Morgunblaðið - 07.10.1989, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 07.10.1989, Blaðsíða 14
14 MORGUNBLAÐIÐ ¦LAUGARDAGUR 7. OKTOBF.R 1989 Jörundur frá Hellu • Fæddur 13. maí 1900 Dáinn 29. september 1989 Hann afi okkar, Jörundur Gests- son frá Hellu í Steingrímsfirði, er dáinn. Nú er hann farinn til hennar ömmu, og við vitum að nú líður honum vel. Þau voru alltaf svo ynd- isleg við hvort annað og gátu ekki án hvors annars verið. Ef amma hafði tíma til að. setjast niður, sat hún oftast í kjöltunni hans afa. Alla tíð kölluðu þau hvort annað „ástin mín" eða „elskan mín". Nú situr amma aftur í kjöltunni hans afa, hann klappar henni og strýkur og fer með falleg ástarljóð, sem hann hefur ort til hennar. Að koma til afa og ömmu á Hellu var alltaf gaman. Amma átti alltaf eitthvað alltaf eitthvað gott að gefa okkur, en þótt hún væri með 18 tegundir af góðgæti á borð- inu, þótti henni það lítilræði. Og afi átti oft mysuost í búrinu. Þang- að var farið með mikilli eftirvænt- ingu, til að fá að smakka á namm- inu hans afa. ÖIl munum við hvað það var spennandi að fá að taka í nefið með afa. Þá fengum við tóbak úr fínu pontunni á litlu höndina og síðan saug afi hverja ögn upp í stóra nefið sitt. Hjá afa og ömmu á Hellu var alitaf mjög snyrtilegt. Við urðum að muna að loka hliðinu á fallega garðinum hennar ömmu. Aldrei máttum við fara inn í fínu stofuna öðruvísi en nýþvegin og á sokkun- um. Oft vorum við mörg saman á Hellu. Allir voru velkomnir og alltaf nóg pláss, þótt húsið væri ekki stórt. Þá ríkti ánægja og gleði, bæði við leik og störf, hjá fullorðn- um jafnt sem börnum. Við fengum að taka þátt í þeim störfum sem við gátum, snúa skilvindunni, mala kaffið, sækja kýrnar, hjálpa til við heyskap og fleira. Okkur var kennt að vinna allt af vandvirkni og fannst við vera mestu dugnaðarforkar þeg- ar okkur var hrósað. Hann afi okkar kunni svo margt og var alltaf kátur og skemmtileg- ur. Það var gaman að vera með honum í smíðahúsinu, fylgjast með því sem hann var að smíða og heyra sögur um leið. Kannski var lítil mús búin að búa sér bústað í smíðahús- inu. Þá færi afi henni ostbita og hændi hana að sér. Hann var alla tíð hrifinn af dýrum og sagði okkar margar sögur af Lappa sínum og kisu. Það var gaman að heyra vísurnar hans og stundum fann maður miða í eldhúsglugganum, með einhveiju pári, eins og hann kallaði það. Um jólin fengum við öll kort með vísum fyrir hvert okk- ar og í skemmtilegu bréfunum frá honum var oft lítil staka, eða stund- um stór þula. Einnig eigum við ljóð frá honum í tilefni hátíðlegra tæki- færa eins og fermingum og gifting- um. niADELTIA fORLAG 91-20735. Gestsson - Minning Afi var alla tíð ungur í anda og alltaf gott að tala við hann um alla hluti. Hann var svo bjartsýnn og réttlátur og gat alltaf hrifið mann með sér, og þá öft með glettni og stríðni. Undir niðri fannst okkur að hann afi okkar væri síungur og myndi aldrei verða gamall. Það er gott að muna hann kátan og fjörug- an, með stríðnisbros í augunum, jafnvel fram á síðasta dag. Við þökkum fyrir öll þau mörgu ár sem við fengum að njóta hans og allar þær góðu minningar sem lifa með okkur um afa og ömmu á Hellu. Við minnumst heilræðis sem afi sagði okkur frá:. Þó að bjáti eítthvað á ei skal gráta af trega. Lifðu kátur lika þá, en lifðu mátulega. (Úr bókinni Fjaðrafok) Barnabörnin Jörundur á Hellu er látinn. Með honum er genginn maður sem mik- ill sjónarsviptir er að. Hann var sérkennilegur persónuleiki á marg- an hátt og eftirminnilegur öllum sem kynntust. Jörundur Gestsson fæddist