Morgunblaðið - 09.11.1984, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 09.11.1984, Blaðsíða 29
28 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 9. NÓVEMBER 1984 Í&gp ¦;. -¦ ¦- ¦•-,.¦; ¦¦¦ ¦¦ '..v,; nútímans. í fótspor hans fetuöu menn eins og Frederick Strange Kolle, Eugen Hol- lánder, Erich Lexer, Raymond Passot, Adalbert G. Bettman, Julien Bourguet, Jacques Joseph og Harold Napier Lyons Hunt. Rétt er aö geta sérstaklega fyrstu konunnar, sem skýtur upp kollinum í sögu fegrunarlækninga. A. Suzanne Noél var franskur kvenlæknir, og er talin einn af frumkvöölum andlitsiyftinga. Bók hennar, La Chirurgie Esthétique: Son Róle Social, kom út 1926 og var sú fjóröa í rööinni, er aöeins fjallaöi um fegrunarlækningar. Fruin sagði sjálf, aö hún heföi fengiö áhuga á fegrunarlækningum 1912, er ein helsta leikkona Frakka sneri heim frá Bandaríkj- unum eftir mikil afrek þar. Dagblöö í Frakklandi sögðu skilmerkilega frá því, hvernig leikkonan heföi öölast æskuþokka á ný eftir aögerö á andliti í Bandaríkjunum — svo andlitslyftingar hafa veriö geröar í einhverri mynd þegar um 1912 i Bandaríkj- unum af lækni, sem er enn óþekktur! Noel læknir birti 59 Ijósmyndir af sjúklingum sín- um í bókinni um fegrunarlækningar, en þar voru þeir Ijósmyndaöir fyrir og eftir aögerö. FYRSTA AÐGERÐ Á SVIÐI LÝTALÆKNINGA Þaö er margt í almennum skurölækning- um, sem kalla mætti lýtalækningar. Björn Ólafsson augnlæknir á Akranesi flutti 4. október 1902 húö á augnlok. Þetta er sennilega fyrsta skráöa aðgerðin á Jslandi, sem fellur undir lýtalækningar. Matthías Einarsson læknir á Landakotsspítala lagaði meö ágætum árangri klofna vör og klofinn góm auk ágætra aðgeröa á nefi, en hann flutti beinspöng í nef til mótunar. En hvernig skyldi þessum málum nú vera háttaö á Islandi? Morgunblaðið ræddi viö Sigurð E. Þor- valdsson um fegrunarlækningar og fylgdist meö þremur fegrunaraögeröum: andlits- lyftingu á fullorönum karlmanni, ennislyft- ingu á fullorðinni konu og aögerð á augn- lokum ungs karls. Siguröur E. Þorvaldsson varö stúdent frá Verzlunarskóla Islands 1956. Hann lauk kandídatsprófi frá Háskóla íslands 1964 og fór aö loknu kandídatsári 1965 til fram- haldsnáms í lyflækningum við Mayo-Clinic í Rochester-borg í Minnesota-ríki Banda- ríkjanna, en skipti ári síöar yfir í almennar skurðlækningar, sem hann lauk 1970. Sig- urður vann eitt ár á Landspítalanum, en fór 1971 til tveggja ára náms í lýta- eöa skapn- aöarlækningum viö ríkisháskólann í Mich- igan-ríki í Ann Arbor-borg. Að því loknu starfaöi hann í hálft ár viö meðferö bruna- sára. Arla árs 1974 kom Siguröur síðan heim og vann í tvö ár á Landakots- og Landspítalanum, en hélt í janúar 1976 til Buffalo-borgar í New York-ríki og starfaði viö krabbameinslækningar á höfði og hálsi á Roswell-Park Memorial Institute. Sumar- iö 1976 kemur hann siðan heim og starfar á Landakotsspítala og í Læknastöðinni í Glæsibæ þar til um síöustu áramót, er Handlæknastööin hf. var stofnuð af 13 læknum Læknastöðvarinnar, en Sigurður vinnur nú