Morgunblaðið - 08.11.2000, Blaðsíða 26

26 MIÐVIKUDAGUR 8. NÓVEMBER 2000
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Umbdtasinnar leiddir fyrir rétt í fran vegna ráðstefnu í Berlín um þingkosningarnar
Forsetinn hvattur til
að rjúfa þögn sína
Reuters
íranska þingkonan Jamileh Kadivar, rithöfundarnir Mahomoud Dowiatabadi og Ali Sepanlou og námsmanna-
leiðtoginn Ali Afshari fyrir rétti í Teheran. Þau hafa verið sökuð um að hafa vanvirt íslam og stofnað öryggi
ríkisins í hættu með því að sitja ráðstefnu í Berlín um írönsku þingkosningarnar í febrúar.
Teheran. AP, Reuters, AFP.
ATKVÆÐAMESTI umbótasinninn
á þingi Irans skoraði í gær á
Mohammad Khatami forseta að
mótmæla aðgerðum harðlínu-
manna, sem hafa lokað mörgum
umbótasinnuðum blöðum, handtek-
ið nokkra af bandamönnum for-
setans og hindrað að sett verði lög
um aukið stjórnmálafrelsi. Vinsæl-
asta stjórnmálakona landsins og
þrír aðrir umbótasinnar voru einn-
ig leidd fyrir rétt í gær og sökuð
um að hafa stofnað öryggi ríkisins
í hættu og vanvirt íslam með því
að taka þátt í ráðstefnu í Berlín
um framtíð írönsku umbótahreyf-
ingarinnar.
„Eg skora á forsetann að rjúfa
þögn sína,“ sagði umbótasinninn
Behzad Nabavi, varaforseti ír-
anska þingsins, í ræðu á þinginu í
gær. Hann gagnrýndi tólf manna
klerkaráð, sem hefur beitt valdi
sínu til að hindra nær öll mikilvæg-
ustu lagafrumvörp umbótasinna,
og lýsti framferði ráðsins sem
„grófu broti á stjórnarskránni“.
Klerkaráðið gegnir hlutverki efri
deildar á þinginu og hefur vald til
að hafna lagafrumvörpum sem það
telur brjóta í bága við trúarsetn-
ingar íslams og stjórnarskrá lands-
ins.
íslamskir harðlínumenn hafa
notfært sér völd klerkaráðsins,
íslamskra dómstóla og trúarleið-
togans Alis Khameneis erkiklerks
til að hindra pólitískar og félags-
legar umbætur eftir sigur umbóta-
sinna í þingkosningum í febrúar.
Harðlínumennirnir hafa einnig
lokað um 30 blöðum umbótasinna
og fangelsað nokkra af helstu
bandamönnum Khatamis forseta.
Khatami, sem nýtur mikils
stuðnings meðal almennings, hefur
reynt að draga úr ólgunni í samfé-
laginu og ekki viljað mótmæla að-
gerðum harðlínumannanna. Þorri
Irana vill aukið pólitískt frelsi og
er andvígur ýmsum félagslegum
lögum íslams sem banna meðal
annars gervihnattadiska, stefnu-
mót og vestræna tónlist.
Valdabaráttan harðnaði á mánu-
dag þegar klerkastjórnin hafnaði
frumvarpi sem ætlað var að koma í
veg fyrir að dómstólarnir gætu
bannað útgáfu blaða.
„Harðlínumenn reyna jafnvel að
neita þinginu um réttinn til að
setja lög. Þeir njóta stuðnings 20%
íbúanna en fara með 80% valdsins í
gegnum stofnanir sem ekki er kos-
ið til,“ sagði umbótasinninn Hash-
emi Aqajari á mótmælafundi náms-
manna í Teheran á mánudag.
Vinsælasta þing-
konan fyrir rétt
Jamileh Kadivar, vinsælasta
þingkona Irans, var leidd fyrir
íslamskan rétt í Teheran í gær fyr-
ir að taka þátt í ráðstefnu í Berlín
7.-8. apríl. Kadivar fékk næstflest
atkvæði allra frambjóðendanna í
þingkosningunum í febrúar. Aðeins
bróðir Khatamis forseta fékk fleiri
atkvæði.
Auk Kadivar komu námsmanna-
leiðtogi og tveir rithöfundar fyrir
réttinn. Eru þau á meðal sautján
umbótasinna sem hafa verið sakað-
ir um að stofna öryggi ríkisins í
hættu og vanvirða íslam með því
að sitja ráðstefnuna í Berlín.
Ráðstefnan var haldin á vegum
þýskrar stofnunar til að meta áhrif
kosninganna. Iranskir útlagar, sem
eru andvígir íslamska stjórnkerf-
inu, truíluðu ráðstefnuna með mót-
mælum til að koma óorði á um-
bótahreyfinguna í íran. Karlmaður
fletti sig klæðum í mótmælunum
og kona dansaði í ermalausum kjól
sem er brot á íslömskum siðvenj-
um. Afturhaldsöflin í íran not-
færðu sér þetta „hneyksli" til að
koma höggi á umbótasinnana og ír-
anska ríkissjónvarpið birti hvað
eftir annað myndir af mótmælun-
um.
