Dagblaðið Vísir - DV - 09.08.1983, Side 13

DV. ÞRIÐJUDAGUR 9. ÁGUST1983.
13
Skrifað eftir helgina:
Vopnasali biður um frið
Það þarf ekki neina sérstaka
greind, eða eftirtektarsemi, til þess
að sjá, að á Islandi gengur allt
annaðhvort vel, eða illa. I þessu bláa
landi virðist, þvi miður, aðeins vera
til eitthvert algilt lögmál. Ef ekki
fæst bein úr sjó, þá bregst kartöflu-
uppskeran líka, og ef fiskistofn
hrynur, þá lækkar verð á öllum
öðrum afurðum landsins. Og gengið
heldur áfram að falla, eins og hljóð-
látt haustregnið.
Eg veit ekki hvers vegna þetta er
s\’ona. Hjá öðrum þjóðum virðist
þetta ganga öðruvísi fyrir sig. Móti
halla í einni grein, kemur hamingja
og góðir prísar á öðrum sviðum. Og
meira að segja verðbólgan nær
engum sérstökum þroska í út-
löndum, a.m.k. ekki á islenskan eða
suðuramerískan mælikvarða.
Meðan þjóðin reri opnum skipum,
voru ólögin þrjú í flestum lending-
um, og það virðast þau vera enn, þótt
við höfum fengið ný skip og ný úr-
ræði,
En þrátt fyrir samdrátt í náms-
lánum, viröast þó ekki öll sund lokuð.
Að minnsta kosti tveir stúdentar
munu vera að nema skógarhögg, svo
dæmi séu nefnd, þannig aö ekki er
bjartsýnin öll í þessu landi.
Þótt búmannsraunir taki gjaman
allan vom tíma, svona hjá okkur lág-
launamönnum, þá er hugsun á hærra
plani þó ekki alveg dauð i landinu.
Mikið er nú rætt um frið, því þaö
hafa lengi verið góð úrræði í heims-
kreppum, að efna til ófriðar og styrj-
alda. Það lagar fjárhaginn, og
kemur ýmsu á hreint. Af þessu hafa
nú margir áhyggjur á Islandi og þá
sérstaklega af kjarnorkustríði, sem
er víst ekki gott fyrir húðina. Ýms
friöarfélög hafa verið stofnuö, friðar-
samtök og útgáfufélag Þjóðviljans
vill ekki kjamorkulaus stríð. Vill
belti. Kirkjan og kvenfélögin vilja
friðarhreyfingu og forsetaritarinn er
sama sinnis, samanber ágæta grein í
kirkjubiaðinu, er tekin var upp í
Morgunblaöinu.
Og það furðulega kemur í ljós, að
svo virðist sem Islendingar, sem
standa svo til ráðþrota gegn skreið-
arprisum.virðast nú allt í einu vera
orðnir aö eins konar örlagavöldum
heimsins, og má minna á að flokks-
þing okkar framsóknarmanna, sam-
þykkti i utanríkismálaályktun sinni i
fyrra, aðhindra kjarnorkustrið.
Það kann að vera að við séum lítils
megandi þjóð, en vitanlega eigum
við að taka þátt í öllu hugsanlegu og
skynsamlegu friðarstarfi, en með
orðinu skynsamlegu, er hér átt við,
að ekki verði dregið úr jafnvægi,
heldur verði stórveldin knúin til að
draga úr ofsa sínum. Og hér á ekki
aö einskorða sig við kjarnorkuvopn.
Það er til að mynda athyglisvert
aö þegar sænska ríkisstjórnin gerir
það að tillögu sinni, að Norðurlönd,
þar með Færeyjar og Grænland,
verði lýst kjamorkuvopnalaust
svæði, er ekki minnst á önnur vopn
og meiðslatól.
Viö þessa sænsku tillögu er þannig
ýmislegt að athuga, vægast sagt.
Kjarnorkuvopn hafa ekki verið á
Norðurlöndum, nema í rússneskum
kafbátum, sem strandaö hafa i kál-
görðum í Svíþjóð. Og svo er það hitt.
Danmörk Noregur og Island, eiga
aðildaðNato.
Þama er því vegið að því fyrir-
komulagi er áðurtalin iönd, hafa um
öryggismál sín, og látið er í veðri
vaka, að miklar kjarnorkuvopna-
geymslur séu, eða ráðgerðar í
þessum löndum.
