Morgunblaðið - 02.09.1999, Síða 53

MORGUNBLAÐIÐ
MINNINGAR
FIMMTUDAGUR 2. SEPTEMBER 1999 53
+ Margrét Ell-
ertsdóttir
Schram fæddist 1.
ágúst 1904. Hún
lést föstudaginn 27.
ágúst síðastliðinn.
Foreldrar hennar
voru EHert Kristó-
fer Schram, skip-
sljóri í Reykjavík, f.
11. febrúar 1865, d.
1961 og Magdalena
Árnadóttir, hús-
móðir, f. 19. júlí
1974, d. 1958.
Bræður Margrétar
voru Kristján
Schram, skipstjóri í Reykjavík,
látinn, Gunnar Schram, sím-
syóri á Akureyri, látinn, Karl
Schram, verslunarstjóri í
Það er alltaf bjart yfír
bernskuminningunum.
Það var hluti af þeirri tíð lífsins
að leggja upp með rútunni að norð-
an þegar komið var sumar og heim-
sækja með föður mínum ættingjana
í Reykjavík. I huga ungs drengs var
slík ferð ævintýri líkust. Fyrst var
knúið dyra á Stýrimannastíg 8 þar
sem afi og amma bjuggu, Ellert og
Magdalena. Þaðan var síðan oftast
haldið upp á Sólvallagötu í heim-
sókn til Maddýar og Arna og venju-
lega gistum við þar þangað til aftur
var haldið norður. Þar man ég fyrst
föðursystur mína, sem nú er horfin
sjónum, káta og myndarlega, sem
ætíð tók okkur opnum örmum. Þau
voru samhent í gestrisninni hún og
Arni Guðmundsson maður hennar.
Hann var um margt eftirminnilegur
maður, háttvís og reglufastur og
hélt nær vikulega til laxveiða upp í
Borgarfjörð með Friðriki Einars-
syni uppeldisbróður sínum og yfir-
lækni. Þá var oft veisla að kvöldi.
Þeim hjónum varð ekki bama
auðið og hefur það án efa verið þeim
mikið harmsefni. En það breyttist á
skjótri stund þegar lítill sólargeisli
kom inn í líf þeirra, Margrét, dóttir
Aldísar og Björgvins Schram, yngri
bróður Maddýar, sem þau fengu í
fóstur. Gleðin sem þessi breyting á
lífsháttum þeirra hjóna hafði í för
með sér var mikil og stórmannleg
öll sú gjörð. Börn Margrétar og
Hauks heitins Haukssonar blaða-
manns voru augasteinar hennar,
þau Hildigunnur og Ami, og allt
fram til hins síðasta voru það þau og
þeirra böm sem glöddu hana mest.
Frænka mín var félagslynd og
hafði gaman af því að blanda geði
við fólk eins og flestir hennar ætt-
menn. Á ámnum fyrir stríð hafði
vinnumarkaðurinn ekki heimt til sín
flestar giftar konur en nægu öðm
var að sinna. I áratugi var Maddý
ein af forystukonum Thorvaldsens-
basars í Austurstræti og verslunar-
stjóri þar lengi. Á sama hátt tók
hún virkan þátt í stjóm Dómkirkju-
safnaðarins. Þar var hún hvarvetna
aufúsugestur. Hún var með afbrigð-
um dugleg, glaðsinna og naut ára-
langrar vináttu þeirra mörgu ötulu
kvenna sem hún vann með að þess-
um störfum.
Ellin lagðist léttar á frænku mína
en marga aðra. Fram á tíræðisald-
urinn hélt hún fullum sálarkröftum
og reisn þeirrar hefðarkonu sem
hún alla tíð var.
Það er bjart yfir minningu henn-
ar. Þannig viljum við, ættingjar og
vinir, minnast hennar að leiðarlok-
um.
Gunnar G. Schram.
Elsku föðursystir mín, Margrét
Ellertsdóttir Schram (Maddý),
kvaddi þennan heim 27. ágúst sl.
Maddý fæddist í Vesturbænum í
Reykjavík og átti lengst af æsku
sinni heima á Stýrimannastíg 8.
Hún var fjórða bam foreldra sinna,
Magdalenu og Ellerts Schram skip-
stjóra, og eina dóttir þeirra. Hún
fékk eins góða menntun og hægt
var á þeim tíma. Hún lauk prófi frá
Reykjavík, látinn.
