Morgunblaðið - 01.09.1999, Qupperneq 4

4 MIÐVIKUDAGUR 1. SEPTEMBER 1999
FRETTIR
MORGUNBLAÐIÐ
Meðalútbreiðsla hafíss við
A-Grænland í sumarlok —
Meðalútbreiðsla hafíss við
A-Græn|and í vetrarlok
Minnsti hafís við Grænland í áratugi
Ekki talinn minni
síðan 1940
HAFÍS við Grænland hefur ekki
verið minni áratugum saman, að
sögn Þórs Jakobssonar veðurfræð-
ings. Hann segir engar skýringar
hafa komið fram á þessu enn sem
komið er, og sé um verðugt rann-
sóknarefni að ræða. „Þetta er mjög
athyglisvert að sjá, hann er miklu
minni en þau tuttugu ár sem ég hef
starfað við þetta og ég held að fara
þurfí aftur til 1940 til að finna annað
eins,“ segir Þór.
Hafís í Grænlandssundi minnkar
að vonum að sumarlagi og venju-
lega er það svo að hann hopar frá
Hvarfí, suðurodda Grænlarids, og
hverfur svo að segja alveg við aust-
urströnd Grænlands, vestur af Is-
landi. „Hafísinn er yfirleitt minnst-
ur við mynni Scoresbysunds, norð-
an af Vestfjörðum, um miðjan sept-
ember. Það er misjafn hvort hann
er við norður- eða suðurhiuta
mynnisins, en núna er hann vel fyr-
ir norðan sjálfan fjörðinn, þ.e. meg-
inísjaðarinn. Þetta virðist vera
óvenjulítið og þarf að fara áratugi
aftur í tímann til að finna jafn lítið
af ís í Austur-Grænlandsstraumi,"
segir Þór.
Vísbending um hlýnun
Hafís sem villist að Islandsströnd-
um kemur úr Austur-Grænlands-
straumi, sem liggur suður með
Grænlandi. Yfirleitt safnast hann
fyrir á haustin og eykst stöðugt,
þannig að hann er mestur í vetrar-
lok, í maí á að giska, og nær þá hálfa
leiðina til Islands. Hann hraðminnk-
ar síðan yfir sumarið. „Eg var einu
sinni í leiðangri með rannsóknar-
skipinu Bjarna Sæmundssyni þegar
við komumst inn í fjörðinn. Þetta var
í septembermánuði og þá var hægt
að þoka sér gegnum ísinn, en næstu
haust á eftir var ógerlegt að leika
þetta eftir. Isinn lokaði þá alveg
mynni Scoresbysunds árið um kring.
Þetta er veðurfarslegt fyrirbæri og
mælingar hafa sýnt að ísinn fep eitt-
hvað minnkandi á Norður-íshafí,
hann er þynnri, og menn hafa litið
svo á að skýringa gæti verið að leita í
þessari frægu hlýnun í veðurfari.
Það gæti verið vísbending um að al-
menn hlýnun eigi sér stað,“ segir
Þór.
Hann kveður erfitt að fullyrða um
hversu skjótar breytingar þessi
minnkun á hafís hefur í för með sér
fyrir lífríki sjávar, auk þess sem að-
eins sé um eitt ár að ræða og því
ekki hægt að spá fyrir um þróun
næsta vetrar og langtímaáhrif. „Við
vitum þó að samhengi er á milli haf-
íssins og lífríkisins og það ætti að
vera lífvænlegra í Grænlandssundi á
milli Islands og Grænlands fyrir vik-
ið,“ segir Þór.
HLUTABRÉFASIÓÐUR BÚNAÐARBANKANS HF
31%
OKKAR SÉRFRÆÐINGAR
25%
Lands- Kaupþing Hlutabréfa- Fjár-
bréf Norður- sjóður vangu
Kaupþing
*(1.10. 1996-31.07. 1999)
Samanburöur á ávöxtun
Hlutabréfaajóðs Búnaðarbankans
ofJ annarra sambærilegra
hlutabréfasjóða.
BÚNADARUANK^N
VERÐBREF
bynjr i trawtl
Almannavarnir ræða aukið eftirlit og rannsóknir í Mýrdalsjökli
Kostnaður gæti orðið
á þriðja tug milljóna
ALMANNAVARNARÁÐ og vís-
indamannaráð Almannavama rík-
isins komu saman á fundi í gær til
að ræða tillögur vísindamanna um
aukna vöktun og rannsóknir í Mýr-
dalsjökli vegna atburðanna þar
undanfarnar vikur. Að sögn Sól-
veigar Þorvaldsdóttur, fram-
kvæmdastjóra Almannavai'na rík-
isins, munu Almannavarnir vinna
úr tillögunum og leggja þær fyrir
viðkomandi ráðherra á næstu dög-
um.
Einnig var fjallað um tillögur um
aukna vöktun við jökulinn á ríkis-
stjómarfundi í gærmorgun. Siv
Friðleifsdóttir umhverfisráðherra
lagði fram tillögur frá Veðurstof-
unni um aukna vöktun og eftirlit
með jarðskorpuhreyfmgum undir
Mýrdalsjökli og Finnur Ingólfsson
iðnaðarráðherra lagði fram tillögur
frá Orkustofnun um hvernig
standa mætti að vöktun jökuláa úr
Mýrdalsjökli og Vatnajökli.
