Morgunblaðið - 10.05.1997, Qupperneq 40

40 LAUGARDAGUR 10. MAÍ 1997
MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ
SVEINN
BJÖRNSSON
+ Sveinn M.
Björnsson fædd-
ist á Skálum á
Langanesi 19. febr-
úar 1925. Hann lést
á Landspítalanum
28. apríl siðastliðinn
og fór útför hans
fram frá Hallgríms-
kirkju 9. maí.
Elsku afi minn, mig
langar til að kveðja þig
nú þegar þú ert farinn
úr þessum heimi. Við
áttum margar góðar og
skemmtilegar stundir saman sem
hjálpa mér núna og ég geymi í minn-
ingunni. Mér fannst afi minn frá-
bær, skemmtilegur, vitur og við
hlógum oft saman. Hann var alltaf
að segja mér skemmtilegar sögur
af sjálfum sér og því sem hann hafði
gert og upplifað, t.d. þegar hann sá
huldufólkið.
Það eru ekki margir sem vita að
afi bar ættamafnið Brimar sem hann
notaði sjaldan en þegar ég fæddist
var ákveðið að ég bæri það nafn og
þú varst mjög stoltur af því. Mér
fannst svo gaman að koma í Köldu-
kinn þegar það var gott veður og við
spiluðum oft fótbolta í garðinum og
þú kenndir mér golf sem þér fannst
svo skemmtilegt og ég hjálpaði þér
til í garðinum. í Krísuvík var vinnu-
stofan þín og þangað var alltaf gam-
an að koma og skoða myndimar þín-
ar og mig langar að hrósa þér fyrir
hvað þú gerðir fínar myndir. Ég og
afi minn máluðum oft myndir saman
og þá var alltaf gaman að tala um
þær. Þér leið svo vel þama í Krísu-
vík og núna í sumar hlakkaði okkur
báða svo til. Ég ætlaði að koma einn
með þér í Krísuvík og gista hjá þér
og við ætluðum að mála saman og
fara að veiða í Hlíðarvatni.
Við áttum góðar stundir síðasta
sumar þegar við pabbi gistum hjá
þér í Krísuvík og við veiddum í leyni-
víkinni þinni í Kleifarvatni. Afi minn
veiddi stærsta silung sem hefur veiðst
í Hlíðarvatni en þangað fórum við
líka oft að veiða.
Við hittumst oft til að borða sam-
an og þá varstu alltaf að gefa mér
gamlan góðan íslenskan mat sem
þér fannst ég ekki fá nógu oft hjá
foreldrum mínum. Uppáhaldið mitt
var kjötsúpan þín en þad gerir hana
enginn eins góða og þú.
Afi fór stundum með
mig upp á lögreglustöð-
ina í Hafnarfirði, þar
sem hann vann, til að
sýna mér lögreglubíl-
ana og hitta lögguna.
Þetta fundust mér
skemmtilegar heim-
sóknir með afa og þær
höfðu sín áhrif. I einni
slíkri heimsókn þegar
ég var fjögurra ára
sýndi hann mér fanga-
klefana sem hafði mikil
áhrif á mig og ég var
frekar þögull það sem
eftir var. Á leiðinni heim spurði ég
hann hvort í þessum klefum væru
„ó,ó karlarnir" geymdir? Þetta
fannst afa svo skemmtileg spurning
að hann málaði mynd sem hann
kallaði Ó,Ó karlana, og ég er svo
heppinn að eiga þessa mynd.
Elsku afi minn, ég sakna þín mik-
ið og nú býð ég þér góða nótt í síð-
asta sinn með þessari bæn sem
mamma þín fór oft með og ég veit
að þér þótti vænt um:
Vertu yfir og allt um kring
með eilífri blessum þinni,
sitji Guðs englar saman í hring
sænginni yfir minni.
Sveinn Andri Þ. Brimar
Við viljum í fáum orðum kveðja
frænda okkar Svein Björnsson. Við
bárum mikla virðingu fyrir honum,
og fannst list hans mikilfengleg.
Listamaðurinn Sveinn snerti alla
djúpt er honum kynntust. Hans glað-
væri persónuleiki fyllti líf fólksins í
kringum hann birtu. Við erum hon-
um þakklátar fyrir þetta.
