Dagblaðið Vísir - DV - 04.02.1984, Blaðsíða 20

Dagblaðið Vísir - DV - 04.02.1984, Blaðsíða 20
20 DV. LAUGARDAGUR 4. FEBRUAR1984. Hótel island brennur. Stefán Nikulásson tók þessa mynd en hann fékk vit- neskju um brunann er faðirhans sem vann hjá Rafmagnsveitu Reykjavikur var vakinn og beðinn um að taka rafmagniO af miObænum. Eins og sjá má varO ekki við neitt ráöiO. Svona leit Hótel Ísland út eftir breytingarnar sem gerOar voru á þvi 1901 og fram aO brunanum 1944. TakiO eftir þviaO húsin lengst til vinstri og lengst a'l hægri á myndinni standa enn, eins og sjá má á nýju myndinni (Myndin fengin hjá Árbæjarsafni). Hiísið brami til kaldr a kola á t veimur tímum — 40 ár fra þ ví Hótel í sland brann Þessi mynd er tekin norOur AOalstrætiO er bruninn var i algleymingi. Bkki sóst ihiO brennandi hús fyrir eldhafi og reyk. Aöfaranótt 3. febrúar 1944 eöa fyrir réttum 40 árum, varö stórbruni i miöborg Reykjavfkur. Þá brann Hótel Island sem stóð á horni Austurstrætis og Aðalstrætis þar sem nú er bílastæði, aimenntkallaðHallærisplanið. , Hótel Island var annað stærstaj gistihús Reykjavíkur og stærstal timburhús borgarinnar. Einn maður' fórst i brunanum og þótti það vel sloppið miðað við hve hótelið brann á: skömmum tíma. Alls voru 48 manns i húsinu er eldurinn kom upp. Hótelinu ekki bjargað Það var um klukkan 2.25 sem starfs- stúlka á hótelinu, Rósa Sigfúsdóttir, varð eldsins vör. Vaknaði hún við eitthvert snark og sá að eldur var kominn í veggi geymsluherbergis á efstu hæð hússins þar sem hún bjó. Vakti hún alla sem á hæðinni bjuggu i snarheitum Meðal þeirra var Ester Rosenberg dóttir eiganda hótelsins. Saiiiaiitekt: Sigurður Þör Salvarsson Myndir: Stefán Nikulásson og Einar Ólason Hun hljóp þegar niður á skrifstofu hótelsins og lét slökkviliðið vita af eldinum. Þegar svo slökkviliðið kom á staöinn skömmu síðar voru flestir komnir út úr húsinu, margir hverjir fáklæddir. Veður var mjög óhagstætt til slökkvi- starfa, norðan stormur og 12—13 gráða frost. Fljótlega varð ljóst að Hótel Lslandi yrði ekki bjargað og beindist slökkvistarfið fyrst og f remst að því að bjarga nærliggjandi húsum i Austur- stræti, Aðalstræti og Vallarstræti. Tókst það giftusamlega og þótti mikið afrek. Hótel Island brann til kaldra kola á tæpum tveimur tímum. i Efsta hæðin alelda Slökkviliðsstjóri Reykjavíkur er þetta gerðist var Pétur Ingimundarson og í Vísi fimmtudaginn 3. febrúar 1944 er þessa frásögn hans að finna: „Mér var fyrst tilkynnt um elds- voðann klukkan 2.29 eftir miðnætti og fór þá þegar á vettvang. Þegar ég kom á Hótel Islandi virtist efsta hæð hússins alelda og logatungur stóðu út um glugga er sneru að Austurstræti og Aðalstræti. Fólkið var flest komiö út, fáklætt mjög. Sumir höfðu náð í hand- Loðin Ansturstr æti 2: Frá pakkhiísi til bflaplans Sögu húsbygginga á lóðinni Austurstræti 2 má rekja aftur til árs- ins 1790 um það biL Þar mun þá haf a verið pakkhús i eigu Sunckenbergs kaupmanns, og er sagt hafa verið úr timburstokkum, iíklega úr stokk- verki. Hús þetta mun hafa veriö rif ið skömmu eftir aldamótin 1800 og í staðinn reisti þar Einar Jónsson íbúðarhús og verslun. Ibúöarhúsið var ur bindingi múruðum úr múr- steiiri og borðaklætt, en verslunar- húsið úr ómúruðum bindingi. Kort frá 1836 sýnir þessi tvö hús á lóðinni og snýr annað í norður og suður á horni Austurstrætis og Aðal- strætis, en hitt sunnar og snýr i austur og vestur. Húsin voru þá skráð eign Jafets Johnson (sonar EinarsJónssonar). Jafet seldí svo eignina áriö 1845 RJP. Tærgesen kaupmanni og tveimur árum síðar byggði hann á lóðinni, líklega vörugeymsluhús, á liorni Veltusunds og Vallarstrætis. Gildaskálinn