Morgunblaðið - 19.02.1992, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 19.02.1992, Blaðsíða 14
i«M 14 MORGUNBLADIÐ MIDVIKUDAGUR 19. FEBRUAR 1992 Staðreyndir málsins Um málflutning Sveinbjörns Bjömsson- ar háskólarektors um Háskólasjónvarp eftír ÓlafArnarson Að undanförnu hefur Háskóli íslands haft uppi harkaleg mót- mæli vegna þess niðurskurðar, sem skólanum er ætlað að taka á sig í tengslum við efnahagsaðgerðir ríkisstjórnarinnar, og m.a. hefur háskólaráð ályktað að nauðsynlegt verði að loka skólanum fyrir ný- nemendum næsta haust. í sama mund er send inn umsókn Háskóla íslands til útvarpsréttarnefndar um leyfi til „að reisa, eiga og reka sjónvarpsstöð", undirrituð af rekt- or, Sveinbirni Björnssyni. Mörgum hefur fundist þessi forgangsröð háskólans undarleg, ekki síst í ljósi ýmissa annarra yfírlýsinga sem frá háskólanum hafa komið. Öllum er í fersku minni ályktun háskólaráðs frá 16. desember sl. þar sem segir m.a. í 1. málsgrein: „Háskóli íslands eríhættu. Efsvo fer fram sem horfir um fjárveiting- ar á næsta ári mun Háskólinn ekki geta veitt neinum nýnemum kennslu á næsta hausti, þrátt fyrir áform um skólagjöld ogþrátt fyrir ýtrasta niðurskurð kennslu og þjónustu." Síðar í ályktuninni seg- ir: „Nái fyrirhuguð skerðing fram að ganga á Háskólinn engan annan kost en að takmarka fjölda nem- enda. Hann er bundinn skyldum við þá nemendur sem nú þegar eru í námi og því yrði takmörkunin að koma niður á nýnemum á næsta hausti. Auk þess yrði að koma til varanleg lokun námsbrauta og deilda og afnám margs konarþjón- ustu." I kjölfar þeirra umræðna sem spunnist hafa um þrengingar há- skólans hefur Sveinbjörn Björns- son háskólarektor látið að því liggja að menntamálaráðherra fari með rangt mál þegar hann heldur því fram að háskólinn hafi uppi ráðagerðir um sjónvarpssendingar á þessu ári. Staðreyndir málsins eru hins vegar þær, að Sveinbjörn Björnsson, háskólarektor, sendi bréf til formanns útvarpsréttar- nefndar 18. desember 1991, þar Fundur um niður- skurð og Háskólann „HÁSKÓLI í skugga skerðing- ar" er yfirskrift opins fundar sem Bandalag háskólamanna stendur fyrir fimmtudagitui 20. febrúar kl. 13.00 í Norræna húsinu. Tilgangur fundarins er fyrst og fremst að varpa ljósi á hvað sam- dráttur í framlögum til haskóla hefur í för með sér fyrir starf skól- ans og hvaða afleiðingar það hefur fyrir þjóðfélagið ef háskólar geta ekki gegnt hlutverki sínu. Þessar spurningar gerast sífellt áleitnari þegar kröfur um menntun aukast sífellt og fleiri tækifæri bjóðast háskólamenntuðu fólki með nánari samvinnu við Evrópulönd. Framsöguerindi á fundinum flytja Heimir Pálsson, formaður BHM, og Þórólfur Þórlindsson pró- fessor. Að lokum framsöguerind- um verða pallborðsumræður. Þátt- takendur auk framsögumanna verða Sveinbjörn Björnsson, rektor Háskóla íslands, Guðbrandur Steinþórsson, rektor Tækniskóla íslands, Haraldur Bessason, rektor Háskólans á Akureyri og Þórir Ólafsson, rektor Kennaraháskóla íslands. Stjórnandi pallborðs verð- ur Margrét S. Björnsdóttir. endur- menntunarstjóri Háskóla Islands. (Fréttatilkynning frá BHH.) sem farið er fram á leyfi til þess að „reisa, eiga og reka sjónvarps- stöý". í bréfinu kemur fram að það hafi orðið niðurstaða sjónvarps- nefndar Háskóla íslands að „brýnt sé, að