Morgunblaðið - 27.05.1998, Síða 34

34 MIÐVIKUDAGUR 27. MAÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
AÐSENDAR GREINAR
Lyfla á lágu plani
, UNDIRRITAÐUR
hefur um langt árabil
haft mikinn áhuga á
fæðubótaefnum og
náttúrulyfjum. Frá því
að ég hóf rekstur
Laugavegs Apóteks
árið 1963 hef ég ávallt
reynt að bjóða gott úr-
val heilsuvara. Upphaf-
lega var það mjög erfitt
vegna innflutnings- og
sölutakmarkana á slík-
um vörum, enda voru
þær fáséðar þá og voru
- -því mikið nýmæli þegar
þær fóru að berast inn
á markaðinn að nokkru
ráði. í þá daga störfuðu
lyfjafræðinemar sem lærlingar í apó-
tekum hluta af sínum námstíma og
vona ég og raunar treysti því, að
dvölin hjá mér hafi náð að móta hið
unga fólk því til góðs því ég tel mig
hafa lagt mig fram um að miðla því
af því er ég kunni. Einn slíkur lærl-
ingur var Ingi Guðjónsson, forstjóri
og meðeigandi Lyfju, svo nú rennur
mér blóðið til skyldunnar að taka
hann á hné mér og veita honum fóð-
urlega ráðningu.
Rautt eðalginseng
Fyrir um 11-12 árum var Lauga-
vegs Apótek fyrst apóteka til að hefja
sölu á rauðu kóresku ginsengi, sem
frá upphafi hefur verið
markaðssett hér á landi
undir nafninu Rautt
eðalginseng. Rauða
eðalginsengið frá Kóreu
er fomfrægt náttúrulyf,
sem ræktað er á bestu
ræktunarsvæðunum á
miðhálendi Kóreuskag-
ans í 800 til 1000 metra
hæð. Kóreumenn leggja
metnað sinn í að standa
sem best að ræktuninni
og framleiðslu neyslu-
varanna og sem dæmi
má taka, að strangar
reglur gilda um bil á
milli plantna við ræktun
auk þess sem jörðin
verður að vera óhreyfð í 10 ár eftir
hverja uppskeru. Þá má einungis
nota 6 ára sérvaldar rætur til fram-
leiðslu á rauðu panax ginsengi, þar
sem rótarendar hafa verið hreinsaðir
frá, en það er hráefnið í Rauðu eðalg-
insengi. Þessi vara er framleidd af s-
kóreska ríkinu undir ströngu opin-
beru eftirliti ríkisins og hefur löngum
verið talið eitt öruggasta og besta
ginsengið sem völ er á, enda hef ég
notað það sjálfur í fjölda ára.
Eftilíking
Eg var því meira en lítið undrandi,
þegar ég heyrði í sjónvarpinu og sá í
Morgunblaðinu auglýst eitthvað,
Rótarendar, segir
Oddur C.S.
Thorarensen, eru
aldrei notaðir við
framleiðslu á ósviknu
rauðu ginsengi.
sem kallað var „Rautt eðalginseng“ ,
þ.e.a.s. notað vörumerki fyrirtækis-
ins Eðalvörur ehf, en því haldið fram
að varan væri 3 sinnum sterkari og
„aðeins selt í Lyfju og Hagkaup"
(sem náttúrulega er sami aðili).
Þarna var greinilega á ferðinni eftir-
líking því það var tiltekið að varan
væri framleidd úr rótarendum, en
þeir eru aldrei notaðir við fram-
leiðslu á ósviknu rauðu ginsengi. Að
auki er svo þekktu vörumerki stolið
af ósvikinni vöru, sem hefur verið
hér á markaði í mörg ár og hlýtur að
hafa helgað sér þetta nafn fyrir
löngu. Þessar auglýsingar eru sem
sé tilraun til að ná undir sig markaði
annars fyrirtækis með brögðum.
Við þetta má bæta, að rótarend-
arnir, sem notaðir eru í fölsuðu
vöruna eru margfalt ódýrara
hráefni, hráefni sem eingöngu er
notað til uppfyllingar í te, þ.e. í vöru,
sem verður að vera ódýr.
Oddur C.S.
