Morgunblaðið - 09.11.1984, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 09.11.1984, Blaðsíða 28
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 9. NÓVEMBER 1984 27 hry99 (t.d. með kryppu), hafi veriö sýnd lotning og þeir jafnvel notiö ýmissa forrétt- inda. Ýmislegt bendir einnig til þess, aö skoöanir frumbyggjanna á líkamsfegurö hafi leitt til þess, aö aögeröir voru geröar á hrygg- Ýmiss konar skuröir voru skornir í nánast allan líkamann í samræmi við feg- uröarskyn þessa tíma og sömu sögu er aö segja um Afríku, Asíu og Suöur-Kyrrahaf, en þar er þetta raunar gert enn og þykir vestrænum þjóöum ekki feguröarauki. Forn og útbreiddur siöur er aö gera gat í eyru, nef, kinnar og varir og stinga ýmsum hlutum í gatiö. Má nefna skeljar, viöar- tappa, ýmiss konar stauta, alls kyns steina og málma. Göt i eyru og nef eru jafnvel gerö á æöri menningarstigum eins og á Indlandi og í Kína. Sennilega hófu menn fyrst aö nota faröa til aö fegra sig. Hinir fornu Krítverjar not- uöu faröa, sérstaklega á andlit, og var slíkt viötekin venja meöal yfirstóttar eyjarinnar. Engan skyldi því undra þegar nútímafólk rýöur sig farða og jafnvel svo, aö sumir Vesturlandabúar standa fornum ættbáik- um Afríku hvergi aö baki í þessum efnum. GRIKKIR UNNU FEGURÐ Grikkir hinir fornu unnu fegurö meir en aörar þjóöir, en voru ekki alltaf sjálfir feg- uröin holdi klædd. Grískar konur hækkuöu sig meö þykkum korksólum undir skónum. Þær bólstruöu upp rýra líkamshluta, en reyröu þá sem voru of þrutnir. Aöur var hrjá manninn. Því miöur eru til dæmi þessa. En reyndin er sú, að lýtalæknir verður aö valda allri þeirri tækni, sem nauðsynleg er til lausnar flóknum aðgerð- um, er falla undir sérgreinina, auk þess, sem læknirinn veröur aö dæma um per- sónueinkenni sjúklingsins og líkamsstarf meö hliösjón af viðbrögöum hans viö lýti. Sjúklingur meö sprunginn botnlanga getur ekki valiö meðferð. En maður meö útstæö eyru stendur frammi fyrir meiri vanda. Þaö sem einum þykir mikið lýti þykir öðrum vart þess viröi, aö á þaö sé minnst. Lýtalæknir veröur aö úrskuröa hvort um lýti sé aö ræða, sem hafi áhrif á persónuleika sjúkl- ings hans, eða sjúklingur reki ákveöin vandamál til ákveöinna útlitseinkenna sinna og geri sér því rangar hugmyndir um bata. andlega. Auk þessa starfa lýtalæknar mikiö viö það aö laga meöfædda galla s.s. klofna vðr eöa klofinn góm hjá ungbörnum og þá útlitsgalla, er hlotist geta af slysum. Þá eru ótaldar þær aðgeröir, sem geröar eru til aö afmá ummerki sjúkdóma s.s. krabbameins í andliti. Það má segja sem svo, aö mörkin milli þessara aögeröa séu óljós. En hér þykir rangt aö flokka andlitslyftingu meö framangreindum aögeröum vegna eölis hennar. í hugum almennings er lýtalæknir þvi oftast talinn fegrunarlæknir. Enskt heiti sérgreinarinnar er plastic surgery, en plast- ic er dregiö af gríska oröinu plasteikos, er merkir aö hnoöa eöa móta. Réttara væri því aö nefna starfiö skapnaöarlækningar eins og stundum hefur veriö gert, en skapnaöur er lögun, form eöa sköpulag. Sérstaklega þykja fegrunarlækningar ekki getiö aö þær heföu stutt undir þrjóst sín meö höldum af klæöi llmefni úr blómum og ohu voru ótalmörg. Sjálfur Sókrates kvartar undan því hve karlmenn Grikklands noti þau óhóflega. Heföarkonur áttu vopnabúr af speglum, prjónum, hárnálum, nælum, töngum, kömbum, ilmflöskum og krukkum meö andlitsfaröa og smyrslum. Smyrsl og vökv- ar voru notaðir til að eyða hrukkum, frekn- um og öörum hörundslýtum. Ekki þurfum viö að sækja heimildir um leit fólks aö æsku og fegurö út fyrir land- steinana. I Snorra-Eddu segir svo frá lö- unni: „Hon varöveitir (eski sínu epli þau, er goöin skulu á bíta, þá er þau eldast, ok verða þá allir ungir, ok svá mun vera allt til ragnarökrs." Þegar vel er aö gáö kemur því í Ijós, aö nútíma fegrunaraögeröir svonefndra lýta- lækna (plastic surgeons) eru sársaukalitlar miöaö viö þær fegrunaraöferöír, sem for- verar okkar og frumstæöir ættflokkar nota og árangur þeirra í samræmi viö fegurö- arskyn nútímamanns hins vestræna heims. Æ meira hefur verið rætt um andlitslyftingu og aðgerðir af þessu tagi eru ekki lengur umvaföar þeim dularhjúpi, sem einkenndi þær hér áður fyrr eins og öll þau læknis- verk, sem lutu aö persónuleika og útliti sjúklings. í hugum fólks er lýtalæknir gjarn- an sá aöili innan heilbrigöisstéttarinnar, er glímir viö hrukkur og misfellur og eyöir dýrmætum tíma sínum og hæfileikum í ýfir- boröslegan hégóma, en forðast aö koma nálægt flóknum og erfiöum sjúkdómum, er i raun hefur hér aö framan aðeins veriö fjallaö um lítinn hluta sérgreinar þeirrar innan læknisfræöi, er nefnd hefur veriö á íslensku lýtalækningar. Oröiö er villandi og gefur alls ekki til kynna starfssviö lýtalækn- is. Hér veröur fjallaö um eina þeirra mörgu fegrunaraögeröa, sem lýtalæknar gera, nefnilega andlitslyftingu. Telst hún fegrun- araögerö eða kosmetísk aögerö (cosmetic surgery) þar sem sjúklingur leitar til lýta- læknis vegna útlits sins, sem hann er óánægöur meö og getur jafnvel haft slík ahrif á sjúklinginn, aö hann þjáist stórlega geta falliö undir heitið lýtalækningar af fyrrgreindum orsökum. Einnig mætti auka viö núverandi starfsheiti og nefna greinina lýta- og fegrunarlækningar. Fyrstur manna til aö skrifa um fegrunar- lækningar var Charles Conrad Miller, þandarískur læknir, er gaf út þók 1907, Fegrunarlækningar. Miller læknir lést 1950 en var langt á undan sinni samtíö og hafa aörir hlotiö iof fyrir hluti, er Milier á heiöur- inn af. Hann fékkst viö alls kyns lagfær- ingar á lytum í andliti og var furðulega kjarkaöur miöaö viö, aö líklega haföi eng- inn fengist viö þess konar aðgerðir áöur. Miller má nefna fööur fegrunarlækninga SJA NÆSTU SÍDU
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.