á Hafnarhóli í Kaldrananeshreppi 13. maí árið 1900. Og þar í sveit ól hann aldur sinn. Ungur tók hann að- búa á Hellu á Selströnd. Hann var bóndi að ævistarfi og brá ekki búi fyrr en á efri árum þegar sonur hans tók við jörðinni. En til æviloka átti hann heima á Hellu. Að upplagi og eðlisfari var Jör- undur slíkur maður að hugur hans hlaut að leita víðar en til hinna hefðbundnu búgreina. flann var þeim hæfileikum búinn að honum hlutu að verða falin mörg störf í þágu heimabyggðarinnar. Hann var hreppstjóri í Kaldrananeshreppi um áratuga skeið og formaður sjúkra- samlagsins í hreppnum var hann svo að eitthvað sé nefnt. Hann var bundinn traustum böndum við sveit- ina sína. Það var tregablandin reynsla að horfa upp á hvern bæinn af öðrum á Selströndinni fara í eyði. En Jörundur skildi tímanna tákn og batt vonir við verðandi þéttbýli á Drangsnesi. Hann var áhugamaður mikill um allt sem horfði til framfara og hagsældar heimabyggðinni. Ungur gekk Jörundur að eiga Elínu Lárusdóttur og bjuggu þau saman í farsælu hjónabandi þar til Elín andaðist fyrir nokkrum árum. Jörundur var gæfumaður. Hann áttí góða konu og mannvænleg börn. Honum var búið heimili á Hellu sem bar vott um mikla smekkvísi. Þangað bar margan að garði. Húsbóndinn var mannblend- inn, hjálpfús og hollráður og vildi hvers manns vanda leysa. Heimilið var alrómað fyrir gestrisni og þau hjónin samhent að halda uppi rausn þó að efnin gætu verið takmörkuð. Það er fallegt á Hellu og útsýni vítt. En sjóndeildarhringur Jörund- ar í áhugamálum og athöfnum náði langt út fyrir heimabyggðina. Hann var skarpgreindur og vel að sér um marga hluti. Áhugi hans á þjóðmál- um var mikill. Skoðanir hans stóðu á traustum málefnagrundvelli. Mál- efni voru metin að verðleikum og menn eftir manngildi hvar í flokki sem þeir stóðu. Jörundur var í bar- áttusveit sjálfstæðismanna í Strandasýslu í blíðu og stríðu, oft við ofurefli. Enginn var tryggari hugsjónum sjálfstæðisstefnunnar en Jörundur á Hellu. Fundum okkar Jörundar bar saman á vegum Sjálfstæðisflokks- ins. Þar áttum við langa og góða samvinnu sem aldrei bar skugga á og ég hefi að þakka. Samverustund- irnar voru margar. Jörundur hafði frá mörgu að segja og sagði vel frá. Þar fór saman sú glettni og alvara sem mér hefir alltaf fundist vera svo samtvinnað í skapgerð og persónuleika Jörundar á Hellu. Það er því margra ánægjustundanna að minnast. Jörundi var sannarlega margt til lista lagt. Annálaðar voru bátasmíð- ar hans sem hann vann lerigst af við á Hellu. En bátar hans þóttu ekki einungis listasmíði heldur var hann og skáld gott. Honum var tamt að setja fram stöku og tæki- færisvísur af margvíslegum tilefn- um. Þá gaf hann út ljóðabókina Fjaðrafok, ljósprentað handrit, skrautritað af höfundi.«Þar fór sam- an efni og handbragð listaskrifar- ans. Kánnske var Jörundur fyrst og fremst listamaður. Nú er Jörundur á Hellu allur. Hann andaðist 29. þ.m. Kvaddur er mætur og mikilhæfur maður ógleymanlegur öllum sem þekktu. Þorv. Garðar Kristjánsson í dag er til moldar borinn Jörund- ur Gestsson frá Hellu í Steingríms- firði, en hann lést í sjúkrahúsinu á Hólmavík hinn 29. september síðastliðinn. Leiðir okkar Jörundar lágu sam- an fyrir átján, árum er mig bar að landi á Ströndum norður, sem hvert annað hafrekið sprek. Kynni okkar voru öll af hinu góða, frá því fyrsta til hins síðasta. Jörundur Gestsson var bóndi góð- ur, en auk þess bundinn listagyðj- unni órofa böndum. Slíkir menn láta aldrei brauðstritið einoka sig og hneppa sig í þrældóm, heldur áskilja sér frelsi til að