, sem Alusuisse býður til uppgjörs, ef málarekstrinum skv. bráðabirgðasamningnum yrði haldið áfram til loka og dihnefnd sérfræðinga í logum mundi gefa álit sitt eða úrskurð undir þessum kringumstæðum." UM HVAÐ VAR SAMIÐ? SVERRIR HERMANNSSON, iðn- aðarráðherra, gerði Alþingi I gær grein fyrir aðdraganda samnings, sem gerður hefur verið, um nýtt orkuverð frá ÍSAL til Landsvirkj- unar, og sátt í deilumálum milli ríkisstjórnar íslands og Swiss Aluminium Ltd., sem og efnis- atriðum samningsins. •• Samið er um nýtt orkuverð, á bilinu 12,5 til 18.5 mill, í stað 6.475 mill eftir fyrri samningi, og 9,5 mill eftir nýlegum bráðabirgða- samningi. Orkuverð hækkar, ef ál- verð hækkar, eftir 4 mismunandi áskildu samþykki rikisstjórnar, til þriðja aðila. •• Gerð er breyting á aðstoðar- samningi — rekstri — þessefnis, að ákvæði er um að tryggja beztu skilmála í viðskiptum við þriðja aðila. Ráðherra bað þingið að taka sér allan þann tíma, sem það þyrfti, til að fara vel ofan í þetta mal, en hafa mætti í huga, að hinn nýji samningur taki ekki gildi fyrr en þing hefur samþykkt hann — og hver dagur, sem líður án gildis- tðku hafi af Landsvirkjun 400 þús- und krónur. AFLEITUR SAMNINGUR RAGNAR ARNALDS (Abl.) kvað Alþýðubandalagið andvígt þessum samningi. Orkuverð væri of lágt, næði hvorki framleiðsluverði ork- unnar né meðalverði hennar til ál- vera úti í heimi. Rangt væri að hengja orkuverð aftan í heims- markaðsverð áls. Samningurinn væri þar að auki til of langs tíma og endurskoðunarreglur of flókn- ar. Fráleitt væri að leggja kröfur vegna skattauppgjörs á hilluna. Einnig að tryggja Alusuisse for- Ragnar Arnalds Eiður Guðnason Sigríður Dúna Krist- mundsdóttir Stefin Benediktsson Albert Guðmundsson Davíð Aðalsteinsson mælikvörðum. Heimilt er að end- urskoða orkuverð og aðra skilmála á fimm ára fresti. Eftir er að semja um orkuverð til stækkunar (viðbótar) álvers, sem umræður halda áf ram um. •• Gerð er sátt sem tekur til allra deilumála vegna liðins tíma. Sáttin er heildarlausn. Ríkis- stjórnin leysir Alusuisse og ÍSAL undan öllum kröfum vegna liöins tíma. ÍSAL greiðir ríkissjóði þrjár milljónir Bandaríkjadala í sáttafé. Sáttagerðarsamningurinn er dóm- sátt og tengdur breytingum á að- alsamningi. •• Settar eru nýjar skattareglur, m.a. ný afskriftaregla um meng- unarvarnabúnað (8 ára afskrift), byrja má afskrift gengistaps á sama ári, breyta má framlagi i varasjóð ef framtöldum tekjum er breytt, endurskoðun hjá ÍSAL fari fram árlega, ákveðinn er nýr höf- uðstóll skattinneignar vegna lækkunar skattinneignar og tekin eru af tvímæli um að ÍSAL verði ekki beitt venjulegum skattavið- urlögum. •• Alusuisse er heimilað að selja allt að 50% hlutafjár í ÍSAL, að gang að nýrri orku með hugsan- legri stækkun. Þingmaðurinn fór i löngu máli ofan í sauma á þeim deilumálum, sem verið hafa milli stjórnvalda og álvers, og taldi ÍS- AL hafa safnað innstæðu á skatt- reikningi með blekkingum í bók- haldi. Iðnaðarráðherra hafi nú selt öll deilumál á einu bretti fyrir lítið verð og gefið brotaaðila syndakvittun í kaupbæti. ALÞÝÐUFLOKKURINN ANDVÍGUR EIÐUR GUDNASON (A) kvað Al- þýðuflokkinn hafa staðið að sam- þykkt laga um byggingu álvers á sínum tíma. Sá samningur, sem þá hafi verið gerður, hafi verið góður miðað við þáverandi aðstæður. Síðan hafi margt breytzt, m.a. orðið orkuverðssprenging á heims- markaði. Þessi samningur bæri ekki að með réttum hætti, þing- menn stæðu í raun frammi fyrir orðnum hlut, gætu engu breytt, yrðu annað tveggja að samþykkja eða hafna samningunum í heild. Samningurinn tryggði ekki nægi- lega hátt orkuverð. Tekin væri óþarfa áhætta með því að tengja Sverrir Hermannsaon Mtaaoarraoherra og Salome Þorkelsdóttír, forseti efrí deildar. orkuverð verðþróun á áli. Alþýðu- flokkurinn myndi því greiða at- kvæði gegn honum. Eiður tók skýrt fram að Alþýðuflokkurinn væri fylgjandi því að nýta orku til stóriðju, ef viðunandi verð væri í boði, ofugt við Alþýðubandalagið og