Hitt er líka athyglisvert, að for-
sætisráðherra Sviþjóðar er herskóla-
genginn maður, er ræður yfir sér-
þekkingu i herfræðum, þótt ekki
kjósum við að nefna sænsku stjórn-
ina herforing jastjórn vegna þess.
Geir Hallgrimsson, utanríkisráð-
herra, hefur bent á, að það sé ein-
kennileg byr jun á þvi að aflúsa heim-
inn af kjamorkuvopnum, að heimta
að engin kjamorkuvopn veröi, þar
sem þau alls ekki eru fyrir. Og er
þessi afstaða skiijanieg. Og hún er
líka athyglisverð, þar sem Olov
Palme gjörir enga tilraun til þess að
fá Varsjárbandalagslöndin i þetta
belti, eða Eystrasaltslöndin. Austur-
Þýskaland, Pólland, Lettland,
Eistland, eöa SovétrSkin.
Ekki heldur Þýskaland. I öllum
þessum löndum eru þó þegar kjam-
orkuvopn.
Kjallarinn
Jónas Guðmundsson j
Hvað Island varðar, þá hafa kjam-
orkuvopn aldrei verið hér á landi,
þótt stórar rússneskar flugvélar með
lokaðar farmskrár hafi lent á Kefia-
víkurflugvelli árið 1970 svipaöar
sárabinda- og meðalaflugvélum
Gaddafi Lybíuleiötoga, sem
stöðvaðar voru í Brasilíu, er þær
voru á leið til ófriðarstaða.
Þá er það sérlega athyglisvert, að
Svíar skuli, þrátt fyrir það að þeir
séu daglega meö sovéska belta-
kafbáta svo til undir svefnherbergis-
gluggunum í konungshöllinni, vera
að einskoröa sig við kjarnorkuvopn.
Hvers vegna skyldi það vera? Gæti
það stafað af því, að Svíar em ein-
hverjir mestu vopnaframleiðendur í
heimi og flytja út gifurlegt magn
hergagna til þróunarlandanna á ári
hverju?
Þeir stunda alþjóðleg vopnavið-
skipti, framleiöa háþróuö ger-
eyðingarvopn, herskip og herþotur,
ásamt tilheyrandi drápstækjum.
Vopnaframlelðslan og vopnavið-
sklptin ero sumsé undlrstöðuat-
vinnugreln í Svíþjóð, iikt og saltfisk-
framleiðslan er hér.
Það er þvi grunsamlegt að sænsku
tillögumar koma fram einmitt á
sama tíma, og heimsumræða fer
fram um það, að hverfa frá kjam-
orkuvopnum, til „venjulegra”, eöa
heföbundinna vopna. Mætti þannig
hugsa sér, að eftirspum eftir hefð-
bundnum vitisvélum, og þá sænsk-
um, myndi aukast, ef vantrú, eða
hatur á kjamorkuvopnum myndi
magnast i heiminum.
A.m.k. hefur ekki heyrst orð um
þaö frá sænskum stjómvöldum, að
Sviar ætli að hætta að framleiða og
selja vopn. Kaupmenn dauðans ætla
sumsé ekki aö draga saman seglin i
Svíþjóð.
Fram til þessa, hefur fáránleiki í
bókmenntum og listum, ásamt hinni
alkunnu vandamálafræði, veriö aðal-
útflutningur á sænskri hugmynda-
fræði til Islands, sem er i sjálfu sér
skaðlaust, hefur maður látið hann i
friöi, en þar eð ég hef oröiö þess var,
að margir vandamálainnflytjendur,
vita litiö um hergagnaframleiðslu,
kýs ég aö birta hér eina sænska aug-
lýsingu frá kaupmönnum dauöans,
og er hún tekin úr alþjóðlegu tima-
riti, þar sem helstu vopnaframleiö-
endur heims auglýsa vöru sína.
Þama auglýsir Karlskronavarvet,
fullkomin árásarskip, af nýrri Spiva
gerð, sem búið er margvíslegum nýj-
ungum. Þessi „nýja kynslóð” vítis-
véla hefur aö geyma öflugustu
sprengjur og háþróaðan rafeinda-
búnaö, eins og þaö er orðað i auglýs-
ingunni og stolt framleiðendanna
leynir sér ekki. Meðal vopna um borð
í skipinu, sem smiðað er á kjam-
orkulausa beltinu ero (orðrétt):
Sænsk sea — to — sea eða sjóorustu
flugskeyti af geröinni RBS 15, ASW
tundurskeyti, Bofors 57 og 40 mm
hriöskotafallbyssur, og eyðingareld-
flaugar. Þetta nefna þeir, (orðrétt)
hið fullkomna árásarskip. Mörg
þessara skeyta, þekkja Islendingar
úr sjónvarpinu frá Falklandseyja-
striöinu.
