Morgunblaðið - 19.02.1992, Blaðsíða 25

Morgunblaðið - 19.02.1992, Blaðsíða 25
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 19. FEBRUAR 1992 25 Þorsteinn Pálsson sjávarútvegsráðherra: 59% útyegsfyrirtækja eru á gjaldþrotabraut Sjávarútvegurinn rekinn með 4% halla, fiskvinnslan 8% halla MEIRIHLUTI sjávarútvegsfyrir- tækja, eða 59% þeirra, eiga við núverandi aðstæður ekki fyrir afborgunum og vöxtum og eru á beinni gjaldþrotabraut, sam- kvæmt mati nefndar skipaðri af sjávarútvegsráðuneytinu um endurskoðun fiskveiðistefnunnar og mótun nýrrar sjávarútvegs- stefnu, sem byggir á framreikn- aðri greinargerð sem Þjóðhags- stofnun gerði um greiðslu- og skuldastöðu fyrirtækja í sjávarút- vegi árið 1990. Samkvæmt grein- argerðinni áttu 45% fyrirtækja í sjávarútvegi í verulegum greiðsluerfiðleikum árið 1990. Sjávarútvegurinn er rekinn með 4% tapi, þar af fiskvinnslan með 8% tapi. Þetta kom fram í máli Þorsteins Pálssonar sjávarútvegs- ráðherra í umræðu utandagskrár á Alþingi um atvinnumál í gær. „H.ér er um að ræða yfir 200 fyrir- tæki í sjávarútvegi sem eiga við erf- iðleika af þessu tagi að etja. í úrtak- inu, sem eru rúmlega 140 fyrirtæki, eru um 85 fyrirtæki sem eiga við þessa erfiðleika að etja," sagði Þor- steinn. Á milli 50-60 milljarða króna vantar upp á til að útgerðarfyrirtæki landsins hafí verið rekin með eðlileg- um hætti og haft eðlilegan hagnað síðastliðinn áratug. Þetta kemur fram í niðurstöðu Hagfræðistofnun- ar Háskóla íslands á afkomu útgerð- arfyrirtækja sl. áratug sem sjávarút- vegsráðherra hefur nýlega borist. Ráðherra gerði ríkisstjórninni grein fyrir þessum niðurstöðum á ríkis- stjórnarfundi í gær. Hann hefur ósk- að eftir því við Hagfræðistofnun Háskólans að hún geri samskonar úttekt á rekstri fiskvinnslunnar á liðnum áratug. í máli sjávarútvegsráðherra kom fram að samkvæmt athugun Þjóð- hagsstofnunar á rekstrarstöðu sjáv- arútvegsfyrirtækja í byriun þessa árs miðað við rekstrarskilyrði í byrj- un janúar er sjávarútvegurinn í heild rekinn með 4% tapi. Útgerðin er rekinn með 2% hagnaði, sem er fyrst og fremst hagnaður af rekstri frysti- togaranna. Tap er hins vegar á rekstri bátaflotans. Fiskvinnslan er rekin með 8% halla, bæði frysting og söltun. „Hér er um mjög alvarleg- ar tölur að ræða en til viðbótar er á það að líta að við megum frekar vænta þess að verð lækki á mörkuð- um á næstu árum en að það hækki. Ég hef fengið minnisblað frá Sam- tökum fiskvinnslustöðva þar sem reynt er að meta væntanlegar verð- breytingar á næstu mánuðum og þar kemur fram að að mati Samtaka fiskvinnslustöðva er gert ráð fyrir því, miðað við óbreytt framboð á fiski, að verðlækkanir á botnfiskaf- urðum á næstu 6-8 mánuðum verði 4-6%. Ef verðþróun verður með þess- um hætti verður hallarekstur sjávar- útvegsins á þessu ári enn meiri en Þjóðhagsstofnun gerir ráð fyrir. í heild gæti hallarekstur sjávarút- vegsins, ef þessar svartsýnu spár ganga eftir, orðið 7-8%, og halli af fiskvinnslunni gæti orðið 12-13%," sagði Þorsteinn. Hann sagði að íslendingar hefðu í a.m.k. tvo áratugi búið við grund- vallarskekkju í íslenskum þjóðarbú- skap þar sem of lítið væri gert úr stöðu framleiðslunnar en of mikið vægi lagt á neysluna. Viðvarandi viðskipahalli