Björgvin Schram,
stórkaupmaður í
Reykjavík er einn
eftirlifandi systk-
ina sinna. Margrét
giftist 16. nóvem-
ber 1929 Árna Guð-
mundssyni, versl-
unarmanni, f. 29.
september 1899, d.
18. apríl 1971. Mar-
grét ól upp son
Arna, Ólaf, f. 3.
desember 1925, d.
28 apríl 1932 og
bróðurdóttur sína
Margréti Schram, f. 18. janúar
1943.
Jarðarför Margrétar hefur
farið fram.
Kvennaskólanum í Reykjavík, fór
síðar í húsmæðraskóla í Danmörku
og eftir það til Englands í ensku-
nám. Að því loknu fór hún að vinna
hjá Landssíma Islands, „á stöðinni“,
eins og sagt var.
Maddý giftist Árna Guðmunds-
syni frá Fáskrúðsfirði. Byggðu þau
sér hús á Sólvallagötu 38. Árni var
ekkjumaður er þau giftust og átti
hann einn son, Ólaf, sem Maddý
elskaði sem sinn eigin. Nokkrum
árum eftir að Ólafur kom á Stýri-
mannastíginn gekk í Reykjavík
mænuveikifaraldur. Fékk Ólafur
mænuveikina og dó úr henni. Var
það mikið áfall fyrir þau hjón, því
áður höfðu þau misst tvö ungaböm.
Öll fjölskyldan og vinir þeirra tóku
þátt í sorg þeirra. Árið 1943 sýndu
Aldís mágkona hennar og Björgvin
bróðir hennar það göfuglyndi að
leyfa þeim hjónum að veita þriðja
barni sínu, Margréti, uppeldi og
umönnun. Margrét var þá 10 mán-
aða og ólst hún upp hjá þeim hjón-
um eftir það og gjörbreytti lífi
þeirra. Maddý elskaði Margréti og
svo öll hennar börn og barnaböm.
Sýndu þau ömmu Maddý mikla
umönnun og elsku síðar meir.
Ánægjan var mikil og stoltið hjá
Maddý þegar hún var að sýna
myndir af öllum hópnum og sýna
hvað barnabörnin hefðu stækkað
ogjjroskast.
I húsinu á Sólvallagötu 38 var
lítil kjallaraíbúð og leigði Maddý
hana út fyrir erlenda stúdenta úr
Háskólanum og hjálpaði þeim með
að læra íslenskuna og hafði gaman
af. Margir af þessum útlendingum
höfðu alla tíð samband við Maddý
þó ekki væri nema með jólakortum.
Maddý var mikið fyrir tungumál,
sérlega íslensku, og sagðist hafa
gaman af því að raða orðum saman,
en neitaði því að hún væri skáld.
Margar vísurnar gerði hún þó og á
ég nokkrar. Maddý var félagslynd
og var í stjórn kvennanefndar
Dómkirkjunnar til fjölda ára. Eitt
sinn er Maddý var í ferðalagi með
kvennanefndinni raðaði hún, eins
og hún orðaði það, þessum vísum
saman:
Reynum öll er stöndum við í stafni
aÓ stýra lífs vors knerri í rétta átt,
leitumst við að lifa í Jesú nafni,
þá leiðin verður greið á allan hátt.
Gleðjumst öll, því gaman er að aka
ígóðum vinahóp og skemmta sér.
Árin líða, önnur við þeim taka,
nú eigum við að njóta þess sem er.
Maddý starfaði mikið með Thor-
valdsensfélaginu og var heiðursfé-
lagi í því. Vann hún á Thorvaldsens-
basamum og við sölu jólamerkja fé-
lagsins. Þegar Thorvaldsensfélagið
varð 115 ára gerði hún þessa vísu:
Félagi okkar því fyrsta og besta
sem framsæknar konur stofnuðu hér
viljum við frama og vegsemd sem mesta
og virðingu alla sem því ber.
Ósk vor er sú, að það eflist og dafni
og ætíð sé viðbúið, hvar sem er þörf.
Göngum því fram, í þess göfuga nafni,
gæfan því fylgi og auki þess störf.
