Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1898, Page 25

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1898, Page 25
25 hellubjarg mikið, er þar liggur, og mun hafa verið við dyr bæn- hússins eftir afstöðu að dæma. — Litlu austar eru grjótdreifar sem geta verið úr fjós- og heystæðisrúst eða öðrum peningshús- um. Hvenær bærinn hefir eyðst er ekki hægt að segja. Hans er ekki getið 1 jarðatali Johnsens, og mundi það þó vera ef hans væri getið í jarðabók Árna Magnússonar. Litur ad því leyti út fyrir, að hann hafi eyðst fyrir æði löngu. En eftir því sem stað- urinn lítur út, þætti mér líklegt, að hann hefði eigi eyðst mjög snemma. 2. Gamla-Pula heitir eyðibær skamt vestur frá Köldu- kinn, norðaustantil á Kambsheiði. Sú heiði er mesta hálendið f því bygðarlagi; heita þar Puluhólar sem hún er einna hæst. Vest- anundir hæsta hólnum er djúp lægð og seftjörn í. Upp frá henni að vestan er lág heiðarbrekka sem snýr mót austri. Þar er rúst Gömlu-Pulu, sem sagt er að í fyrndinni hafi verið kirkjustaður og stórbýli. Eru kringum túnstæðið miklar fornlegar girðingar. Rúst- in er mjög niðursokkin og orðin að þýfi. Þó má með vissu sjá bæjarrústina og fjós og heygarð litlu vestar í sömu línu. Er bæj- arrústin (a) nál. 12 faðm. iöng og 8 faðm. breið, að meðtöldum húsagarði. Fjós- og heygarðsrústin (b) er mestum viðlíka stór. Milliveggur sýnist í fjóstóftinni, innentil miðri, en óvíst er að það sé að marka. Haugstæðið (c) er framundan fjósveggnum, djúp dæld, og er hún enn græn, að öðru leyti er hér móagróður. Fyr- ir kirkjugarði og kirkju sér mjög ógjörla; en þúfnabarð mikið (d) er fyrir neðan bæjarrústina, og sýnist svo, ef staðið er i nokkurra faðma fjarlægð, að niður frá þúfnabarðinu móti fyrir hálthring- myndaðri girðingu. En sé gengið eftir þeirri girðingu sjálfri, þyk- ir efasamt, að hún . é anuað en náttúrlegt þýfi; svo óglögg er hún. Stuttu fyrir austan bæjarrústina er glögg girðing, sljóft ferhyrnd (e), nál. 8 faðm. í þvermál á hvorn veg. Það hygg ég þó eigi kirkjugarð: Hún er of lítil til þess; hún er slétt innan; og hún hefir dyrnar á austurhlið, fjærst bænum; hún er glögg- ust af rústunum, og er þó rýrari en túngarðurinn, því hygg ég að hún sé yngri. Hún gæti verið gjafahringur (o: til að »gefa á gadd« í) og hafi hann verið gjörður löngu eftir að bygðin lagðist af. Milli bæjarrústarinnar og þessarar girðingar sýnist vera lítil tóft, eigi fornleg (f) — Um það, hvernig bærinn lagðist 1 eyði, er munnmælasaga til, og er hún á þá leið: að í svartadauða dó alt fólkið á bænum; varð þar þá svo reimt, að enginn þorði að byggja þar framar og eigi varð tíðum haldið uppi f kirkjunni. Stóð svo þar til Skálholtsbiskup gaf það ráð, að reisa skyldi nýj- au bæ og nýja kirkju á þeim stað, sem iítt væri fært til heimreið- 4

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.