Dagblaðið Vísir - DV - 09.08.1983, Blaðsíða 14

PPiU.TOl'T^ * rt OTN r» n rT* T/
14
DV. ÞRIÐJUDAGUR 9. AGUST1983.
E1WI5PÖ4*
klám«5
Fyro
Þessi grein er hin fyrri af tveimur
um klámiðnað og klámhugmynda-
fræði þá sem nú flæöir yfir landið. Eg
las í fyrra tvær bækur um efnið,
Take back the Nlght, sem er greina-
safn eftir margar fremstu kvenrétt-
indakonur i Bandaríkjunum og
Pornography, Men possesslng Wo-
men eftir Andrea Dworkin. Báðar
þessar bækur fengust í Bókabúð
Máls og menningar og ég geri ráð
fyrir að þær fáist þar enn. Þetta eru
góðar bækur sem ég ráðlegg konum
sem áhuga hafa á efninu að lesa.
Þessar tvær bækur eru aðalheimildir
mínar að báðum greinunum. Eg hef
lengi ætlaö aö gera þessu máli nokk-
ur skil en það sem knúöi á um fram-
kvæmdir nú var frétt í DV13. júlí sl.
þar sem sagt er frá því að verið sé að
leita að íslenskri stúlku í fegurðar-
samkeppni á vegum klámritsins
Penthouse. Samkvæmt frásögn
blaðsins heitiö keppnin Milijón doll-
ara gæludýr ársins. Síðan á dýrið
(stúlkan) sem sigrar að sitja fyrir í
djörfum stellingum hjá klámútgef-
andanum.
Þegar ég var að ljúka viö þessar
greinar í gær fékk ég Veru, blað
Kvennaframboðsins. Mér til mikillar
ánægju sé ég að þar er líka verið að
fjalla um þessi mál. Þar skrifar Þor-
gerður Einarsdóttir félagsfræðinemi
Karlveldið
er ekki gamalt
En hér er ekki allt sem sýnist. Viö
konur skulum ekki gleyma því að við
búum í heimi karlveldis (patríarkats)
og kapítalisma þar sem vald karla yfir
konum tekur ekki aðeins til vinnu
þeirra heldur og til kynlífs (sexús-
lítets) þeirra, hugsana og hugmynda.
Til aö halda þessum völdum þarf viö-
eigandi hugmyndafræði um konur, um
kvenleikann, stöðu kvenna og hlut-
spurt: „Til hvers getum við notað kon-
ur?”
Nú kann einhver að hugsa sem svo.
Nei, þetta er of djúpt í árinni tekið. Það
kann að vera að karlar og karlveldi
hafi ráðið svona yfir konum fyrir 4000
árum eða 400 árum. Já, jafnvel fyrir 40
árum en ekki núna þegar jafnrétti rík-
ir. Eða hafa konur kannski ekki fengið
öll hin sömu lagalegu réttindi og karlar
og meira aö segja jafnréttislög í ofaná-
lag og Jafnréttisráð? Mér finnst eðli-
Helga Sigurjónsdóttir
segja þeir. Það flytur góðar greinar
og viðtöl við merka menn, háttsetta
stjórnmálamenn, vísindamenn, rit-
höfunda o.fl. Tæpast færu slíkit
menn að leggja nafn sitt við
ómerkilegt og sóðalegt klámrit. Og
hvað með það þó að í blaðinu séu líka
myndir af fáklæddu kvenfólki. Er
nokkuð ljótt við nakinn mannslík-
ama? Er nektin eitthvað til að
skammast sín fyrir? Jú, að vísu má
segja að í seinni tíö séu sumar mynd-
ir og frásagnir í djarfara lagi en er
„Karlveldiö er ekki gamalt í veraldarsög-
unni miðað við aldur mannsins á jörðinni.
Að vísu eru árin um 4—5 þús. en það er þó ekki
nema um 1% þess tíma sem hinn vitiborni
maöur (homo sapiens) hefur byggt þennan
heim.”