Hér vit skiljumk
og hittask munum
á feginsdegi fíra.
Drottinn minn
gefi dauðum ró,
hinum líkn er lifa.
(Úr Sólarljóðum)
Þórey Ósk Sæmundsdóttir
og Helga Eyjólfsdóttir.
Margir verða á vegi manns á lífs-
leiðinni. Flestir líða hjá eins og
skuggar á þili og skilja ekki eftir
+
Elskuleg eiginkona mín, móðir okkar, tengda-
móðir, amma og langamma,
SIGRÍÐUR INGIMUNDARDÓTTIR,
Bústaðavegi 89,
andaðist á heimili sínu miðvikudaginn 7. maí.
Jón Stefánsson,
Stefán Jónsson,
Ingiríður Karen Jónsdóttir,
Bryndís Jónsdóttir,
Steinunn Jónsdóttir,
Sigríður Sveinsdóttir,
Þröstur Eyjólfsson,
Ágúst Ingi Andrésson,
Hallur Ólafsson,
Daniel Hafliðason,
barnabörn og barnabarnabörn.
t
Elskuleg eiginkona min, móðir okkar, tengda-
móðir, amma og langamma,
HREFNA GUÐNADÓTTIR,
síðast til heimilis
f Lækjarkinn 26, Hafnarfirði,
áður húsfreyja á Þórustöðum,
Vatnsleysuströnd,
andaðist á hjúkrunarheimilinu Sólvangi að
morgni fimmtudagsins 8. maí.
Páll Vídalín Jónsson,
Gretar Pálsson,
Sigurjón Pálsson, Anita Örtengren,
Guðni Pálsson, Herdfs Hallgrímsdóttir,
barnabörn og barnabarnabörn.
spor. Aðrir verða vinir - sumir með-
an ævin endist. Fyrir fjórtán árum
hittum við fyrst Svein og Birgittu á
ferðalagi í Grikklandi. Síðan hafa
þau verið góðir og tryggir vinir okk-
ar sem við höfum notið með margra
góðra stunda. Minningar frá sam-
veru í Skagafirði sl. sumar munu
ávallt verða okkur hugstæðar og þá
ekki síður heimsóknir til Krýsuvíkur
þar sem Sveinn dvaldi oft löngum
stundum og málaði mörg sín feg-
urstu listaverk.
Sveinn Bjömsson var sérstæður
öðlingsmaður sem ekki gleymist.
Karlmenni, mótaður af erfiðum lífs-
kjörum og sjómennsku á fyrri árum.
Með stórt og hlýtt hjarta, einlægni
og hispursleysi. Falslaus maður,
tryggur og vandaður. Lengi hafði
hann þjáður verið en bar það af miklu
þreki. Mest mátti undrast hversu lífs-
þrótturinn endurspeglaðist í verkum
hans allt til hins síðasta og hversu
dugnaðurinn var einstakur.
Nú er Sveinn horfmn af sjónarsvið-
inu, alltof fljótt finnst okkur. Hönd
meistarans hefur sleppt penslinum.
Vinir standa hnípnir, en minnast með
þakklæti samfylgdar með Sveini.
Við sendum aðstandendum öllum
innilegar samúðarkveðjur.
Margrét Margeirsdóttir,
Sigurjón Björnsson.
Þegar ég hélt mína fyrstu einka-
sýningu í Djúpinu við Hafnarstræti
í Reykjavík, þá nýskriðinn úr Mynd-
lista- og handíðaskólanum, kom
Sveinn Bjömsson og keypti mynd,
þar með hófust kynni mín af þessum
einstaka manni. Þar sem ég lenti
aldrei í yfirheyrslu hjá Sveini þekkti
ég ekki rannsóknarlögreglumanninn,
en ég þekkti listamanninn. Hvar sem
við hittumst, hvort sem var á vinnu-
stað hans lögreglustöðinni, úti á götu,
heima hjá honum, eða í vinnustofu
hans í Krýsuvík, snérist umræðan
alltaf um listir. Sveinn var enginn
fílósóf í orði, en sem slíkur þess meiri
í myndverkum sínum. Fas hans allt
var meira í ætt við lífsreyndan sjó-
mann en djúpthugsandi listamann.