Um árabil vann Maddý heima hjá
sér við að þvo og strekkja gardínur
og borðdúka. Vinir hennar voru
meðal annars Anna Ivarsdóttir og
Þórarinn Guðmundsson fiðluleikari,
sem var kallaður Dói af gömlum
vinum. Eitt sinn sagði hann við
Maddý: „Eg er búinn að semja lag
um komur mínar til þín og þú verð-
ur að búa til vísu.“ Vísan kom síðar
og er svona:
Dói með fallegu dúkana kemur
dansandi en villist þó ár eftir ár
gardínumarsinn á göngunum semur
góðan og fagran því Dói er svo klár.
Mörg ár reyndi Maddý að hnoða og hnoða
við marsinn um gardínur örlítinn óð
en svo þegar Anna og Dói það skoða
sjá þau að þetta er aUs ekkert ljóð.
Það er svo margt fallegt og gott
hægt að segja um frænku mína
Margréti. Hún var svo heill per-
sónuleiki og fastur punktur í mínu
lífi og bama minna, alltaf viðstödd á
hátíðarstundum í fjölskyldunni.
Hún var afbragðs hannyrðakona,
t.d. eru þær óteljandi eingimisþrí-
hymurnar sem hún prjónaði og
seldi á Thorvaldsensbasar. Maddý
var fær brids-spilari og spilaði bæði
í Oddfellow-húsinu og í einkaklúbb-
um þar til hún varð 90 ára að hún
fór á Elliheimilið Gmnd. Þar fékk
hún góða umönnun og hugsun
hennar var skýr til hins síðasta.
Maddý var Vesturbæingur í húð og
hár og hélt svo auðvitað með KR og
fylgdist ávallt með fótbolta í sjón-
varpinu. Ég veit ekki til að hún hafi
sofið fyrir austan læk eins og gamlir
Reykvíkingar sögðu, nema þá á
ferðalögum, og var svo heppin að
enda líf sitt í Vesturbænum. Var
hún heiðursfélagi í Vesturbæjarfé-
laginu. Þegar Maddý fluttist af Sól-
vallagötu á Vesturgötu gerði hún
þessa vísu:
Vestast í Vesturbænum
vorsólin bjartast skin.
Þar bárust mér vonir með blænum
í bemskusporin mín.
Vestast í Vesturbænum
veröldin mín öll var hér.
I bemsku ég bundin var sænum
nú blasir hann enn við mér.
Elsku Margrét frænka, þakka
þér fyrir allt þitt líf. Ég mun ávallt
geyma minninguna um þig.
Jónina Vigdís Schram.
Föðursystir mín, Margrét Ell-
ertsdóttir Schram, er látin, 95 ára
gömul, södd lífdaga. Maddý var
eina dóttir afa míns og ömmu, Ell-
erts og Magdalenu. Kristján, Karl
og Gunnar eru allir látnir en Björg-
vin var yngstur þeirra systkina og
lifir enn, 86 ára að aldri.
Þessi systkinahópur og fjölskyld-
an öll sýndi hvert öðru mikla rækt-
arsemi og mér eru enn minnisstæð
boð og gleðskapur með mökum og
bömum og öðrum nánum vinum
stórfjölskyldunnar, þar sem reisn,
virðing og menningarlegt viðmót
einkenndi umgengni þessarar
horfnu kynslóðar við hvert annað.
Maddý var gift Árna Guðmunds-
syni, sölumanni hjá Nathan og 01-
sen og þau bjuggu á Sólvallagöt-
unni, svo lengi sem ég man, og þar
var ég sem aðrir fjölskyldumeðlimir
velkominn og höfðinglegur viðgem-
ingur jafnan á borðum. Þau hjónin
höfðu eignast tvö böm fyrir mína
tíð en misst þau bæði en tengslin
við Sólvallagötuna bundust sterkum
böndum eftir að Margrét, systir
mín, ólst þar upp og naut ástúðar og
umhyggju þeirra Ama og Maddýar.
Eftir lát Áma hélt Maddý áfram
heimili á Sólvallagötunni og á seinni
árum vom böm Margrétar systur
augasteinar hennar og eftirlæti og
þreyttist hún seint á að segja okkur
hinum frá þeim, með myndum og
frásögnum.
En Maddý fylgdist einnig vel með
öðram og nýjum arftökum í
Schram-fjölskyldunni, sýndi þeim
áhuga og hlýju og bar hag þeirra
fyrir brjósti. Hún var mikill vestur-
bæingur, kunni deili á sögu, húsum
MARGRET ELLERTS-
DÓTTIR SCHRAM
og fólki í vesturbænum, var vel
minnug allt til loka og sagði vel og
skemmtilega frá.