ofangreint útvarpsleyfi verði veitt hið fyrsta". Fram kemur að ef ekki reynist unnt að fá meðeig- endur að stöðinni muni Háskóli íslands standa einn að málinu og bera fjárhagslega ábyrgð á henni. Ennfremur kemur fram að ekkí er ráðist í lítið; sjónvarpað skal allan sólarhringinn og notuð skal fremsta tækni, sem völ er á, svo sem beinar útsendingar um gervi- hnött erlendis frá. Hér verður látið liggja milli hluta hvað kostar að reisa, eiga og reka slíka sjónvarps- stöð. í bréfi háskólarektors er einnig vikið að fjármögnun Háskólasjón- varpsins. Þar segir m.a.: „Verði sjónvarpið nýtt til kennslu í reglu- bundnum námskeiðum á kennslu- skrá Háskóla íslands greiða deildir háskólans fyrir þá þjónustu af rekstrarfé sínu." Satt best að segja er erfitt að ímynda sér tilgang háskólasjónvarps, ef ekki á að nýta það til kennslu í reglubundn- um námskeiðum viðkomandi há- skóla. Það er athyglisvert að að- eins tveimur dögum eftir að há- skólaráð ályktar að Háskólinn sé í hættu, að ekki verði hægt að taka inn nýnema að hausti og að til verði að koma varanleg lokun námsbrauta og deilda, skuli há- skólarektor treysta sér til að gera að tillögu sinni að rekstrarfé Há- skólasjónvarps skuli tekið af rekstrarfé deilda háskólans. Háskólarektor hefur lýst því yfir í fjölmiðlum að háskólinn hafí sent umsókn sína tii útvarpsréttar- nefndar í þeim tilgangi einum að tryggja sér aðgang að tíðnisviði til að hafa upp á að hlaupa í framtíð- inni, alls ekki sé hugmyndin að fara af stað með háskólasjónvarp nú í ár. Þetta er rangt hjá rektor. I umræddu bréfi hans til útvarps- réttarnefndar er sérstaklega vikið að upphafi sendinga. Þar segir orðrétt: „Fyrirhugað er að hefja Ólafur Arnarson „í yósi ofangreinds er nauðsynlegt að háskól- arektor geri hreint fyr- ir sínum dyrum. Um- mæli hans í fjölmiðlum að undanförnu, um stöðu umsóknar háskól- ans um Háskólasjón- varp, hafa fallið illa að staðreyndum málsins. Hann hefur gefið í skyn að menntamálaráð- herra fari með rangt mál um Háskólasjón- varpið. Því er þveröf- ugt farið eins og rakið hefur verið hér að framan." tilraunasendingar á sjónvarpsefni strax á komandi vorí. Dagskrár- sendingar eru fyrirhugaðar frá og með ágúst 1992." Ennfremur er tekið fram að háskólinn fer fram á sjónvarpsleyfi til 5 ára. Þetta er í samræmi við reglugerð um út- varp samkvæmt timabundnum leyfum. Þar segir í 5. gr.: „Hafi handhafi útvarpsleyfis ekki hafið útvarp innan 8 mánaða frá dag- setningu - leyfis útvarpsrétt- arnefndar fellur leyfíð sjálfkrafa niður." Vænta má þess að háskóla- rektor hafí kynnt sér ákvæði út- varpslaga og viðkomandi reglu- gerðar áður en umsókn var send útvarpsréttarnefnd, enda bera upplýsingar í bréfí rektors vott um það. Þess vegna eru óskiljanleg þau ummæli rektors, að umsókn há- skólans sé til þess eins að tryggja honum aðgang að tíðnisviði ein- hvern tíma síðar. Honum má vera það fullljóst að umsóknin er um að fá að hefja dagskrársendingar strax á þessu ári, annars fellur leyfíð sjálfkrafa niður. Ummæli menntamálaráðherra í sjónvarpsþætti 5. febrúar sl. um áætlanir háskólans um sjónvarps- rekstur voru byggð á bréfi rektors til útvarpsréttarnefndar frá 18. desember 1991, enda höfðu ekki borist formlegar eða óformlegar upplýsingar, sem felldu þetta bréf úr gildi. Umsókn