Thorarensen
Ef einhver hefur áhuga á að
markaðssetja slíka vöru hér á landi
væri heiðarlegra að setja hana í gul-
ar umbúðir með ábendingunni „líttu
á verðið". En það þarf sérstakt hug-
myndaflug til að setja slíka vöru á
markað á upsprengdu verði (með
svokölluðum ,,afslætti“) og villa á sér
heimildir með því að kalla vöruna
Rautt eðalginseng og reyna þannig
að notfæra sér það góða orðspor,
sem fer af annarri vöru.
Vörufölsun
Allir, sem þekkja eithvað til
ginsengs vita, að í því er fjöldi virkta
efna með mismunandi verkanir.
Einn flokkur slíkra efna, sem kallað-
ur er saponínar (ginsenósíðar), er
flokkur efna sem eru mjög mismun-
andi að styrkleika og hafa hvert um
sig ólíka verkun. Sum t.d. virka
hvetjandi, þegai- önnur virka róandi.
I rauðu ginsengi eru nú þekkt 30 slík
efni í aðalrót plöntunnai’. I rótarend-
unum, sem hreinsaðir eru frá við
framleiðslu á eðalginsengi, eru að
hluta til önnur efni, sum þeirra
„sterkari" en í aðalrótinni, og hlutföll
efnanna eru önnur. Hvað er það sem
er 3 sinnum sterkara en annað?
Hvað er verið að mæla og hvað hefur
slík mæling með verkun ósvikins
rauðs panax ginsengs að gera? Ekk-
ert!!!
Málið er ósköp einfalt. Vara sem
framleidd er úr rótarendum
ginsengróta hvíts ginsengs getur alls
ekki kallast rautt ginseng hvað þá
rautt eðalginseng. Það er hrein vöru-
fölsun. Það er ekki hægt að breyta
rótarendum í rautt ginseng og
reyndar ekki reynt því að fram-
leiðsluaðferðin (þ.e. gufumeðhöndl-
un, forþurrkun og eftirþurrkun í sól,
sem breytir hvítu ginsengi í rautt
ginseng, ef það þolir meðferðina)
gerir vissar kröfur til hráefnisins og
þær eru staðfestar bæði í gömlum
hefðum og í þeim reglum, sem gilda
um framleiðsluna.
Rannsóknir
Nútíma vísindamönnum og gömlu
kínversku lyfjaskránni ber saman
um, að lækningamáttur Panax
Ginseng C.A. Meyer, sem er hið latt-
neska heiti jurtarinnar, sé fólginn í
rótinni en ekki í rótarendum aðalrót-
arinnar. Vitað er að jurtalæknar
nota eingöngu aðalrætur en alls ekki
rótarenda. Vitaskuld!!! En það er
augsýnilega mikil freisting fyrir
óvandaða framleiðendur og seljend-
ur, að reyna að gabba almenning,
sem ekki er fróður um ginseng, og
notfæra sér hinn mikla verðmismun,
sem líklega er fjórfaldur.
Rautt Panax Ginseng frá Kóreu er
eitthvert mest rannsakaða náttúru-
lyf í heiminum. I A-Asíu hefur verið
gerður fjöldi dýratilrauna, klínískra
tilrauna á fólki og faraldsfræðilegra
tilrauna, sem margar hverjar sýna,
að það eflir varnir líkamans auk þess
að hafa hressingar- og lækningar-
mátt í vissum tilvikum. Þá má geta
þess að Rautt eðalginseng hefur nú
verið skráð sem náttúrulyf innan
Evrópusambandsins.
Höfundur er fyrrveriutdi apótekari.
*
A göngu-
skíðum í
Esjufjöllum

Á slóðum
Ferðafélags
íslands
Gerður Steinþórsdóttir
STEFÁN Ólafsson við tjörn á Breiðamerkutjökli. Veðurárdalsfjöll í
baksýn.
f ’ið Breiðamerkurjökul
.K —
ÓVÍST var
fram á síðustu
stundu hvort
ferðin í Esjufjöll,
sem eru jökul-
sker norðvestur
af Breiðamerk-
urjökli, yrði far-
in. Nokkrir
hringdu í Ferða-
félag Islands og
Utivist en hættu
við og að lokum
vorum við orðin
fjögur auk farar-
stjóra, Sylvíu
Kristjánsdóttur.
Sylvía hefur
fengið þjálfun
sína í hjálpar-
sveit, eins og margar konur sem
taka að sér fararstjóm á jöklum.