Kímnigáfu hafði hún góða, var
fasmikil og sterkur persónuleiki,
prúðmenni og snyrtimenni, vönd að
virðingu sinni, heiðursborgari í
besta og vandaðasta skilningi þess
orðs. Þar hélt hún uppi merki for-
eldra sinna, sem einnig voru sómi
Reykjavíkur og vesturbæjarins á
sinni tíð.
Maddý var lengst af heimavinn-
andi húsmóðir, eins og títt var hjá
konum af hennar kynslóð en hún lét
gott af sér leiða í hinum ýmsu sam-
tökum Reykvíkinga, starfaði í Dóm-
kirkjusöfnuðinum og vai' innsti
koppur í búri Thorvaldsensfélags-
ins, svo eitthvað sé nefnt.
Þegar hún hélt upp á níutíu ára
afmæli sitt var hún hrókur alls
fagnaðar í hópi gamalla skóla- og
leiksystra og ekki var að sjá að ald-
urinn háði þeim glæsistúlkum. Það
var eftirminnileg veisla. Síðustu ár-
in hefur Maddý dvalið á Grund og
notið þar umönnunar en allt fram til
þess síðasta var hún fær um að sjá
um sig sjálf í prúðbúnu og mynd-
skreyttu herbergi sínu og það var
reisn yfir þessari konu. Reisn og
stolt. Og þannig kvaddi hún.
Megi minningin um þessa gömlu
og góðu frænku mína lengi lifa.
Ellert B. Schram.
Kveðja frá
Thorvaldsensfélaginu.
Traust og mikilvirk félagskona er
nú kvödd. Margrét E. Schram gekk
í Thorvaldsensfélagið fyrir tæplega
40 áram og alla tíð vann hún félag-
inu af áhuga og einstökum dugnaði.
Margrét var fljótlega kosin í stjóm
Hjálpar og Líknarsjóðs og síðan í
stjórn Barnauppeldissjóðs í mörg
ár. Hún var hugmyndarík og ein-
staklega dugleg félagskona. Þegar
Margrét var í stjóm Barnauppeld-
issjóðsins stóð félagið meðal annars
fyrir leikfangahappdrætti í nokkur
ár og mikið mæddi á stjómarkonum
að skipuleggja söluátakið og selja
miðana ásamt öðram félagskonum.
Þar fór Margrét í fararbroddi eins
og hún gerði einnig alla tíð í sam-
bandi við sölu á jólamerkjunum.
Hún kynnti jólamerkin og félagið
vel og eignaðist marga góða við-
skiptavini, bæði einstaklinga og for-
ráðamenn fyrirtækja. Margrét var
alltaf söluhæsta konan og enn í dag
nýtur félagið góðs af þeim sam-
böndum er hún kom á við sölu jóla-
merkjanna. I nokkur ár var Mar-
grét stjómarkona í verslun félags-
ins, Thorvaldsensbazar. Þá skiptu
félagskonur með sér að stjóma á
Bazarnum og þær sem unnu með
henni létu afar vel af. Margrét var
heiðursfélagi í Thorvaldsensfélag-
inu. Hún var góð félagskona, hrein-
skilin og ákveðin, og fylgdist vel
með því sem var að gerast í félaginu
sínu eftir að hún gat ekki lengur
komið á fundi.
Thorvaldsensfélgaið á Margréti
mikið að þakka og við félagskonur
allar, hún var sönn félagskona.
Við kveðjum okkar kæra Mar-
gréti E. Schram með þakklæti og
virðingu. Innilegar samúðarkveðjur
til fjölskyldu og ættingja.
Guðlaug Jónína
Aðalsteinsdóttir.
ævintýraheimur, fullt af gömlum
hlutum, dóti og þai- geymdi amma
dúkkuvagnana okkar sem vora of
fyrirferðarmiklir til að hafa heima.
Við lékum okkur í stiganum með
kubbana og dýrin eða settumst inn í
borðstofu og tókum í spil. Það var
eitt af því fyrsta sem amma kenndi
okkur, til að byrja með voru Ólsen,
ólsen og Veiðimaður vinsælust. Síð-
ar kenndi hún okkur bridds enda
mikil briddskona sjálf. Amma smit-
aði okkur í fjölskyldunni og fékk
okkur til að spila bridds yfir heil jól.