ástunda íþróttir sínar og listir innan þeirra marka, er kringumstæður framast leyfa. Jörundur var glímumaður góður á sínum yngri árum, háði marga keppni og þótti hlutgengur vel í þeirri íþrótt. Listaskrifari var hann og gaf á sínum tíma út bók- ina Fjaðrafok, handskrifaða með frumortum ljóðum. Er bók þessi hinn mesti kjörgripur og listasmíð hvað snertir efni og búning og fyr- ir löngu orðin eftirsóttur safngrip- ur. Enn var Jörundur skurðhagur vel og leynast hér og þar góðir gripir frá hans hendi. Gott sýnis- horn um hagleik hans á þessu sviði er skírnarfontur, er hann lagði mikla elju og alúð við og gaf síðan Drangsneskapellu fyrir mörgum árum. Jörundur Gestsson var leiftrandi snjall hagyrðingur og lengi lands- kunnur þar í flokki. Aðalsmerki kveðskapar hans var létt og leik- andi tungutak, hnyttni og græsku- laus gamansemi. Jörundur var dýravinur í dýpsta skilningi þess orðs. Hann hafði ekki bara gaman af dýrum, heldur virti tilverurétt þeirra, auðsýndi þeim djúpa samúð og batt gjarnan við þau órofa tryggð. Marga þessa vini sína lét hann njóta hagmælsku sinnar í fallegri minningu að þeim gengnum. Jörundur var hreppstjóri Kaldr- ananeshrepps um langt árabil og gegndi auk þess fjölmörgum öðrum trúnaðarstörfum fyrir sveit sína og samfélag. Kvæntur" var Jörundur Elínu Sigríði Lárusdóttur frá Álft- argró í Mýrdal. Elín er látin fyrir tæpum sjö árum. Hjónaband þeirra var farsælt og er frá þeim komið hið ágætasta fólk, börn og barna- börn. Einhver bjartasta og lærdómsrík- asta minning frá kynnum okkar Jörundar er bundin ást þeirri og virðingu er hann auðsýndi eigin- konu sinni til hinsta dags. Mig rám- ar í, að til sé franskur málsháttur efnislega á þessa leið: „Að fara er að deyja svolítið." Að skiljast við lífsförunautinn, sem maður elskaði og lifði með bæði súrt og sætt, er víst líka að deyja svolítið sjálfur. Mér fannst Jörundur aldrei bera sitt barr eftir fráfall konu sinnar. Mér kom hann oft fyrir sjónir eins og hnugginn ferðalangur með hönd undir kinn, bíðandi eftir vegabréfi og fari yfir móðuna miklu, til fund- ar við hana, sem átti hug hans allan. Að lokum vil ég fyrir hönd hreppsnefndar Kaldrananeshrepps bera Jörundi Gestssyni hinstu kveðju með virðingu og þökk fyrir margvísleg menningar- og trúnað- arstörf í þágu sveitar sinnar, leyst af hendi á langi-i samleið með alúð, örlæti og skörungsskap. Blessuð sé minning hans og blessaðir séu ættingjar hans og ástvinir, sem eftir lifa. Þórir Haukur Einarsson Sigríður Jósefs- dóttir - Minning Tengdamóðir mín, Sigríður Jós- efsdóttir frá Hámundarstöðum, lést að kveldi hins 24. september síðast- liðins. Hún hlaut þá kærkomna hvíld eftir langvinn veikindi, en hún var búin að vera mikill sjúklingur í fleiri ár. Sigríður var hin þriðja í röðinni í stórum systkinahópi. flún fæddist að Hólmum í Vopnafirði 6. nóvem- ber 1901, og var því tæpra 88 ára, er hún lést. Foreldrar systkinanna þriggja, Hildur Sigurðardóttir og Jósef Jósefsson, fluttust að Strand- höfn í Vopnafirði, þegar Sigríður var hálfs árs, en þau misstu föður sinn, er þau voru enn mjög ung að árum. Hildur móðir þeirra giftist þá mági sínum, Guðjóni bróður Jósefs, og héldu þau áfram búskap í Strandhöfn. Bættust nú enn 4 systkini í hópinn, sem nú er orðinn 7 mannvænleg börn. Að Sigríði lát- inni eru nú aðeins 3 á lifi. Sigur- björg úr eldri hópnum en Jósef og Hjálmar úr hinum yngri. Kristín, Hilmar og Sigurður eru dáin fyrir nokkrum árum. 3. júlí 1927 giftist Sigríður Stef- áni Jónssyni frá Fossvöllum, hálf- bróður Jóns á Hvanná, Aðalsteins - á