YURS ANDHDPOV:
FORMER KÚB O0U8LÍÍ AÖEMT
REVEAIS INSIÐE FACTS
ABOUT NEW SOVIET tEADER
COUN W&tJLAND:
THE'MAN WE IOVE TO HÁTE;
AN EXCIUSIVE ÍNTERVIEW
wtsmmm'
-THE CRUEILEST CARICATURE?
1EFFREY 8ERNARD
ON WOMEN
í Gautaborg ágæta grein um nauðg-
un, vændi og ofbeldi og Magdalena
Schram skrifar einnig ágæta grein í
tilefni áöurnefndrar fréttar í DV. Eg
ráðlegg öllum áhugasömum að lesa
þessar greinar og að láta frá sér
heyra um málið.
Playboy fyrstur
Arið 1953 hóf göngu sína í Banda-
ríkjunum klámtímaritið Playboy
sem var hið fyrsta sinnar tegundar.
Síðan þá hefur klámritaútgáfan auk-
ist og margfaldast um öll lönd og
mun algengur fjöldi slíkra rita í
bókabúðum og sölutumum vera um
10—15.1 virtri bókabúð í Reykjavík
taldi ég um daginn 12 blöð.
Eg hygg að margir vilji ekki telja
Playboy til klámrita, a.m.k. ekki
karlmenn. Þetta er vandað blað,
það nokkuð skaðlegt. Er það ekki það
sem fólk vQL Og hvaö er djarft ef út í
það er farið? Var ekki kominn tími
til að losa um alls konar hömlur og
tepruskap sem hvíldi yfir kynlífi
karla og kvenna? Það er nú líkast til.
Nei, Playboy er sko ekkert klámrit.
Svona er talað og mér virðist sem
það sé almenn skoðun bæði meðal
karla og kvenna að klámblöö yfirleitt
séu ekki skaöleg. Þau geti verið
hvimleið og sjálfsagt ekki rétt aö
halda þeim aö börnum og unglingum
en engin ástæða sé til að amast sér-
staklega við þeim. Hugsanleg
skaösemi af bókmenntum þessum
væri einna helst sú aö ungir piltar
gætu fengiö minnimáttarkennd
gagnvart öllum stórfolunum sem
,,gera það” fimm sinnum á nóttu
jafn léttilega og að depla auga.
verk. Þessi hugmyndafræöi eöa
kvennaheimspeki karlveldis er breyti-
leg eftir aðstæðum en ævinlega verður
aö lokka konur með öilum tiltækum
ráöum til að fallast á hana og gera
hana aö sinni.
Karlveldið er ekki gamalt í veraldar-
sögunni miðað við aldur mannsins á
jörðinni. Að vísu munu árin vera 4-5-
þúsund en það er þó ekki nema um 1%
þess tíma sem hinn vitibomi maður
(homo sapiens) hefur byggt þennan
heim. Hvemig karlar fóru að því að
gjörsigra konur/mæður er ekki vitað
en sterkar líkur benda til aö eðlilegt
jafnvægi hafi ríkt meðal kynja alla
hina löngu vegferð mannsins þar til
svokölluð siömenning hófst. Síðan þá
■hefur konum verið ákveðinn staður og
hlutverk út frá hagkvæmnissjónarmiði
karia. Karlveldið hefur ævinlega
legt aö svona sé spurt en formleg rétt-
indi kvenna og margháttaðar breyting-
ar á karlveldi undanfarin árþúsund
hafa samt ekki aflétt vinnu þeirra,
hugsunum og líkama. Konum og öðr-
um sem um þessi mál hugsa vill oft yf-
irsjást hversu sveigjanlegt karlveldið
er. Við breyttar aðstæður síðustu ára-
tugi, aukin réttindi kvenna og menntun
þarf aðeins að fela valdið betur en áð-
ur. Kiæða það í dulargerfi og fela úlfs-
hárin. Það hefur tekist og þess vegna
er valdahlutfallið milli karla og
kvenna óbreytt. Konur em jafnvalda-
lausar og áður og þær og böm þeirra
jafnof urseld og berskjölduö fyrir þeirri
hugmyndafræði eða heimspeki sem
karlveldi og kapítalismi byggist á. Og
þegar þetta tvennt spilar saman er
ekki von á góðu. (Eg geri ekki greinar-
mun hér á kapitalisma og sósíalisma,
það þýðir ekki að tala um einhvem
annan sósíalisma en þann sem þekktur
er í heiminum í dag og stjómarhættir í
löndum sósíalismans bera flest ein-
kenni kapitalisma, rányrkju jarðar-
innar, hemaöarhyggju og kvennakúg-
unar. Fallegar fræðikenningar duga
skammt).