Um 1860 keypti Niels Jörgensen lóðina og hóf veitingasölu i húsinu sem stóð á horni Austurstrætis og Aðalstrætis. Nefndi hann veitinga- húsið Gildaskálann. Lengdi hann húsið til s uðurs meðfram Aðalstræti. Sagt er að Jörgensen hafi áformað að reisa á lóðinni stórt hótel en hann dó áður en af því yrði, árið 1875. Ekkja hans gekk skömmu siðar (fyrir 1879) að eiga Johan Hallberg skipstjóra sem tók við veitinga- mannsstarfinu. Aríð 1882 lét HaUberg byggja tví- lyft hús við Austurstræti, áfast gamla húsinu á horni Aðalstrætis og Austurstrætis. Austan við tvílyfta húsið og áf ast því lét hann reisa ein- lyft hus, sem sneri norður og suður, á horni Austurstrætis og Veltusunds, Hótel fsland Eip.hverntíma á þessum árum tekur Hallberg upp nafnið Hótel Island á vcitingahúsinu. I lýsingu frá því um 1888 segir að í Hótel Islandi hafi verið þrjár veitingastofur, Al- menningur, Svtoastían og Káetan. Var Svínastían eins konar ö'lkrá, þar sem menn drukku standandi, og var nefnd svo til óvirðingar þeim er hana sóttu. Húsið á homi Veltusunds og Vallarstrætis var notað sem geymsluhús. Þarvar einnig tappaðá f löskur vin og öl til hótelsin s, en þessi varningur var flullur inn í ámum. Hesthús var í byggingu sem stóð meðfram Valiarstrætí. Arið 1894 reisti Hailberg hús á horni Veltusunds og Vallarstríetls en reif þá geymsluhús er þar var fyrir. Arið eftir byggði hann viöbót meö- fr am Vaflarstræti. Næstu breyttngar á husunum á tóðinni Austurstræti 2 voru gerðar árið 1901 en þá hækkaði Hallberg álmuna við Austurstræti um eina hæö, lengdi og endurbætti en reif elsta húsið sem sneri út að Aðal- stræti og byggði þar upp aftur þrttyft hús með turni á horni Austurstrætis og AðaLstrætis. Þannig hélst húsið óbreytt þangað til það brann aðfaranótt 3. februar 1944. Hallberg veitingamaður seldi eign- ina 1906 og voru það 12 menn sem keyptu af honum í sameiningu. Þeir áttu húsið í eitt ár en seldu þaö þá nokkrum góðtemplarastúkum. Þær áttu húsið til ársins 1914 erþaðkomst í eigu Isiandsbanka. 1912 hófust kvikmyndasýningar í húsinu sem var áf ast Hótel IsLindi og stóð á horni Veltusunds og Austur- strætis. Var bíóið nefnt Nýja bíó en bíó hafði þá verið rekið f sex ár í Fjalaketttnum í húsinu við Aðal- stræti 8. Nýja bíó starfaði i liúsinu til 1920 er það flutti í eigið hús við Austurstræti. Verslanlr Islandsbanki var ekki lengi eig- andi Hótel Islands því sama ár og hann keypti húsið seldi hann það hlutafélaginu „Borg". H/F „Borg" átti húsið til ársins 1928 er það komst i eigu Alfreds Rosenbergs, sem átti það þangað til þaö brann. Hótel var alltaf reMð í húsinu en upp úr 1920 voru komnar verslanir á neðstu hæð þess, bæði við Austur- strætíogAðalstræti. Hallærisplaniö Allar götur frá því Hótei Island brann hefur verið bifreiðastæði á tóðinni þar sem það stóð. Plan þetta, sem kallaö var Hótel Islandsplanið, varö síðar samkomustaður unglinga á síðkvöldum og fékk þá uppnefnið Hallærisplanið. Lengi hafa menn velt því fyrir sér hvort byggja ætti á tóðinm' að nýju en raunverulegar tillögur þess efnis hafa verið fáar. Ein kom fram 1977 og gerði ráð fyrir bifreiðageymslu- húsi á lóðinni en hugmynd þessi var hluti af nýju heildarskipulagi fyrir allt svæöiö frá Kirkjustræti til Hafnarstrætis. Nú þegar þetta er skrifað munu vera komnar fram glænýjar tttlögur um lóðina Ausfairstræti 2 og tilheyra þær hugmyndum að heildarskipulagi fyrir Kvosina svokölluðu eða stóran hluta gamla miðbæjarins. Hug- myndir þessar eru svo nýjar að ekki fengust; aðrar upplýsingar um hvað ætti að vera á lóðinni Austurstræti 2, armaðeneinhverskonarhus. -SþS.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.