Að sögn Finns Ingólfssonar var
ákveðið að stofna til nefndar sem
tæki málið til umfjöllunar. Nefndin
verður undir forystu Olafs Davíðs-
sonar, ráðuneytisstjóra forsætis-
ráðuneytisins, og í henni eiga sæti
ráðuneytisstjórar samgöngu-,
dómsmála-, menntamála-, iðnaðar-
og umhverfisráðuneýta. Nefndin
mun hefja störf sem fyrst og mun
reyna að hraða vinnunni sem mest,
að sögn Olafs Davíðssonar.
Skilningur á málinu af hálfu
ríkisstjórnarinnar
Finnur Ingólfsson sagði að
stofnað hefði verið til nefndarinnar
í þeim tilgangi að leggja mat á til-
lögurnar og ákveða í framhaldi af
því til hvaða varnaraðgerða yrði
gripið, til þess að geta sagt fyrir
um yfirvofandi hættu með eins
löngum fyrirvara og nokkur kostur
væri.
„Það er fullur skilningur á því af
hálfu ríkisstjórnarinnar að þarna
geti verið um að ræða yfirvofandi
hættu og alvarlega hluti sem þarna
geti gerst í kjölfar þess. Þannig að
menn vilja tryggja eins öflugar
varnir og upplýsingagjöf af svæð-
inu og kostur er,“ sagði iðnaðar-
ráðherra í samtali við Morgunblað-
ið.
Nefndin mun meðal annars
segja til um það hvaða fjármagn
þurfi til þess að byggja upp öflugar
vamir, sagði Finnur. Tók hann
sem dæmi að Orkustofnun áætlaði
að kostnaður við fjárfestingu í
tækjabúnaði og öðru slíku væri um
8,5 milljónir króna og rekstrar-
kostnaður við slíkan búnað á ári
væri í kringum 8 milljónir króna.
„Það er sjálfsagt nokkuð á þriðja
tug milljóna króna sem þarna er
um að ræða ef í öflugustu varnir
verður ráðist. Það byggist á þeirri
niðurstöðu sem út úr nefndarstarf-
inu kemur,“ sagði iðnaðarráðherra.
Kynningarstarfsemi í Vík
Samkvæmt heimildum Morgun-
blaðsins verður margvísleg kynn-
ingarstarfsemi í Mýrdalshreppi,
vegna breytinganna í Mýr-
dalsjökli, á næstunni. Síðar í vik-
unni verður haldinn fundur hjá Al-
mannavarnanefnd Mýrdalshrepps
þar sem tekin verður ákvörðun um
viðbúnað á næstu vikum. Þar verð-
ur meðal annars rætt hvenær
halda skuli Kötlugosæfingu og
hvenær haldinn verði fræðslufund-
ur íyrir íbúa hreppsins, þar sem
sérfræðingar frá þeim rannsókn-
arstofnunum sem að málinu koma
kynna heimamönnum það sem get-
ur gerst í slíkum náttúruhamför-
um og fara yfir þær áætlanir sem
hrinda þarf í framkvæmd. Einnig
er áætlað að fara yfir búnað björg-
unarsveitarinnar í Vík með tilliti til
Kötlugoss.
Þyrla varnarliðsins sótti veikan, spænskan sjómann um 100 sjónnlur
suður af landinu í gær, en sjúkraflugið tók rúmar tvær klukkustundir.
Sigmenn voru þeir Josh Swartz og Chad Clark.
Þyrla varnarliðsins í sjúkraflugi
Spænskur sjómaður
sóttur á haf út
ÞYRLA varnarliðsins á Kefla-
víkurflugvelli sótti í gærmorg-
un veikan, spænskan sjómann
um borð í togara, sem staðsett-
ur var um 100 sjómflur suður
af landinu, en grunur lék á að
maðurinn væri með heila-
himnubólgu.
Þyrlan lenti á Reykjavíkur-
flugvelli eftir rúmlega tveggja
klukkustunda flug og var
maðurinn fluttur þaðan með
sjúkrabfl á bráðamóttöku
Landspítalans. Samkvæmt
upplýsingum frá vakthafandi
lækni er líðan mannsins eftir
atvikum ágæt og er hann lík-
lega ekki með heilahimnu-
bólgu. Maðurinn var enn á
bráðamóttökunni í gærkvöldi,
en að sögn læknis fær hann
líklega að fara heim fljótlega.
Þyrla Landhelgisgæslunnar,
TF-LÍF, gerði tilraun til að
sækja sjómanninn í fyrrakvöld,
en varð frá að hverfa vegna
slæmra aðstæðna, en þá var
þoka og slæmt veður.
Morgunblaðið/Mike Brown
Endurbætur á Reykja-
víkurflugvelli
Fram-
kvæmdaleyfi
veitt
BORGARRÁÐ Reykjavíkur stað-
festi í gær samþykkt skipulags- og
umferðarnefndar um útgáfu fram-
kvæmdaleyfis til flugmálastjórnar
vegna fyrirhugaðra framkvæmda
við Reykjavíkurflugvöll.
Skipulags- og umferðarnefnd
samþykkti á fundi sínum í fyrradag
að fela borgarskipulagi að annast
útgáfu framkvæmdaleyfis vegna
endurbóta á Reykjavíkurflugvelli
og hefur borgarráð nú staðfest þá
ákvörðun. Utgáfa leyfisins er háð
skilmálum sem fram koma í úr-
skurði skipulagsstjóra og athuga-
semdum borgarverkfræðings, eins
og áður hefur komið fram.