Það rigndi í Reykjavík þegar við
héldum úr bænum að kvöldi dags
fimmtudaginn 30. maí. Skíðunum
hafði verið komið fyrir aftast í bíln-
um, ísöxum og mannbroddum,
ásamt þungum bakpokum. A
leiðinni var rætt um leyndardóma
Vatnajökuls. Urgrá þoka lagðist yf-
ir landið og loks skall myrkrið á.
Við ætluðum að gista í skála
Jöklarannsóknafélags Islands á
Breiðamerkursandi en fundum
hann ekki í myrkrinu. Því var hald-
ið að Hofi í Öræfum þar sem er
þægileg gistiaðstaða.
Á Breiðamerkurjökli
Það var yndislegt að koma út um
morguninn og sjá að þokunni hafði
létt og sólin hló á himni. I vestri
reis glæstur Öræfajökull með
fossandi skriðjökla, austan við hann
féll Breiðamerkurjökull fram í
þremur meginstraumum að sögn
sérfróðra, 16 km breiður. Norður af
honum teygðu Mávabyggð og Esju-
fjöll sig upp úr ísbreiðu Vatna-
jökuls.
Við ókum að rönd Breiðamerk-
urjökuls við austanvert Breiðárlón.
Það er fagurt þótt ekki jafnist það á
við Jökulsárlón með tignarlegan
jakaflota. Við fórum framhjá skála
Jöklarannsóknafélagsins sem við
höfðum ekki
fundið kvöldið
áður enda í jarð-
arlitum. Nokkrir
skúmar sátu þar
á þúfu.
Um hádegi
hófst gangan upp
Breiðamerk-
urjökul. Við fest-
um skíðin á pok-
ann og gengum
með þau fyrsta
spölinn. I urðinni
við rætur jökuls-
ins óx lambagras
og gaf frá sér
sætan hunangs-
ilm. Við Máva-
byggðarönd sett-
um við skinn undir skíðin, því að
jökullinn var sem gler, og gengum
síðan þvert yfir hann að Esjufjall-
arönd. Þetta er svartur urðarrani
sem liðast eins og ormur frá
Esjufjöll eru jökulsker,
segir Gerður Stein-
þórsdóttir, norðaustur
af Öræfajökli.
Jökulsárlóni og alla leið upp í Esju-
fjöll. Við sáum nokkra jeppa við
jökulsporðinn sem síðan þokuðust í
einni röð upp jökulinn meðfram
Mávabyggðarönd. Vélarhljóð barst
okkur til eyrna. Eftir þriggja tíma
göngu var áð í glampandi sólskini,
aðeins andblær, unaðsleg tilfínning.
Mesta alpalandslag íslands á báðar
hendur; í vestri Öræfajökull, í
austri Veðurárdalsfjöll, eins og
pýramídar svartir og hvítir.
Við tókum skinnin af skíðunum
þegar ofar dró. Leiðin að Esjufjöll-
um er um tuttugu km löng í beinni
línu, en seinfarin. Um sjöleytið vor-
um við komin í 585 m hæð og hita-
stig við frostmark. Þá vorum við
stödd á sprungusvæði, svellbunkar
allt í kring. Þama fengum við okk-
ur hressingu; heitt kakó, flatkökur
og harðfisk - og horfðum til Esju-
fjalla.
Esjufjöll eru fjórir
aðskildir fjallshryggir,
að meginhluta úr mó-
bergi. Hæst rísa Snæ-
hetta (1640) og Esja
(1639). Vestast eru
Vesturbjörg en austar
Skálabjörg, Esjubjörg
og Austurbjörg. Lítill
snjór var í fjöllunum.
Skáli Jöklarannsókna-
félags íslands er í
Skálabjörgum og
stendur hátt á brekku-
brún undir Lyng-
brekkutindi.
Þangað komum við
um náttmál eftir níu
tíma ferð; skuggi í
brekkunni en kvöldsól-
in gyllti háfjallatopp-
ana.
f skálanum eru sex
tvíbreiðar kojur, borð,
bekkur og tveir kollar.
í anddyrinu eru snagar
og gólfrými fyrir skó.
Gluggi snýr í suður
með útsýni til Öræfajökuls.
Kvöldskattur var framreiddur,
þurrmatur af ýmsum gerðum, ekki
mjög girnilegur en næringarríkur.