Amma skráði stigin vandlega enda
ef spila átti bridds á annað borð þá
var ekki annað við hæfi. Þær vora
ófáar stundirnar þar sem við sátum
tvær fram eftir nóttu og spiluðum
Manna og drakkum kókó. Keppnin
var hörð og við skiptumst á að hafa
stigaforystu en allt var þetta á léttu
nótunum. Amma var óþreytandi að
kenna okkur systrunum að telja,
skrifa og lesa, jafnvel þó að við
segðum alltaf títján í stað tuttugu.
Á morgnana þegar við vöknuðum
útbjó amma heitt kókó, smellti rúg-
brauði saman við franskbrauð og
helst með púðursykri á milli. Okkur
þótti amma mikill galdramaður, hún
gat fengið pottinn til að dansa á
eldavélinni á meðan hún sauð kókó-
ið. Ein jólin gaf pabbi ömmu ör-
bylgjuofn og með honum hurfu
galdrarnir. Amma var alltaf reiðu-
búin að létta undir með okkur ef
hún gat og vildi gleðja okkur. Okk-
ur systranum fannst grænu rúmin
okkar vera orðin svolítið Ijót og
gömul og þráðum heitt að eignast
ný. Það var alveg stórkostlegt þeg-
ar við komum heim eftir sumardvöl
í sveitinni og í herbergjum okkar
beið afmælisgjöfin frá ömmu, ævin-
týralega stór prinsessurúm. Við vin-
konumar rúmuðumst auðveldlega í
öðra rúminu. Þegar ég hef farið að
heiman, hvort sem ég dvaldi í Dals-
mynni, fyrir norðan eða erlendis,
var amma alltaf fyrst til að hringja
og hringdi oftast. Amma kvaddi mig
aldrei án þess að gefa ferðapening
og aur fyrir frímerkjum svo það
væri víst að ég skrifaði heim. Amma
vildi fylgjast vel með öllu og það
gerði hún allt fram til síðasta dags.
Þegar ég lít til baka yfir farinn veg
er varla sá atburður í lífi mínu sem
amma Bara var ekki viðstödd til að
samfagna eða styrkja. Það er erfitt
þegar skilnaðarstundin rennur upp,
en ég er þakklát fyrir þau ár sem ég
hef haft ömmu, hún var ætíð fasti
punkturinn í lífi fjölskyldunnar.
Þegar amma flutti á Vesturgötuna
var hún þess fullviss að það væri
besti staðurinn til að búa á og íbúðin
hennar væri sú besta í bænum; ég
tek undir þau orð hennar. Amma
var mikill Vesturbæingur í sér, hún
var stolt af upprana sínum og
hreykin af því að hafa aldrei flutt
austur yfir læk. Nú fær amma að
hvfla við hlið Árna, vestan lækjar, ég
geymi minningu um hana og leyfi
mér að enda með orðum hennar:
Nú þegar ævi mín öll er á enda
og ókunnu ströndina komin er á,
alúðarkveðjur ykkur vil senda,
ástvinir mínir, með sðknuði og þrá.
En bömin mín öll héma biðu mín smáu
og blessaður Árni og fleiri er að sjá,
því mun ég una í himnunum háu
í hamingju og gleði héðan í frá.
Vala Pálsdóttir.
Margrét Ellertsdóttir var afa-
systir mín en hún ól upp mömmu
mína og var því í raun amma mín.
Við systumar, Bríet og ég, voram
dálítið sérstakar því við áttum fimm
ömmur, ömmu Stóru, ömmu Dídi,
ömmu Else, ömmu í sveitinni og svo
var það amma Bara. Hún var kölluð
Maddý af vinum sínum en hjá okkur
systkinunum var hún alltaf kölluð
amma Bara. Amma var stór hluti af
lífi okkar, við höfum átt margar
stundir saman og þær era margar
minningarnar sem ég geymi í hjarta
mínu. Hún fylgdist grannt með okk-
ur og tók þátt í gleði okkar og sorg.
Á Sólvallagötunni, þegar við Bríet
fengum að gista eða vorum hjá
henni yfir daginn, höfðum við alltaf
nóg fyrir stafni. Háaloftið var heill
Minninflarkprt
‘Krabba.mánsféfyjsins
*
5621414
Krabbameinsfólagið