Kvennalista. Kvennalistinn væri andvigur stóriðju og iðnaði i það heila tekið. Sú starfsemi rýmdist ekki innan þröngs áhuga- sviðs Kvennalistans. ÍSLENZKU ÞJÓÐINNI MÚTAÐ SIGRÍDUR DÚNA KRIST- MUNDSDÓTTIR (Kvl.) sagði samninginn bera það með sér að íslenzku samninganefndinni hafi verið settir afarkostir. Sýnilegt væri að iðnaðarráðherra hefði selt bókstaflega allt, sem hægt hafi verið að selja, til að ná fram hærra orkuverði. Hækkunin nái þó ekki meðalframleiðslukostnaði orkunnar og sé því of dýru verði keypt. OII kæruatriði séu felld niður fyrir einn þriðja af kröfu- gerð. Hún sagði álhringinn hafa mútað íslenzku þjóðinni til að Iáta kærumál niður falla. Þá væri stækkunarheimild álversins svo fráleit að það jaðri við barnaskap að leggja hana fyrir Alþingi. SAMNINGURINN EKK- ERT AFREK STEFÁN BENEDIKTSSON (BJ) fagnaði því að þessu deilumáli væri lokið. Sá ávinningur, sem hér um ræddi, væri enginn stórsigur, en rangt væri að flokka hann und- ir ósigur. Þetta mál hafi verið blásið óeðlilega upp, m.a. af AI- þýðubandalagi, i flokkspólitískum tilgangi. Styrjöld fyrrverandi ið- naðarráðherra hafi tapast fyrir löngu eða strax og Morgunblaðið hóf andstöðu við verklag hans. Sjálfstæðisflokkurinn hafi siðan tekið upp afstöðu Morgunblaðsins. Andstaða hans hafi, eins og fyrrv. iðnaðarráðherra, stjórnast af flokkspólitískum ástæðum fremur en íslenzkum hagsmunum. Ég á mér þá ósk, sagði þingmaðurinn, að menn hætti að blása út þetta álmál, langt umfram það sem eðli- legt er, og snúi sér að lausn aðkall- andi vandamála. NIÐURSTAÐAN GÓÐ EFTIR ATVIKUM DAVÍD ADALSTEINSSON (F) taldi þær niðurstöður, sem hér væru ræddar, góðar eftir atvikum. Hann minnti á þingmál, sem gagnrýnendur þessara samnings- draga hefðu flutt 1983, þessefnis, að hækka orkuverð til ISAL ein- hliða, einmitt upp i 12,5 mill sem lágmarksverð. Þessi tillaga þeirra lægi nú fyrir í frjálsum samning- um og biði staðfestingar Alþingis. Davíð kvað rangt að gera lítið úr endurskoðunarákvæðum, sem væri nýr þáttur í þessu máli, og endurtók að íslenzku samninga- mennirnir gætu vel unaö árangri sínum miðað við aðstæður allar. LÝSI SAMSTÖÐU MEÐ IÐNAÐARRÁÐHERRA ALBERT GUDMUNDSSON, fjármálaráðherra, svaraði fyrir- spurn, þessefnis, hvort hann og sérfræðingar fjarmálaráðuneytis hafi fylgst með þessum samning- um, að þvi er skattahlið þeirra varði. Albert kvað svo verið hafa og ríkisstjórnin hafi i heild verið sammála um málsmeðferð og niðurstöður. Hann kvaðst fagna því, hvern veg hefði til tekizt hjá iðnaðarráðherra og hinum ís- lenzku samninganefndarmönnum. HÁR REIKNINGUR, SEM ÞJÓÐIN Á ÓSEDNDAN ALÞÝÐUBANDALAGINU SVERRIR HERMANNSSON, iðn- aðarráðherra, las upp ráðlegg- ingar frá sérhæfðum erlendum að- ilum, sem birtar eru fyrr í þessari frásogn, þ.e. ensku endurskoðun- arfyrirtæki og þekktum amerísk- um.logfræðingi, sem forveri hans hafi ráðið til umsagnar og ráð- gjafar. Þær lyktir máls, sem nú kæmu til staðfestingar þings, væru í takt við mat þessara fag- aðila. Hann minnti á tillögu Alþýðu- bandalagsmanna um einhliða hækkun orkuverðs í 12,5 mill sem lágmarksverð. Sú tala kæmi ekki á tungu þeirra nú. Hann minnti á að forvera sinn hefði eitt sinn talað um 20% hækkun á rúmlega 6 milla orkuverði og sérstakur ráðgjafi hans um 25%. Meðalverð orku á nýjum samningstíma gæti farið upp í 17 mill að meðaltali, að mati sérhæfðra aðila, ef verð- þróun áls fer sem líkur standa til. Iðnaðarráðherra sagði hinn nýja samning færa Landsvirkjun Iangleiðina í 2.500 milljónir króna á fimm ára tímabili. Ef þessi samningur hefði gilt frá 1979, þeg- ar Hjörleifur stóð þar sem ég stend nú, sagði ráðherra efnislega, væri Landsvirkjun i dag 1800 m.kr. ríkari. Það væri góð upphæð með vöxtum. Menn beri hana sam- an við 1100 m.kr. skattalækkun sem talað var um sem innlegg i lausn kjarasamninga, ef önnur leið hefði verið valin í þeim. Já, það er hár reikningur sem þjóðin á ósendan Alþýðubandalaginu.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.