væri hérlendis, hagn- aður og afskriftir fyrirtækja 10 hundraði minni en í OECD-löndun- um og taka yrði á þessum grundvall- arvanda ef við ætluðum að halda í við aðrar þjóðir og treysta lífskjörin hér á landi. Sérstækar aðgerðir yrðu ekki á vegum opinberra aðila og því yrði ekki undan því vikist að taka á þessum grundvallarvanda. Ríkis- stjórnin hefur ákveðið að fela nefnd um endurskoðun fiskveiðistefnunn- ar og mótun nýrrar sjávarútvegs- stefnu frekari könnun á stöðu sjáv- arútvegsins og gera tillögur til úr- bóta til lengri tíma. Morgunblaðið/KGA Ráðherrarnir Þorsteinn Pálsson og Friðrik Sophusson á Alþingi í gær. Ráðherra segir að endur- skoða þurfi skyldusparnað - félagsmálaráðherra svarar Kristni H. Gunnarssyni KRISTINN H. Gunnarsson (Ab-Vf) gerði fyrirspurn síðastliðinn fimmtu- dag um innheimtu á skyldusparnaði ungmenna. Það er Ijóst að Hús- næðisstofnun ríkisins hefur ekki úrræði til að knýja fram greiðslur eða upplýsingar í samræmi við lög og reglugerðir. Jóhanna Sigurðar- dóttir félagsmálaráðherra vil endursköða þessi in.il, m.a. í kjölfar þeirra breytinga sem gerðar hafa verið á útlánastarfsemi Byggingarsjóðs ríkisins. I fyrirspurnartíma síðastliðinn fimmtudag benti Kristinn H. Gunn- arsson á að lög kveða á um að ung- menni „skuli" spara en einnig kveði lög á um að Húsnæðisstofnun eða innlánsstofnun sem hún semur við „skuli annast innheimtu á skyldu- sparnaðinum og ennfremur sé launa- greiðanda „skylt" að halda eftir skyldusparnaði og skila til Húsnæðis- stofnunar. Kristinn spurði félags- málaráðherra um hver væru vanskil launagreiðenda sundurliðuð eftir kjördæmum og hve mikið af þeim væru eldri en sex mánaða. Kristinn Frumvarp um tryggari inn- heimtu skyldusparnaðar - kannast ekki við þetta frumvarp segir félagsmálaráðherra HÚSNÆÐISMÁLASTJÓRN hefur samið lagafrumvarp um inn- heimtu skyldusparnaðar. Að sögn Kristins H. Gunnarssonar (Ab-Vf), stjórnarmanns í húsnæðismála- stjórn, gerir frumvarpið ma, ráð fyrir því að fé skyldusparanda verði ávallt tryggt að fullu, þrátt fyrir hugsanleg vanskil launa- greiðanda. Þetta frumvarp virðist ekki hafa borist félagsmálaráðu- neytinu. Húsnæðismálastjórn sendi síðastl- iðinn október til félagsmálaráðuneyt- isins frumvarp til laga um breytingar á lagaákvæðum um innheimtu skyld- usparnaðar og ríkisábyrgð. Kristinn H. Gunnarsson (Ab-Vf), stjórnar- maður í húsnæðismálastjórn, segir ástæður fyrir gerð þessa frumvarps vera m.a. að margir skyldusparendur hafi glatað verulegu sparifé vegna gjaldþrota launagreiðenda. Lög um ríkisábyrgð á launum hafi ekki náð að tryggja endurgreiðslu sparifjárins, nema að hluta, en hann vissi þess dæmi að öll krafa skyldusparandans hafi fallið utan ríkisábyrgðar. Krist- inn H. Gunnarsson lagði sérstaka áherslu á það í samtali við Morgun- blaðið að ungmennum væri með laga- boði gert að spara. Það væri réttlæt- ismál að tryggja rétt skyldusparanda að fullu með endurgreiðslu úr ríkis- sjóði, ef launagreiðandinn brygðist. Að sögn Kristins H. Gunnarssonar gerir frumvarpið ráð fyrir því að ef launagreiðandi standi ekki skil á skyldusparnaði, sem hann hafi tekið af launum starfsmanns síns, geti launþegi að liðnum tveimur mánuð- um frá útborgun launa óskað eftir innlausn