aöeins þar. A Handlæknastöð- inni eru geröar margs konar aðgerðir, sem eiga þaö sameiginlegt, aö sjúklingarnir geta farið heim aö þeim loknum. Siguröur segir fólk oft vera lagt inn á sjúkrahús af gamalli hefð, en þetta væri að breytast alls staðar í heiminum. Minna álag er fyrir sjúklinga aö fara heim eftir aðgerö, en þeir þurfa aö geta jafnaö sig í nokkrar klukku- stundir eftir skurðaðgerð á sjúkrastofnun- inni A Handlæknastöðinni eru skurðlækn- ar, háls-, nef- og eyrnalæknar, kvensjúk- dómalæknar og sennilega munu augn- læknar bætast í hópinn. Sjúklingar koma þangað ýmist aö eigin frumkvæöi eöa eftir tilvísan læknis. Upplýsingar um aðgerðir eru sendar til heimilislækna, nema óskað sé eftir því, aö slíkt verði ekki gert. Sjúkra- samlag greiöir kostnaö aö mestu leyti, en sjúklingar þurfa aö greiöa sjálfir fyrir ein- nota hluti. Stundum óskar sjúklingur þó eftir því, aö hann greiöi aögerö aö fullu án aöildar sjúkrasamlags. Sjúkrasamlag greiöir kostnað viö lýtalækningar s.s. and- litslyftingu, sem er 4.642 krónur. Til sam- anburðar má geta þess, aö andlitslyfting kostar rúmar 90.000 krónur í Bandaríkjun- um. FJÓRIR LÝTALÆKNAR Við Siguröur hittumst fyrst í Læknastöö- inni í Glæsibæ um miöjan maímánuð. Viö settumst inn á stofu hans og ég spuröi, hverjar væru algengustu aögeröirnar. „Við erum fjórir lýtalæknar á islandi. Árni Björnsson varö fyrstur til aö gera lýta- lækningar aö aöalstarfi og svo fylgdum við hinir í kjölfarið: Knútur Björnsson, Leifur Jónsson og ég. Nú fáumst viö allir viö lýta- lækningar í andliti; aögerðir til aö afmá menjar um ör eða áverka, sem geta verið andlitsbeinbrot, andlitslyftingar og aðgerð- ir í kringum augu vegna augnpoka. Viö ööl- umst færni í aö vinna meö vef í andliti, sem nýtist vel sjúklingum, er lenda í slysum og þeim, sem þjást af krabbameini í munni eöa hálsi og krefjast stórra aðgerða. Ótald- ar eru aðgeröir þar sem vefir eru fluttír milli svæöa á líkamanum til aö minnka lýti. Viö gerum mikiö af aögeröum á brjóst- um kvenna, er bæöi vilja láta stækka þau og minnka," sagöi Sigurður enn fremur. „Stundum gerist þaö, aö annað brjóst konu þroskast ekki og þá er sjálfsagt aö hjálpa þeim stúlkum, sem þroskast oft ekki heldur félagslega. Færni viö þessar aö- geröir nýtist konum, sem missa brjóst vegna krabbameins. Unnt er að móta eitthvaö, sem líkist eölilegu brjósti meö sérstökum púöa fylltum sílikonefni. Þaö veröur þó aldrei eins og venjulegt brjóst. Þetta eru tímafrek verkefni Brunaslys og þau útlitslýti, sem hljótast af þeim, eru oft Siguröur í aögerð í Guatemala. Skurðstofan lét litiö yfír sór og þorpsbuar gátu fylgst meö framvindu mála. erfiö viðureignar, en oft er unnt aö bæta þau talsvert." Þykir fólkí erfítt aó leita til þin, ef um fegrunaraogerðir er aó ræða? „Oftast afsakar þaö sig í bak og fyrir og segir þaö sjálfsagt mesta hégóma aö leita til mín vegna slíkra aögeröa eins og t.d. andlitslyftinga. En viö veröum aö átta okkur á því, aö þetta fólk þjáist í mörgum tilfellum andlega vegna ákveðinna útlits- einkenna