Þetta var hans sérstaða: orðalagið
hrátt, laust við alla tilgerð, setning-
amar stuttar, röddin skýr og sterk,
tónninn hvellur, ásjónan svipmikil,
blátt áfram, andinn á flugi, alit með
reisn; „mynd“ sem sagði allt sem
segja þurfti: persónuleikinn Sveinn
Bjömsson í öndvegi. í framkomu sem
ræðu bar aldrei á neinni viðkvæmni
né tilfinningasemi, samt streymdi
mikil hlýja frá þessum manni, sem
lýsti sér m.a. í því að manni leið alit-
af vel í návist hans.
Ég kveð Svein Bjömsson, vin
minn og kollega: Kröftuga manninn
sem elskaði liti.
Jón Thór Gíslason.
Sveinn Bjömsson átti langan og
farsælan starfsferil hjá bæjarfógeta-
og sýslumannsembættinu í Hafnar-
firði en þar starfaði hann óslitið í rúm
Qörutíu ár. Hann starfaði lengst af
sem rannsóknarlögreglumaður og
varð síðar yfirlögregluþjónn í rann-
sóknardeildinni. Sveinn tók virkan
þátt í félagsstörfum lögreglunnar,
hann var öflugur talsmaður fyrir
bættum kjörum og aðbúnaði og um
þessi mál ræddi hann tæpitungu-
laust. í kringum hann var engin logn-
molla. Fyrir hans atbeina náðu mörg
hagsmunamál fram. Hann vildi veg
lögreglunnar sem mestan, ekki síst
rannsóknarlögreglumanna. Hann var
því afar ósáttur þegar verkefni rann-
sóknardeildarinnar voru færð að stór-
um hluta til Rannsóknarlögreglu rík-
isins árið 1977. Hann hafði unnið að
lausn margra erfiðra mála í umdæm-
inu og taldi að staðarþekking væri
mikilvægust við rannsókn þeirra. Nú,
tuttugu árum síðar, hefur verið
ákveðið að færa verkefnin á ný til
embættisins. Sú ákvörðun gladdi
Svein. Sveinn var þjóðkunnur listmál-
ari og eftir hann liggur fjöldi lista-
verka. Mörg verka hans prýða hús-
næði sýslumannsembættisins í Hafn-
arfirði, starfsmönnum þess og gest-
um til ánægju. Það er því ekki ein-
ungis minningin um góðan lögreglu-
mann sem geymist meðal starfs-
manna heldur munu verkin einnig
minna þá á mikilhæfan listamann um
ókomna tíð. Samstarfsmenn þakka
Sveini störf hans í þágu embættisins
og velvilja. Aðstandendum hans vott-
um við dýpstu samúð.
Guðmundur Sophusson.
Það var fyrir nokkrum árum að
ég hittii myndskáldið Svein Bjömsson
fyrst. Ég kannaðist að vísu við hann
sem kröftugan málara, en þekkti
feril hans sem listamanns ekki mik-
ið, enda sjálfur dvalið erlendis ámm
saman. Við kynntumst í fjarlægu
landi, á slóðum Joan Míró. Það má
kannski segja að Míró hafi leitt okk-
ur saman, en sjálfir vöfðum við þann
streng er var á milli okkar ætíð síð-
an. Sveinn sýndi mér þá myndir
unnar með olíukrít á pappír, sem ég
hreifst mjög af og em í mínum huga
inngangur að olíuverkunum er ég
kynntist síðar. Verkin vom alger
umbreyting frá fyrri verkum Sveins,
og aldrei áður hafði honum verið svo
mikið niðri fyrir. Vaxandi aldur og
umhyggja fyrir eigin heilsu urðu að
víkja. Þetta nýja málverk krafðist
mikils tíma og tíminn var naumur.
Sveinn fór hamförum líkt og brimið
við strendur þessa kaldheita lands.
Þykkt var borið á, ekki hikað við
yfirmálun, ef til þurfti og málað
blautt í blautt „a la prima“. Það var
vor í málverki Sveins. Spaðarnir
mku yfir léreftið, hratt og miskunn-
arlaust, rétt eins og lífíð sjálft. Ekk-
ert nostur, ekkert pot. Bara umbúða-
lausir, naktir og sannir litir. Eins
og lítið barn gekk Sveinn að verkinu
með einlægni og lífið sitt í fartesk-
inu. Eins og sannur málari fann
Sveinn nýjar leiðir, jafnvel þó þær
gerðu mörg fyrri verk nánast óþörf.