kröfunnar hjá félagsmála- ráðuneytinu eða þeim aðila sem ráðu- neytið hefur samið við um að annast slík mál. Sinni launagreiðandi ekki áskorun um að greiða skuldina skal krafan innleyst og skuldin greidd úr ríkissjóði inn á reikning skylduspar- anda hjá Byggingarsjóði ríkisins, enda liggi fyrir framsal skylduspar- anda á kröfunni til ríkisjóðs. Þetta skal gera innan fjogurra mánaða frá því að krafa launþegans var sett fram. Krafan skal studd gögnum um fjárhæð hennar og gjalddaga, s.s. launaseðlum. Lagafrumvarpið mun gera ráð fyr- ir því að heimilt verði að greiða kröf- ur vegna skyldusparnaðar sem fallið hafa f gjalddaga eftir 1. júlí 1987. Ekki skipti máli í því sambandi hvort bú launagreiðanda hafi verið tekið til gjaldþrotaskipta eður ei. A innleysta skyldusparnaðarkröfu ríkissjóðs falla 7,5% viðurlög við inn- lausnina. Á kröfuna reiknast síðan dráttarvextir, eins og þeir eru ákveðnir hverju sinni. Kröfu skyldu- sparanda vegna vangreidds skyldu- sparnaðar og kröfu ríkissjóðs vegna innleystrar skyldusparnaðarkröfu fylgir lögtaksréttur. Jóhanna Sigurðardóttur félags- málaráðherra sagði í samtali við Morgunblaðið, að eftir athugun og könnun í ráðuneytinu virtist sem svo að þetta frumvarp hafí ekki borist ráðuneytinu. Félagsmáiaráðherra var því ekki reiðubúinn til að tjá sig svona snarhendis um efni frumvarps- ins. En hún sagði að hún hefði í ágúst síðastliðnum farið fram á til- lögur um heildarendurskoðun á fyrir- komulagi skyldusparnaðar og þær tillögur hefðu ekki enn borist. Nýlega hefðu tilmæli hennar verið ítrekuð og vænti hún tillagna mjög fljótlega. spurði einnig um hvernig væri fylgst með því að launagreiðendur gerðu skil á skyldusparnaðinum? Og enn- fremur hvort félagsmálaráðherra hyggðist beita sér fyrir aðgerðum sem tryggðu betri skil á skyldusparn- aði innan sex mánaða frá útborgun launa? Það kom fram í svari félagsmála- ráðherra að samkvæmt upplýsingum frá Húsnæðisstofnun ríkisins voru vanskil 20. janúar 1992 vegna skyld- usparnaðar ungmenna 25,4 milljónir króna. Þar af væru um 22,7 eða um 89% vegna vanskila sem væru eldri en 6 mánaða. Ekki var merkjanlegur munur á vanskilum milli kjördæma. Félagsmálaráðherra upplýsti að Hús- næðisstofnun hefði engin ákveðin úrræði til að knýja fram greiðslur í samræmi við lög og reglugerðir ef upplýst væri um vanskil. Hér væri um að ræða afleidda lögtaksheimild, stofnunin óskaði opinberrar rann- sóknar á meintum vanskilum. Lög- taksbeiðnir byggðust svo til ein- göngu á upplýsingm frá launþegum, staðfestum með láunaseðlum eða launamiðum.„Stofnunin hefur að lögum engar heimildir til að knýja fram upplýsingar frá launagreiðend- um eða frá skattayfírvöldum um það hvort eða hvar fólk á skyldusparnað- araldri er að störfum eða hver skil ættu að vera í krónum talin. Það er því fyrst og fremst launþeginn sjálf- ur sem verður að fylgjast með því hvort skil hafi verið gerð frá launa- greiðanda." Jóhanna Sigurðardóttir félags- málaráðherra fór ekki dult með þá skoðun sína að hún teldi að endur- skoða þyrfti núverandi fyrirkomulag skyldusparnaðar ungmenna og væru^ þau mál til athugunar á vegum fé- íagsmálaráðuneytisins. „í kjölfar þeirra breytinga sem gerðar hafa verið á útlánastarfsemi Byggingar- sjóðs