sinna. Ég ræði viö þaö og fæ hugmynd um þaö, hvaö þaö vill og hvort þaö er tæknilega framkvæmanlegt. Ég reyni einnig að meta hvort væntingar þess séu raunhæfar. Ég get ekki samþykkt aö- gerö, þar sem árangurinn verður ekki í samræmi við vonir sjúklingsins. Ég reyni aö átta mig á því, hvort óskir sjúklingsins séu W'\ Björn Ólafason augnlæknir i Akraneai flutti húö af upphandlegg Jón- ínu Magnúsdóttur fri Ásláksstöðum i Vatnsleysuströnd yfír i vinstra augnalok hennar. Jónina, emm var fædd 1889, haföi fengió blóðeitrun f andlít, sem leiddi til þeee, aö hún gat ekki lokae vinstra auga. Aðgerð- in fór fram í heimahúei 4. október 1902, en foraldrar höfðu ekki ráð i því aó greiða kr. 1.50 í legugjald i sjúkrahúsi auk læknisþjónustu. Þetta er eennilega fyrsta skráða aðgerðin i íslandi, eem telja mætti til lýtalækninga. (Birt með leyfi Guomundar Björnesonar prófeeeors úr grein hana um brautryðjandastörf Bjðrns Ólafssonar augnlæknia, aem birtist ífylgiriti Læknablaðsins. Myndir eru teknar 11. maí 1971.) innan þess, sem er tæknilega mögulegt. Eg geri honum grein fyrir hvaða árangri sé hægt aö ná og hvaöa áhættu hann tekur, ef hún er einhver. Ég hvet ekki sjúkling til aö fara í aögerö, heldur upplýsi hann um mál- ið." SJALDNAST GREINT FRÁ ÓK0STUM Vita sjúklingarnir hvað það er, sem þú fæst við? „Upplýsingarnar eru oft byggöar á blaöagreinum, sem eru misnakvæmar eins og gengur og greina sjaldnast frá ókostum eins og t.d. örum eftir skuröi. Stundum telur fólk engin ör veröa eftir okkur — viö séum nokkurs konar galdrakarlar. Viö reynum auövitaö aö hafa örin þar sem lítiö ber á þeim. Auk þess fylgja glóöaraugu og bólgur andlitsaögeröum. Fólk er frá vinnu í nokkurn tíma." En þarf ejúklingur, eem fer f andlitalyft- ingu, að fara í eame konar aðgerð nokkr- um irum eídar? „Viö hættum auövitaö ekki aö eldast," svaraöi Sigurður. „Eölileg öldrun heldur áfram og 7—10 árum eftir andlitslyftingu er sjúklingurinn 7—10 árum eldri og útlitiö í samræmi viö það og þá er unnt aö laga slíkt. Oft er miöað viö það, aö fólk yngist um 10 ár viö andlitslyftingu, en árangur slíkrar aögeröar er e.t.v. fyrst og fremst sá, aö fólk viröist betur fyrir kallaö. Þaö er ekki eins þreytulegt og fyrir aðgerö. Og því líður oftast nær betur. En taktu það rækilega fram, aö andlitslyfting getur ekki losnaö og fólk misst andlitiö allt í einu eins og margur heldur." Er míkið um það, að tólk óski eftir and- litslyttingu? „Ég er farinn aö gera 1—2 andlitslyft- ingar á viku," svaraði Siguröur. „Þetta eru mest konur, en karlar koma nú miklu meira en áöur og spyrjast fyrir um aögeröir á augnpokum og andlitslyftingu. Augnloka- aögeröirnar eru algengastar hjá mér. Ég hef gert 50 slíkar á tímabilinu frá apríl sl. fram til júlíloka. Á þessum tíma hef ég alls gert 270 fegrunaraðgerðir, þar af 13 brjóstastækkanir, 1 brjóstaminnkun, 2 brjóstauppbyggingar, 5 húöslípanir (ör eftir bólur afmáö), 14 nefaðgerðir og 18 eyrna- aögeröir. Þá lyfti ég andliti 10 kvenna
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.