Árangurinn af þessu ferli mátti svo
að hluta til líta á sýningu hans í
Gerðarsafni, en henni lauk daginn
áður en hann hvarf úr þessum heimi.
Víst er að ekki hugnaðist öllum þessi
nýja stefna í list Sveins og er það vel
í stíl við viðbrögð mannkyns við
ferskum vindum sem blása í listum
sem og öðru. En málverkin lifa til
vitnis um sannan málara. Það var
aldrei lognmolla í kringum Svein
Bjömsson. Hrífandi persónuleiki,
stöðug orka, eldmóður, hreinskilni
og kímni. Allt fann þetta samhljóm
í sterkri röddinni, er á stundum skar
í gegnum annars daufar samkomur
manna. Ekkert skafið af hlutunum
þar. Föðurleg umhyggja, hlýtt hand-
tak, faðmlag, koss á kinn, gagnrýni
og allir leiðarvísarnir sem hann lét
mér í té eru djásn sem ég geymi í
hjarta mínu. Blessuð sé minning
Sveins Björnssonar.
Bergur Thorberg.
Nú þegar vetur hefur kvatt og
gróður vaknar af löngum dvala,
sofnaði Sveinn vinur minn hinsta
svefni. Andlát hans kom okkur vin-
um hans ekki á óvart, þar sem ljóst
var um nokkurt skeið hvert stefndi,
en hann hafði í nokkur ár átt við
veikindi að stríða og varð að lokum
að lúta í lægra haldi fyrir þeim sjúk-
dómi, sem leggur svo marga að velli,
bæði unga og gamla. Þrátt fyrir
þetta er söknuðurinn sár, er sú stað-
reynd blasir við að Sveinn er ekki
lengur á meðal okkar.
Á æskuárum okkar Sveins í Vest-
mannaeyjum tíðkaðist það nokkuð
að fjölskyldur ættu þar sumarbústaði
þótt Heimaey sé ekki stór. Foreldrar
mínir áttu einn slíkan á stað þeim
er Hrafnaklettar heitir. Dvöldum við
þama lengi vel á hverju sumri. Ekki
áttum við Kristján bróðir minn aðra
leikfélaga þama en þá bræður Jóhann
og Finnboga Friðfinnssyni á Odd-
geirshólum, en alllangt var þangað
að fara. Þá var það í maímánuði
1933 að okkur fjórmenningunum
bættist heldur betur liðsauki er til
Eyja fluttist fjölskylda austan af
Langanesi. Var þar komin Sigurveig
Guðrún Sveinsdóttir, eða Veiga eins
og hún var ávallt kölluð, með bömin
sín fimm, dætumar Bryndísi og Elínu
og þá synina Svein, Sæmund og
Knút. Fluttu þau inn í nýtt reisulegt
steinhús á Strembu, sem var skammt
frá bústað okkar, en hús þetta reisti
Sveinn M. Sveinsson bróðir Veigu,
til afnota fyrir systur sína. Þar með
stækkaði strákahópurinn og nú gát-
um við leikið knattspyrnu á tvö mörk
auk þess sem þátttakendum í öðmm
íþróttum fjölgaði. Margt annað var
brallað á þessum ámm. Er mér minn-
isstætt er við strákamir reistum kofa
einn mikinn á hlaðinu hjá Veigu.
Brann mannvirki þetta skömmu síðar
en Veiga slökkti í rústunum. Hlutum
við litlar þakkir hjá henni fyrir þetta
tiltæki. Sveinn var ákaflega skemmti-
legur leikfélagi og skapgóður þótt
hann stæði fast á sínu. Minnist ég
þess ekki að nokkm sinni hafi kast-
ast í kekki með okkur félögunum.
Æskuárin liðu fljótt og tvfetraðist
hópurinn er við komumst á ferming-
araldurinn. Sveinn var okkar elstur
og fór hann snemma að stunda sjóinn
til þess að létta undir með móður
sinni. Hugur Sveins mun þó hafa
staðið til frekara náms að loknu námi
í bamaskóla en aðstæður leyfðu það
ekki.