Frá hjúskaparskyldu
til fullnœgingarskyldu
Þá skulum viö snúa okkur að þvi sem
á að vera meginefni þessarar greinar
eða það sem ég kalla heimspeki kláms-
ins, hvernig kiámiðnaðurinn er notað-
ur markvisst nú á dögum til að skapa
ákveöna kvenímynd, sem konur eiga
að gera að sinni eigin sjálfsmynd
(identiteti). Vitaskuld er ekkert nýtt
við það að karlar skapi konum kven-
ímynd, það hefur karlveldið gert frá
fyrstu tið en lítum aðeins á þróunina sl.
lOOáreða svo.
Þá, á Viktoríutímanum, áttu konur
að vera kynlausar og giftast aöeins til
að eignast böm og viðhalda hjóna-
bandsstofnuninni, homsteini þjóðfé-
lagsins. Kynlíf var ljótt og sóðalegt,
sérstaklega fyrir konur og siðavandar,
giftar konur áttu aðeins „að gera það”
fyrir kónginn og föðurlandið. Konur
áttu að framleiða böm, drengi til að
verða striösmenn, stjórnmálamenn og
verkamenn, stúlkur til að verða mæð-
ur nýrra striösmanna, stjórnmála-
manna og verkamanna. Um þaö bil
tveimur kynslóðum síðar, þegar konur
voru búnar að berjast mannréttinda-
baráttu í 50 ár, var viðurkennt að kon-
ur gætu haft gaman af kynlífi. Þær áttu
samt sem áður að vera homsteinn
heimilisins og fullkomnar mæður og
húsmæður, nú bættist hins vegar viö
skyldan aö vera hin fullkomna ástmær
eiginmannsins. Hinn fulikomni félagi í
rúminu. Því fleiri, meiri og æðislegri
fullnægingar því betra. Ekkert stað-
festi betur karldóminn. I stað viður-
kenndra hjónabandsnauögana eða hjú-
skaparskyldunnar sem konur töluðu
um með hrolli áður fyrr kom nú full-
nægingarskyldan.
Kvenímyndin nú er beint framhald
þeirrar sem nú var lýst nema marg-
földuö tífalt. Ekki einasta mega konur
hafa kynhvatir heldur eiga þær að
„vera alltaf reiðubúnar” eins og skát-
amir og nánast hvar sem er og hvenær
sem er. A máli grunnhyggins fólks
heitir þetta kynferðislegt frelsi stúikna
og kvenna og pillan, trúlega einn mesti
bölvaldur kvenna, talin þar þung á
metunum. Enda held ég að það sé eng-
in tilviljun að klámbylgjan hefst fyrir
alvöru á sama tíma og pillan kemur á
markaðinn. Hvílíkir draumatímar, nú
var um að gera aö skapa „æskilega”
kvenímynd sem bæði var hægt að
græða á enn frekar en áður og sem
gerði konur mun aðgengilegri kynver-
ur f yrir karla og auðveldari viðfangs.
1 næstu grein verður sagt frá inntaki
klámhugmyndafræðinnar og stærstu
klámkóngunum. Helga Sigurjónsdóttlr
kennari.