Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Årgang

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1980, Side 89

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1980, Side 89
STOLL RAFNS BRANDSSONAR 93 látnir standa í kirkju upphaflega. Mælir ekkert gegn því að þetta séu hús- bóndasæti frá heimilum Rafns og Ara. Kynjaverur, jurtir og stjörnumerkin tólf eru meginefni í útskurðinum á stólnum í Þjóðminjasafninu, einnig er þar margt mannamynda og virðist sem sá efnisþáttur hafi mjög sérstætt minjagildi. Meðal kynjaveranna kveður mest að drekum. Rafn Brandsson lögmaður hefur eiginlega haft ástæðu til þess umfram marga aðra að láta sér annt um og flíka slíku skrauti, þar eð ætt hans, Hofverjakyn, var rakin til Sigurðar Fáfnisbana. Myndin af hinum nakta lúðurþeytara í fangamarkinu á miðri framhlið stólsins er stofn þess að vissu leyti. Sá sem stendur þarna og blæs í horn er tiltölulega höfuðstór, út- limagrannur og handleggir all-langir, snýr hann að hægri brún myndflatar, og að stofni trésins, andlit hans sést frá hlið hægra megin, hann er með stórt, hátt nef, en augað nálægt nefinu. Þetta hálfskoplega atriði kemur vel heim við andann í listum miðalda og endurreisnartímans, þó verður ekki sagt að merk- ing þess sé með öllu ljós. Líklegt virðist að hér sé skorin einhver yfirnáttúrleg vera, og gera má ráð fyrir að tréð sé á sama hátt gætt kyngimætti. Um leið er ekki loku fyrir það skotið að hornblásarinn eigi að vera eigandi stólsins, Rafn Brandsson lögmaður, kominn til að frægja sig. Blásari þessi gæti verið tengdur sögnum um Óðin, ættföður Völsunga, og flökkulið hans. Mannsand- litin í útskurðinum eru öll smá, þau snúa á fleiri en einn veg, eru dreifð um stólinn og talsvert viðhaft að sameina þau dýrslíkama. Nokkur þeirra líkjast all-vel andlitinu á hornblásaranum. Það má fróðlegt teljast í þessu sambandi að keimlík andlit þessum eru skorin á stólinn frá Grund í danska þjóðminja- safninu, og menn sjá þessa sömu gerð mannsandlita í myndasyrpunni á hinum útsaumaða dúk úr Skarðskirkju á Skarðsströnd, nr. 2028 i Þjóðminjasafni íslands. Dúkinn mun hafa saumað Sólveig Rafnsdóttir, abbadís á Reynistað, sem var föðursystir Rafns Brandssonar. Prédikunarstóllinn nr. 1 í Vídalíns- safni Þjóðminjasafns, kenndur við Guðbrand Þorláksson biskup á Hólum, virðist að vissu leyti hliðstæða stólsins frá Grund í safninu. Utan á honum get- ur að líta hátt upphleyptar skurðmyndir af Kristi og guðspjallamönnunum fjórum, og þannig víkur við að mynd heilags Markúss ber andlitseinkenni Guðbrands biskups Þorlákssonar, en fangamark hans, GT, ásamt ártalinu 1594, er gert ofan við. Þá má minnast skýringanna á útskurði Grundarstólsins í Höfn sem tveir menn, Björn Þorsteinsson og Sigurður Ólason, hafa komið fram með. Er þar fjallað um fangamark Ara Jónssonar lögmanns, Al, sem er gert í kringlu framan á miðri stólkistunni, og mannamyndirnar sem prýða húsgagnið. Á stól þessum eru rúnaristur, m.a. áletrunin 3M f, eða: ARIE. Haldið er að hér sé letrað nafn Ara. Mönnum hefur ekki verið ljóst hvað síðasta rúnin á að merkja, lesinn hefur verið úr henni kross, þó má hitt öruggt þykja að þarna sé e, og merki þetta e viðbótina latnesku erexit, þ.e. reisti,
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.