Fjórtán ára fór Sveinn að róa á
v.b. Leifi, sem var eign Ársæls móð-
urbróður hans. Eftir að hann hætti
sjómennsku á vertíðarbátum varð
hann matsveinn á v.b. Skaftfellingi
oig sigldi m.a. margar ferðir á stríðs-
ámnum með ísfisk til Bretlands.
Hann var háseti á v.b. Faxaborg,
þegar báturinn strandaði á Hraun-
hafnartanga í nóvember 1947 en
skipshöfnin komst við illan leik í
land. Sveinn var um árabil á togur-
um og teiknaði og málaði þar úti á
rúmsjó svo sem frægt er. Hann lauk
prófi frá Sjómannaskólanum í
Reykjavík árið 1947.
Eftir að Sveinn kom í land gerðist
hann lögreglumaður í Hafnarfirði
árið 1954 og yfirrannsóknarlög-
reglumaður 1965. Þar var réttur
maður á réttum stað. Leysti hann
mörg flókin mál á starsferli sínum
og það var eins og hann hefði sjötta
skilningarvitið er kom að því að leysa
erfið sakamál.
Sveinn átti mörg áhugamál og var
mjög félagslyndur. Hann var dyggur
Þórari. Ungur gerðist hann skáti í
Faxa og var í þeim félagsskap til
æviloka svo sem síðar verður vikið
að. Eftir að hann settist að í Hafnar-
firði stundaði hann bæði hesta-
mennsku og golf. Hann var ákaflega
skemmtilegur. Alltaf hress og aldrei
lognmolla í kringum hann. Kom til
dyranna eins og hann var klæddur.
Hann var ófeiminn að segja mein-
ingu sína og dró ekki af. Lét allt
vaða eins og sagt er. Þeim sem ekki
þekktu hann kann að hafa fundist
þetta óþægilegt en við sem þekktum
hann höfðum gaman af og létum
hann hafa það óþvegið á móti og
þá hló hann svo undir tók. Hann
hafði frá mörgu að segja og var
gaman að heyra hann lýsa ýmsum
skemmtilegum atvikum sem fyrir
hann höfðu borið á viðburðaríkri ævi.
Á árum heimsstyijaldarinnar síðari
urðu miklar þjóðfélagsbreytingar hér
á landi svo sem alkunnugt er. Allir
vegir lágu þá til höfuðborgarsvæðis-
ins. Margt ungt fólk flutti þangað frá
Vestmannaeyjum ýmist í atvinnuleit
eða til framhaldsnáms. Margir sem
starfað höfðu í Skátafélaginu Faxa
voru í þessum hópi. Árið 1942 stofn-
uðu þeir sinn eigin skátaflokk í
Reykjavík og kölluðu hann Útlaga.
Má vera að dulin heimþrá hafi ráðið
þeirri nafngift. Sveinn flutti frá Vest-
mannaeyjum árið 1945 og gekk þá
strax í Útlagaflokkinn og hefur starf-
að þar síðan. Skemmtilegri félagi er
vandfundinn. Gæti hann ekki mætt
á fundi var eins og eitthvað vantaði.
Menn söknuðu brandaranna hans og
skemmtilegu tilsvaranna. Margar
ánægjustundir áttum við árum saman
hjá Sveini um Jónsmessuna í Krísu-
vík. Þar var hann kóngur í ríki sínu.
í hugann kemur minningin um Spán-
arferð okkar félaganna ásamt eigin-
konunum árið 1972 enþá voru þau
hjón Sveinn og Sólveig kona hans,
sem lést langt um aldur fram, með
í hópnum og voru þau hrókar alls
fagnsðar að vanda. Eftir að Sveinn
varð ekkjumaður var hann svo lán-
samur að góð kynni tókust með hon-
um og Birgittu Engilberts, enda fóru
áhugamál þeirra rnjög saman. Hún
féll fljótt inn í Útlagahópinn enda
höfum við átt með þeim margar góð-
ar og skemmtilegar stundir.
Sveinn er sá fjórði úr hópnum sem
fer yfir móðuna miklu. Við Útlagar
kveðjum hann með söknuði og þökk-
um honum samfylgdina. Við vottum
ástvinum hans okkar dýpstu samúð
og biðjum Guð að blessa hann.
Theodór S. Georgsson.