Þá greinir firma dauðans frá 300
ára reynslu Svía í smíði herskipa.
Því er svo við að bæta, að tundur-
skeyti Svía, þykja einhver þau full-
komnustu sem til ero. Þau ero
þannig gerð að þau elta uppi skot-
markið. Svíar þurfa því aðeins aö
elta uppi stríðsæsingamenn og
grimmdina. Sænski rafeinda-
búnaðurinn sér um restina, ásamt
sprengihleðslunni.
Af þessu sést, að ýmislegt má nú
aðhafast á kjarnorkulausum beltum.
Og vona ég að Islendingar noti fyrsta
tækifæri tii þess að fá Svia til þess aö
hætta vopnaframleiðslu, þvi það
vsri ósæmandi fyrir landið að taka
þátt í þvi að selja sænsk hergögn.
Vitanlega mun eftirspum eftir hefð-
bundnum sænskum vopnum aukast,
ef áhersla verður lögð á kjamorku-
laus belti og RBS 15 og ASW tundur-
skeytin sænsku, ásamt rafeinda-
stýrðum eyðingareldflaugum sænsk-
um. Herskip og sprengjuþotur Svía
munu seljast betur á heimsmarkaði
dauðans.
Það hefur vissulega verið ömur-
legt, að þurfa að umbera sænska
menningu og þau vandamálafræði,
er Svíar flytja til Islands í tíma og
ótíma, ýmist í menningarlegri for-
skrift og leiðsögn hér úti, ellegar þá
er þeir sýna Islendinga sérstaklega
með hreindýrum og löppum á stein-
aldarmótum norður í landi. En þegar
þess er krafist að við tökum þátt í að
selja sænsk hergögn, er einum of
langt gengið.
Vopnasalar eru kænir, og Svíar
kunna manna best að leyna morö-
tólaiðnaði sínum fyrir almenningi.
Hergagnaframleiðendurnir verja
tíma sínum og peningumtil dæmis til
aö fá þaö inn i lög, aö bannað sé að
selja börnum vopn, tindáta og önnur
stríðsleikföng. En þrátt fyrir mikil
tindátalög í Svíþjóð, þá heldur her-
gagnaiðnaðurinn sænski sínu striki
og vítisvélar eru seldar um allan
heim: „sænsk gæðavara” er föl,
hvar sem einhver von er til þess að
til blóðsúthellinga geti komið.
Talið um kjarnorkuvopnalaus
Norðurlönd er því einber hræsni, og
verður það svo lengi sem sænskur
iðnaður getur ekki án stríðshörm-
unga verið, og grimmdin er g jörð aö
undirstöðuiðnaöi.
Jónas Guðmundsson,
rithöfundur.
SPfCAIII
compfete Surfece Attack shfa
SOPHISTT --
nava) ve°ssejfancn^tódáv63 inr)hig'h‘cíuaiity
MmeCounter Measuié Vefse!™3™683nd
tion ofUtheCveíyíuícSftiíf sí V genera'
mean™that°tL%TcaínrillhadÍed Which
complete SurfaceAttíW be the first
^Anti SubmarineWarfare Sfifö*
4
b^7,STICATEI,technology
pulsion System háve"á’í,CjÍS thf Pr°-
New generations of electr<ml u r dTeveloPed-
bat ínformation and fire contm7 rfnre’ com'
have been installed The e<?ulPrnent
the new Swedish weappns mclude
ASW^orpedoes |ofo °T7aandSÍneRBS 15’
and chaff rockets f ,and 40 mm guns
-e \£*s« «11 he8?
long experíence
world’s Jeading- shfohnl d IS.one of fhe
kronavarvet hls béen á bmiHe °rS' KarIs'
ships for more than snn ,U der of naval
The °f ^ most modern yards fo e,ÍS t0day
produced i„ serfa vurtaS^S”'”’
„ K*V
KARLSKRONAVARVET
Tel 46.455lJJo24TSte-desn
Reader Reply Card N0. 33