Þjóðverji
ákærður
Irönsk yfirvöld sögðust einnig
ætla að ákæra túlk í þýska sendi-
ráðinu í Teheran, Saeed Sadr, fyrir
að „heyja stríð gegn guði“. Verði
hann fundinn sekur kann hann að
verða dæmdur til dauða, að sögn
íranskra fjölmiðla.
Iranska fréttastofan IRNA sagði
að Þjóðverjinn Thomas Hartmann
og fjórir íranar hefðu verið ákærð-
ir fyrir að skipuleggja ráðstefnuna.
Enginn þeirra er í Iran og réttar-
höldin eiga að fara fram að þeim
fjarstöddum, að sögn fréttastof-
unnar.
dermatological
hreinsiklútarnir eru auðveldasta og besta
leiðín til að losna við bólur og fílapensla
Komdu við í næsta apóteki eða lyfjaverslun
og fáðu sýnishorn þér að kostnaðarlausu.
Nákvæmasta lýsingin til þessa á flugslysinu á Taívan
Öljóst hvers vegna þotan
var á rangri flugbraut
Taoyuan. AP.
EMBÆTTISMENN, sem
rannsaka flugslysið á Taívan
31. október, veittu í gær ná-
kvæmustu upplýsingarnar til
þessa um hvernig risaþota
flugfélagsins Singapore Air-
lines fuðraði upp og hlutaðist
í sundur þegar hún reyndi að
taka á loft frá flugbraut, sem
var lokuð vegna viðgerða, og
rakst á steinsteyptar hindr-
anir og vinnutæki.
Nokkrum sekúndum áður
en þotan hóf flugtakið rakst
framhjól hennar á stein-
steypta hindrun og þotan
skall síðan á krana, sem varð
til þess að gat kom á skrokk
hennar, að sögn Davids Lee,
rannsóknarmanns flugörygg-
isráðs Taívans. „Fólk tók að
steypast út,“ bætti Lee við
þegar hann sýndi frétta-
mönnum slysstaðinn í fyrsta
sinn.
179 manns voru í þotunni,
sem var af gerðinni Boeing
747-400, og 82 fórust. Tugir
manna slösuðust og flestir
þeirra fengu alvarleg bruna-
sár.
Voru flugbrautar-
ljósin kveikt?
Rannsóknarmennirnir
hafa ekki getað útskýrt
hvers vegna flugmaðurinn
notaði ranga flugbraut sem liggur
samsíða réttu brautinni. Rann-
sóknin beinist nú meðal annars að
því hvort ljós lokuðu flugbrautar-
innar hafi verið kveikt og það hafi
orðið til þess að flugmaðurinn valdi
hana.
Lýsing Lees á slysinu er sú ná-
kvæmasta sem fjölmiðlar hafa
unum og vinnutækjum. Eld-
ur kviknaði strax í vinstri
væng þotunnar, sem hlutað-
ist í sundur og fuðraði upp á
svipstundu.
Sérfræðingar frá Banda-
ríkjunum og fulltrúar Sing-
apore Airlines rannsökuðu
flak þotunnar en neituðu að
svara spurningum frétta-
manna um orsök slyssins.
Kay Yong, framkvæmda-
stjóri flugöryggisráðs Taív-
ans, vildi ekki svara því
hvort flugmaðurinn hefði
ekki skeytt um fyrirmæli frá
flugumferðarstjórum. Hann
bætti við að liðið gæti allt að
ár þar til lokaniðurstaða
rannsóknarinnar lægi fyrir.
Ekkert bendir til þess að
bilun hafi orðið í þotunni, að
sögn Yongs.
Rannsóknarmennirnir
hafa fengið misvísandi upp-
lýsingar um hvort kveikt hafi
verið á ljósunum meðfram
lokuðu flugbrautinni. Yong
kvaðst aðeins geta staðfest
að miðlínuljós brautarinnar
hefðu verið kveikt vegna
þess að hluti hennar var not-
aður til þess að aka flugvél-
um milli staða á flugvellin-
um.
Yong skýrði ennfremur frá
því að skyggnið hefði verið
betra en áætlað var í fyrstu, eða
um 900 metrar í stað 500. Skyggn-
ið hefði þó ekki verið nógu gott til
þess að flugmaðurinn gæti hafa séð
fyrstu steinsteyptu hindrunina á
flugbrautinni.
Rok var á flugvellinum vegna
fellibyls sem nálgaðist Taívan þeg-
ar slysið varð.
Blóm á braki úr risaþotu sem hlutaðist í sund-
ur í flugtaki á alþjóðaflugvellinum í Taipei
þegar hún rakst á vinnutæki.
fengið til þessa. Þegar rannsóknar-
mennirnir skýrðu frá innihaldi
hljóðrita þotunnar í vikunni sem
leið vildu þeir aðeins staðfesta að
þotan hefði verið á rangri flug-
braut og rekist á vinnutæki.
Eftir að þotan rakst á kranann
rann hún til á flugbrautinni og
skall á öðrum steinsteyptum hindr-