Vaðbrekku, Guðmundar á Mýrar- lóni og fleiri systkina. Voru þeir bræðurnir sex en systurnar þrjár. Stefán varð bráðkvaddur á heimili sínu, er þau hjónin höfðu búið sam- an í 27 ár. Ungu hjónin hófu búskap í Viðvík, sem er afskekkt en dágóð jörð í Skeggjastaðahreppi. Þar eign- uðust þau sitt fyrsta barn, Hildi, og fluttust 2 árum síðar að Ljósa- landi í Vopnafirði. Þau bjuggu þar í tvíbýlí í 3 ár eða þar til þau hófu búskap í Purkugerði, sem er næsti bær utan við Ljósaland. Síðustu árin bjuggu þau á hluta af Hámund- arstöðum. Þau Sigríður og Stefán eignuðust 4 börn, Hildi, Jónínu, Guðna og Ingibjörgu. Að auki tóku þau eina stúlku í fóstur, Önnu Jóhannsdótt- ur, þá 8 ára, og ólu hana upp. Eft- ir andlát manns síns bjó Sigríður áfram miklu myndarbúi á Hámund- arstöðum í 18 ár með traustri hjálp Guðna sonar síns og Ingibjargar dóttur sinnar. Var á þessum árum byggt nýtt og myndarlegt hús á jörðinni, því að gömlu hýbýlin voru orðin léleg.^Þá má geta þess, að Sigríður tók til sumardvalar yfir 20 drengi þau ár, er hún átti fyrir búi að ráða. Með árunum fór heilsa Sigríðar að gefa sig, og þegar Guðni kvænt- ist og tók við búi, fluttist hún suður til Reykjavíkur 1975, þar sem allar dæturnar voru búsettar, og hefur hún átt þar heimili síðan með Hildi dóttur sinni og Ingibjörgu systur sinni. Eins og fyrr segir, býr Guðni áfram á Hámundarstöðum. Hann er kvæntur Ingileifi Bjarnadóttur frá Bolungarvík, og eiga þau þrjá syni. Alls eru barnabörn Sigríðar 9 og þar að auki á hún 3 barnabarna- börn. Síðustu árin hefur Sigríður orðið að dvelja tíma og tíma á hjúkrun- ar- og hvíldarstofnunum, Hátúni, Sunnuhlíð og í Hafnarbúðum. Síðustu daga ævinnar naut hún aðhlynningar og hjúkrunar á 6. deild Borgarspítalans. í heimahús- um varð hún aðnjótandi frábærrar þjónustu heimahjúkrunarinnar í Reykjavík og Jónínu dóttur sinnar, sem kom til hennar nær daglega, að ógleymdri umönnun Hildar, sem annaðist hana til dauðadags. Ollum þessum aðilum eru fluttar bestu þakkir fyrir Sigríðar hönd. Á búskaparárum Sigríðar var lífsbaráttan harðsótt, og veitti henni því ekkí af að vera ýmsum góðum kostum búin, bæði til líkama og sálar. Búflutningarnir voru fern- ir, eins og fyrr var frá sagt, og má því nærri geta, að oft hefur reynt á kraftana að flytjast þannig á milli með börn og búsmala. Sigríði varð það til happs, að hún eignað- ist afar traustan og duglegan mann, þar sem Stefán bóndi hennar var. Og þrátt fyrir harðbýli og einangr- un tókst þeim að koma hörnum sínum til þroska og menntunar á þeim árum, sem einna örðugust hafa verið bóndafólki á þessari öld. Þeir eru tiltölulega fáir, sem fá umfjöllun á spjöldum hinnar rituðu sögu. En aðrir eiga skráðar hlýjar minningar í hjörtum samferðafólks- ins. Sú saga er betri en flestar aðr- ar, og Sigríður er meðal þeirra, sem eiga hana ritaða í brjóstum hinna mörgu, sem nutu gestrisni hennar og alúðar. Oft var gestkvæmt á Hámundarstöðum, einkum á sumr- in, og kom vinafólkið víðsyegar að. En ekki minnist ég þess, að kvartað hafi verið yfir þrengslum á því heimili, hversu fjölmennt sem var. Nú hefur Sigríður stigið þau skref, sem við eftirlifendur vitum ekki hvert liggja, en hún trúði ein- læglega að væri leiðin til áfram- haldandi lífs og meiri þroska. Vera má að þarna sé að leita skýringa á því, hve æðrulaus hún var í veikind- um sínum, líkt og hún ætti að fara að útskrifast í efri og æðri bekk. En minningarnar um góða systur, móður, ömmu og langömmu lifa áfram í hugum okkar sem bíðum. Guðsteinn Þengilsson

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.