Nokkrir ungir hjálparsveitarmenn
á æfingu komu á snjósleðum upp
brekkuna. Þeir ætluðu að tjalda
niðri á jöklinum um nóttina. Við
lögðumst til hvílu fyrir miðnætti.
Um nóttina komu tveir Bretar,
kveiktu á prímus, snæddu og sofn-
uðu á gólfinu.
Ormurinn langi
í Austurbjörgum
Morguninn eftir fórum við
snemma á fætur. Það sást aftur til
hjálparsveitarmanna og snjóbíls og
Bretarnir undruðust að slík umferð
væri leyfð á Vatnajökli. Þeir ætluðu
til Grímsvatna en við hugðumst
skoða umhverfi Esjufjalla. Um
hádegi héldum við til Austurbjarga.
A leiðinni nutum við víðáttunnar,
fylltum lungun af henni og létum
hana streyma um blóðið.
Frá Eystribjörgum sér í Norðl-
ingalægð, dæld vestan af Breiðu-
bungu, en sú leið er farin yfir
jökulinn til Kverkfjalla. Esjufjall-
arönd, ormurinn langi, liðast upp
hlíð Flekks sem er syðsti tindur
Austurbjarga. Við gengum á fjallið
og í hlíðinni óx mosató. í Esjufjöll-
um hafa fundist yfir 100 háplöntu-
tegundir, sem er hreint ótrúlegt. í
Eystridal fellur fram sundurskor-
inn skriðjökull. Fjær sést langur,
dökkur hamraveggur Skálabjarga.
A heimleiðinni var komið mikið
krap, en tíu stiga hiti hafði verið
um daginn. Víða hafði snjórinn
bráðnað og myndað grunnar tjarn-
ir, grænar að lit. Við gáfumst upp
að þræða þurr svæði en renndum
okkur í vatni. Léttur vindur snerti
vanga á leið sinni yfir hina hvítu
víðáttu. Við héldum inn Fossadal,
sem er milli Vesturbjarga og
Skálabjarga. Þar falla margir háir
og mjóir fossar. Ofar gnæfir Snók-
ur og Snæhetta. Þá var tekið að
rökkva. Litlir lækir hjöluðu í
brekkunni við skálann. Seinna fór
að hvessa og hrikti í skálanum. Eg
sofnaði við veðurhljóð.
Ein er upp til ijalla
Þegar vekjaraklukkan hringdi
klukkan sex um morguninn sprutt-
um við á fætur. Ég hafði smurt
fyrir daginn kvöldið áður og sett
heitt vatn í þungan stálbrúsann og
orkudrykk í vatnsbrúsann. Við yf-
irgáfum skálann tveimur tímum
síðar eftir að hafa sett gluggahler-
ana fyrir.
Við gengum með skíðin niður
brekkuna. Sólin skein lágt á lofti,
morgunbirtan mjúk og skuggarnir
langir, rjúpa í vetrarklæðum gáði
til veðurs. Færið var hart, það
hafði fryst um nóttina. Við skíðuð-
um í átt að Esjufjallarönd og niður
meðfram henni; glerbungur, krap,
færið erfitt. Við fækkuðum fötum í
hitanum. Á jöklinum runnu víða
lækir sem við renndum okkur yfir,
sums staðar opnuðust litlar
sprungur. í 400 m hæð fórum við
vestur yfir jökulinn. Mikill skari
var á honum, en þó sléttur. Þetta
tók á líkamann, einkum lærin. Síð-
an héldum við niður af jöklinum
meðfram Mávabyggðarönd.
Við komum að bflnum eftir fimm
tíma ferð, vot í fætur en sæl í
sinni. Sólin sem hafði fylgt okkur á
jökulinn hvarf okkur á heim-
leiðinni og tók við dumbungur.
Við stönsuðum í Freysnesi og
síðan í Vík í Mýrdal þar sem við
fengum okkur hamborgara og
franskar, sem tilheyrir víst eftir
svona ferð. Þegar bíllinn ók yfir
Elliðaárnar voru sjöfréttir í út-
varpinu. Þar var sagt frá
skoðanakönnun á fylgi flokkanna í
Reykjavík. Við vorum komin til
byggða.
Heimild:
Hjörleifur Guttormsson: Við rætur Vatna-
jökuls. Ferðafélag ísiands. Árbók 1993.
Höfundur er ritari Ferðafélags
íslands.