Háskóla íslands til útvarpsréttamefndar stendur. Hún hefur ekki verið dregin til baka. Rektor hefur ekki tilkynnt menntamálaráðherra að háskólinn sé horfinn frá fyrirætlunum sínum. Það sem eftir stendur er að Háskóli íslands ályktar 16. des- ember sl. að hann muni ekki geta tekið við nýnemum í haust og að hann muni verða að loka deildum háskólans vegna naumra fjár- framlaga. Tveimur dögum síðar sendir Sveinbjörn Björnsson, há- skólarektor, bréf til útvarpsréttar- nefndar þar sem hann óskar eftir leyfí til handa háskólanum að hefja sjónvarpssendingar af fullum krafti í ágúst á þessu ári, og að þær verði, a.m.k. að hluta til, kost- aðar af rekstrarfé deilda háskól- ans. í ljósi ofangreinds er nauðsyn- legt að háskólarektor geri hreint fyrir sínum dyrum. Ummæli hans í fjölmiðlum að undanförnu, um stöðu umsóknar háskólans um Háskólasjónvarp, hafa fallið illa að staðreyndum málsins. Hann hefur gefíð í skyn að menntamála- ráðherra fari með rangt mál um Háskólasjónvarpið. Því er þveröf- ugt farið eins og rakið hefur verið hér að framan. (Leturbreytingar eru höfundar.) Höfundur er aðstoðarmaður menntamálaráðherra. BOSCH ffyrir fagmanninn GUF422A KexvéWúgufræsari. Blað 105x4 mm 620 W/10.000 sn./mín. Jámkassi fylgir. Sl ípirokkar 620,710 og 900 W. Skífustærö 115-150 mm SDS lyklalaust festikerfi á 900 W slípirokkunum. Gunnar Asgeirsson hf. Borgartún 24 Sími: 626080 Fax: 629980 Umboðsmenn um land allt MEÐAL ANNARRA ORÐA Um norræn sendiráð eftirNjörðP. Njarðvík Þegar Sovétríkin voru að liðast í sundur og fram á sjónarsviðið komu mörg sjálfstæð ríki, þá varp- aði Thorvald Stoltenberg, utanrík- isráðherra Norðmanna, fram þeirri hugmynd að Norðurlöndin ættu að setja upp sameiginleg sendiráð. Hugmyndin er að því leyti góð, að hún hefði í för með sér annað tveggja sparnað eða möguleika á sendifulltrúum í fleiri löndum en ella. Forsenda slíkrar hugmyndar er auðvitað hin einstaka norræna samvinna og náin vináttutengsl. Og víst er um það, að slík hug- mynd væri trúlega óhugsandi hjá nokkrum öðrum hópi þjóða, þótt þær teldu til skyldleika og vinsam- iegra samskipta. Það eitt að hún skyldi vera borin fram, segir margt um trú manna á samstöðu Norður- landaþjóðanna. Engu að síður fékk hugmynd Stoltenbergs dræmar undirtektir. Og það er skiljanlegt í ljósi þeirrar staðreyndar að hags- munir norrænna þjóða fara ekki alltaf saman í viðskiptum, þótt samstaða sé mikil á sumum sviðum. Og í sumum tilvikum er um beina fjárhagsárekstra að ræða. Ekki gætum við t.d. fallist á að Norð- menn eða Danir önnuðust mark- aðskönnun fyrir sjávarafurðir eða sæju um fisksölusamninga. Auðrit- að mætti hugsa sér sérstakar samninganefndir hverrar þjóðar til að annast slíka hagsmunagæslu, en þá er jafnframt hætt við að málið í heild endaði í einni allsherj- ar embættismannaflækju. Og þar sem við erum langminnsta ríkið í þessum vinaþjóðahópi, þá lifðum við trúlega í sífelldum ótta við, að okkar hlutur yrði fyrir borð borinn, eða að minnsta kosti ekki sinnt með þeirri ýtni og árvekni sem við teldum nauðsyn á. Norræn hús Hér á landi hef ég ekki séð neina umfjöllun um hugmynd Stolten- bergs, þótt undarlegt megi virðast. Kannski hefur hún einfaldlega þótt fráleit. Finnska blaðið Helsingin Sanomat hefur hins vegar gert málinu skil og komið fram