ríkisins er nauðsynlegt að at- huga sérstaklega stöðu skyldusparn- aðarins og hlutverk hans í framtíð- inni." Ráðherra kvaðst hafa óskað eftir tillögum frá húsnæðismála- stjórn um breytingar á núverandi skipan skyldusparnaðar ungmenna en svar ekki en borist." Fyrirspyrjandi taldi nú vera upp- lýst að þessi mál væru ekki í því horfí sem þyrfti að vera. Það væri staðreynd að í fjölmörgum tilvikum væri launþegum á skyldusparnaðar- aldri kunnugt um vanskil launagreið- andans en veigruðu sér við aðgerð-N um, teldu sig vera í erfíðri stöðu til aðgerða. Kristinn sagði það líka vera með öllu óásættanlegt að ríkisábyrgð á þessum greiðslum gæti runnið út. Kristinn H. Gunnarsson taldi að hús- næðismálastjórn hefði fyrir nokkru sent félagsmálaráðuneyti frumvarp til laga um skipan þessara mála. Stjórnarfrumvarp til skaðabótalaga: Bætur fyrir meiðsl miðaðar við getu til að afla vinnutekna Fyrirmyndin dönsk skaðabótalög frá 1984 FRAM HEFUR verið lagt á Alþingi s^jórnarfrumvarp tíl nýrra skaða- bótalaga í fjórum köflum og 29 greinum. Frumvarpið byggir meðal annars á fjárhagslegu (félagslegu) örorkumati, sem felur það í sér að metín eru tíl Srorkustígs þau áhrif sem líkamsmeiðsli (eða geð- rænt ijón) hafa á fjárhag eða hæfni viðkomandi til að afla tekna með vinnu. Frumvarpið er samið af Arnljóti Björnssyni prófessor að tilhlutan dómsmálaráðherra. í athugasemd- um segir að fyrirmynd frumvarpsins sé einkum dönsk skaðabótalög frá 1984. Markmið þess er að endurbæta reglur um ákvörðun bóta fyrir tjón á mönnum, þar á meðal tjón vegna missis framfæranda. Að færa til nútímahorfs reglur um tengsl skaða- bótaréttar og annarra bótaúrræða. Að setja lagaákvæði sem gera dóm- stólum kleift að taka eðlilegt tillit til hagsmuna þeirra sem valda tjóni eða bera af öðrum ástæðum skaða- bótaábyrgð. Auk þess eru í frum- varpinu ákvæði um skiptingu bóta- réttar milli aðila, sem bera ábyrgð vegna sama tjóns, aðilaskipti að bótakröfu o.fl. Bjarni Þórðarson tryggingafræð- ingur vann ýmsa útreikninga, sem stuðst var við er frumvarpið var samið. I fylgiskjölum, sem því fylgja, eru ýmis samanburðardæmi um skaðabætur í Danmörku (og Svíþjóð) og skaðabætur hér á landi, annars vegar miðað við gildandi lðg og regl- ur og hins vegar miðað við frumvarp- ið. Fyrsta dæmið er um 52 ára full- trúa sem slasast mjög alvarlega í umferðarslysi (sköddun á heila, lö- mun ganglima). Samtals bætur í Danmörku væru 16,6 m.kr., sam- kvæmt gildandi lögum hér 13,3 m.kr., og samkvæmt ákvæðum frumvarpsins 18,1 m.kr. Fyrsti kafli laganna ber yfirskrift- ina Bætur fyrir líkamstjón og fjallar m.a. um likamstjón, sem veldur ekki dauða, tímabundið atvinnutjón, þjáningar, varanlegt mein, varan- lega örorku, Örorkunefnd, missir framfæranda, bætur til maka, bætui- til barns o.fl. Annar kafli fjallar um skaðabótaábyrgð vegna tjóns sem vátrygging tekur ekki til, m.a. um skaðabótarétt ríkissjóðs, sveitarfé- lags eðá annars opinbers aðila sem hafa hagsmuni sína í eigin áhættu. Þriðji kafli tekur til bótaábyrgðar starfsmanns og skiptrar bótaábyrgð- ar. Fjórði kafli kveður á um gildi-*"" stöku 1. júlí 1992. Frumvarpið með athugasemdum og fylgiskjölum er 64 blaðsíður.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.