Morgunblaðið - 18.09.1996, Blaðsíða 40

Morgunblaðið - 18.09.1996, Blaðsíða 40
40 MIÐVIKUDAGUR 18. SEPTEMBER 1996 MORGUNBLAÐIÐ BREF TIL BLAÐSESfS Kringlan 1103 Reykjavík • Sími 5691100 • Símbréf 569 1329 • Netfang: lauga@mbl.is Blessuð lúpínan enn Frá Guðbrandi Þ. Guðbrandssyni LÚPÍNAN er merkileg jurt. Það er ekki bara þessi dýrmæti eiginleiki hennar að geta þrifíst í nánast hvaða jarðvegi sem er og framleitt sitt eig- ið köfnunarefni, heldur hefur hún reynst hafa einstaka hæfíleika til þess að draga fram þann eiginleika okkar íslendinga, sem einkennir okk- ur umfram aðrar þjóðir, sumsé þrætubókarlistina. Nú er nokkuð ljóst, að frá því að úlfabaunirnar komu fyrst frá Alaska fyrr á þessari öld, hefur jurtin ótví- rætt sannað gildi sitt við uppgræðslu gróðurvana svæða, hvort sem um er að ræða mela, sanda eða vikurfláka. Svo augljós eru þessi sannindi, að um þau er nánast ekkert deilt. Deilu- efnið er hinsvegar það, hvort yfir- leitt eigi að nota jurtina til þessa eða ekki. Allmargir hafa tekið upp nokk- urskonar hreintrúarstefnu á sviði gróðurmála, stundum er þetta kallað svört náttúruvernd, og minnir það helst á þá hreintungustefnu gagn- vart öðrum tungumálum, sem sumir reka af trúarlegu ofstæki hérlendis. Kannski er þetta líka sama fólkið? Svo eru á hinn bóginn hinir, sem vilja helst gróðursetja lúpínuna hvar sem hægt er að koma henni niður og oft á tíðum er hreintrúarstefnan ekki minni en hjá hinum. Nú er það svo, að fsland er ekki algjörlega gróðurvana. Vi'ða á land- inu eru til svæði, þar sem kjarr, hrís og annar móagróður er til mikillar prýði og er talsvert sérstakur fyrir landið okkar. Talið er, að þessar teg- undir hafí verið stór hluti af gróður- þekjunni við landnám. Þessar teg- undir mynda hinsvegar ekki mjóg þykka jarðvegshulu (húmus), og er þar m.a. að leita ástæðna fyrir því, hversu viðkvæm náttúran hefur reynst fyrir afleiðingum búsetu manna og húsdýra, s.s. beit, hrísrifí og kolagerð. Þegar svo veðurfars- sveiflur, eldgos og aðrar náttúru- hamfarir hafa fylgt, hafa afleiðing- arnar orðið gróðureyðing og uppblást- ur, svo sem alkunna er. Þessar leifar af upþhaflegum gróðri þurfa því ákveðið jafnvægi til að halda velli. Þær þola ekki mikla umferð, ekki mikla beit og eitt enn, þær þola ekki mikið köfnunarefni. Þá erum við ein- mitt komin að ákveðnum vanda, sem fylgir þvi að nota belgjurt eins og úlfabaunirnar til uppgræðslu nærri svæðum, þar sem þessi upprunalegi gróður er enn til staðar. Það hefur nefnilega komið í ljós, að hrís, lyng og annar móagróður lætur í minni pokann fyrir blessaðri lúpínunni og það er ekki nógu gott. Ýmsar grasteg- undir og starir hafa hinsvegar allt annað umhverfísþol og geta bæði lifað í samfélagi við belgjurtina og hagn- ast á sambýlinu. Meira að segja er talið, að þegar jarðvegsmyndun hefur náð ákveðnum þroska, nái grasteg- undir yfirhöndinni og þá verði úlfa- baunirnar minna áberandi eða jafnvel svo til hverfí úr gróðursamfélaginu. Þarna er sumsé til staðar ákveðinn vandi, sem þarf að takast á við og leysa. Ekki má láta deigan síga við uppgræðslu gróðurvana lands. Þar þarf bæði að nýta þekktar tegundir, svo sem lúpínu, mel, Beringspunt og fleiri, sem og gera tilraunir með nýj- ar. Hinsvegar þarf að gæta þess að skaða ekki eða eyða þeim leifum, sem við eigum eftir af upprunalegum gróðri landsins. Umfram allt megum við ekki spilla náttúruperlum, sem byggja sérstöðu sína á tilvist þessara tegunda. Þetta ætti nú ekki að vera eins erfitt og sumir vilja vera láta. Uppgræðsla lands er mikið nauð- synjamál og í raun meira, en allur almenningur gerir sér grein fyrir. Til uppgræðslu þarf að nýta sem best þær tegundir, sem vænlegar eru til árangurs. Viðamikið og merkilegt starf er þegar unnið af mörgum aðil- um hérlendis á þessu sviði, bæði við bein uppgræðslustörf, tilraunir og rannsóknir. Við, sem teljumst al- menningur 5 landinu, sem og stjórn- völd, þurfum að veita þar stuðning okkar, bæði með beinni, verklegri þátttöku og fjárhagslegum og siðferð- islegum stuðningi. Hinsvegar verða leikir og lærðir að forðast allt ofstæki og alhæfíngar í þessu sambandi sem öðrum. Það líf, sem í landinu hefur þrifíst, bæði gróður og dýralíf, er í ákveðnu jafnvægi og öll röskun getur verið afdrifarík. Það eru til mörg dæmi um það úr sögunni, að fiutning- ur plantna og dýra til framandi svæða hefur leitt til slysa. Við eigum að hafa alla burði til þess, bæði tækni- iega og þekkingarlega, að forðast slíkt, en halda samt ótrauð áfram við að þekja sem stærsta hluta landsins gróðri á ný. Svörtu náttúruverndinni þurfum við aftur á móti ekki að leggja lið, náttúruöflin munu hér eftir sem hingað til sjá um þá hlið og við þau þrætum við ekki. GUÐBRANDUR ÞORKELL GUÐBRANDSSON, Grundarstíg 3, Sauðárkróki. Hyað skal segja? 15 . Væri rétt að segja: Það var prestinum sem var vikið úr embætti en ekki meðhjálparanum. Rétt væri: Það var presturinn, sem var vikið úr embætti, en ekki meðhjálparinn. Þágufallið, sem sögnin víkja heimtar, lendir á tilvísunarfornafn- inu sem, en það er eins í öllum föllum. Fremur en segja: „Það var presturinn, honum var vikið úr embætti" er fornafnið sem sett í staðinn fyrir honum. Já, frú ... við erum að Áttu til einhverja með Jæja þá, við tökum þá leita að nýjum hunda- kanínum á hliðinni? bara venjulegan... iliilli... Hann er hrifinn af kannínum ... Líf mitt er svo leíðin- legt... Allt efni sem birtist í Morgunblaðinu og Lesbók er varðveitt í upplýsinga- safni þess. Morgunblaðið áskilur sér rétt til að ráðstafa efninu þaðan, hvort sem er með endurbirtingu eða á annan hátt. Þeir sem afhenda blaðinu efni til birtingar teljast samþykkja þetta, ef ekki fylgir fyrirvari hér að lútandi.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.