með athyglisverða viðbótarhugmynd. Nú skal tekið fram að ég hef ekki lesið umrædda grein, heldur hef ég vitneskju mína úr yfirliti um fjölmiðlaumræðu sem finnska ut- anríkisráðuneytið iætur taka sam- an og sendir víða. Þar er þess get- ið að í greininni sé bent á svipaða annmarka og hér er vikið að. Hins vegar er þar ýmislegt talið nýtilegt í hugmynd Stoltenbergs. Rætt er um tæknilegt samstarf sendiráða og hugsanlega samnýtingu starfs- fólks eftir því sem við á. En síðan er varpað fram þeirri mjög svo athyglisverðri hugdettu, að Norð- urlandaþjóðirnar kæmu sér upp sameiginlegum menningarstofnun- um, eins konar „norrænum húsum" sem hýstu sendiráðin og þjónuðu þeim. Ekki veit ég hvernig Helsingin Sanomat hefur hugsað sér útfærslu þessarar hugmyndar í einstökum atriðum, en það er auðvelt að sjá fyrir sér mikla kosti og marga möguleika. Einsætt virðist að töluvert gæti unnist í sparnaði við húsnæði, starfsfólk og tæknibúnað ýmiss konar. Yrði það ekki hvað síst hag- ræði fyrir það ríki sem minnst er. En svo kæmi til viðbótar sameigin- Ieg, markviss menníngarkynning. Þær fátæklegu tilraunir sem við höfum haft í frammi í þeim efnum, hafa verið ærið fálmkenndar og því miður eru dæmi þess, að þær hafi snúist upp I heldur hiálegar uppákomur. Það er einna helst að aðrar þjóðir hafí tekið á sig rögg eins og íslenska menningarvikan í Tampere í hittifyrra er dæmi um. Með því að leggja sainau En jafnvel þótt raunverulegur vilji væri fyrir hendi (sem ekki er raunin), þá höfum við lítið fjárhags- legt bolmagn til að standa fyrir öflugri menningarkynningu. Og hið sama finnst öðrum norrænum þjóð- um, þótt stærri séu en við. En með því að leggja saman, geta þessar vinaþjóðir látið taka eftir sér. Við höfum dæmi um það bæði frá Bandaríkjunum og Japan. Hugsum okkur til dæmis að svona „norræn hús" væru stofnsett í London og París eða Berlín þegar sú borg verður á ný höfuðborg Þýskalands. Þá væri á einum stað hægt að leita eftir öllu sem snertir Norðuriönd (eitthvert þeirra eða sameiginleg málefni) á sviði stjórn- mála, viðskipta, lista og menning- ar, ferðamála, skólamenntunar, vísinda, trygginga- og heilbrigðis- mála o.s.frv. Og öllum þessum sömu málaflokkum gætum við komið á framfæri sameiginlega í viðkomandi landi. Öll skipulagning yrði óðar miklu auðveldari og ein- faldari. Og ef staðið væri að slíkum „norrænum húsum" af myndar- skap, þá yrði þar að sjálfsögðu bókasafn, norræn blöð og tímarit, og á sama stað væri hægt að kynna hvaðeina, efna til tónleika, dans- og leiksýninga, kynna bókmenntir, hvers konar fræði og þjóðfélagsum- ræðu. Eftir slíku starfi yrði sannar- lega tekið, og það gæti orðið öðrum fyrirmynd. Þau umskipti sem nú eru að verða í skipan mála í Evr- ópu, kalla í raun á að hinar fámenn- ari þjóðir standi saman, svo að þær verði ekki hreinlega með öllu út- undan þegar hin gustmiklu efna- hagsveldi eru að halsa sér völlinn allan. Hér er óneitalega komin fram athyglisverð hugmynd, sem vert er að gefa gaum. Ef henni yrði hrint í framkvæmd, er einsýnt að möguleikar okkar í samskiptum við aðrar þjóðir breyttust svo mjög til batnaðar að líkja mætti við gerbylt- ingu. Höfundur er rithötuadur og dósent íislenskum bókmenntum við Háskóla íslands.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.