Dagblaðið Vísir - DV - 20.08.1994, Blaðsíða 14

14
LAUGARDAGUR 20. ÁGÚST 1994
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjóri: ELlAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og GUÐMUNDUR MAGNÚSSON
Auglýsingastjórar: PÁLL STEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14. 105 RVlK. SlMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJÁLSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Áskriftarverð á mánuði 1400 kr. m/vsk.
Verð I lausasölu virka daga 140 kr. m/vsk. - Helgarblað 180 kr. m/vsk.
Norskt sjórán
íslendingar hafa sögulegan rétt til veiða við Svalbarða
og í Barentshafi, ef slíkur réttur er á annað borð viður-
kenndur. Þeir hafa veitt þar þorsk allt ffá árinu 1930,
síld frá 1967 og loðnu frá 1975. Norsk stjómvöld fara með
rangt mál, er þau segja íslendinga nýja á miðunum.
Norðmenn eiga ekki Svalbarða og hafa alls ekki sama
vald yfir honum og eigin landi. Um Svalbarða gildir
samningur frá árinu 1920. Rúmlega fjörutíu ríki em aðil-
ar að samningnum og þar á meðal ísland. Norsk lög og
norskar reglugerðir gilda ekki sjálfkrafa um Svalbarða.
Samkvæmt annarri grein samningsins njóta allir
þegnar og skip aðildarríkjanna sama réttar til veiða í
landhelgi Svalbarða. Norskar vemdaraðgerðir skulu
ávallt eiga jafnt við um alla þegna samningsaðilanna, „án
nokkurra undantekninga, forréttinda eða ívilnana“.
Ekkert ríki Svalbarðasamningsins, að Finnlandi und-
anskildu, hefur viðurkennt sjálftöku Noregs á fiskveiði-
lögsögu, þar á meðal úthlutun veiðikvóta að norskum
geðþótta til að hygla eigin sjómönnum. Mörg ríkjanna
og þar á meðal ísland hafa harðlega mótmælt þessu.
Ofbeldi norskra stjómvalda í sumar á miðunum við
Svalbarða er hreint sjórán, sem brýtur gegn hefðarrétti
og gegn samningi, sem Noregur hefur gert um svæðið.
Þessi árásarhneigð minnir raunar sterklega á offbrs
Norðmanna gegn Islandi í Jan Mayen fiskveiðideilunni.
Þessu ofbeldi fylgir ótrúlegur munnsöfnuður ráðherra
í ríkisstjóm norska Verkamannaflokksins, þar á meðal
gribbugangur í sjálfum forsætisráðherranum. íslending-
ar telja ekki allt ömmu sína í þessum efnum, en verða
að játa sig gersigraða í óhefluðu ráðherraorðbragði.
Munnsöfhuður ráðherranna er sagður ætlaður til
notkunar í norðurhéruðum Noregs, þar sem sjávarútveg-
ur er eins konar félagsmálapakki, sem á að koma í veg
fyrir, að fólk flykkist suður til Osló. Einnkennilegir mega
þeir kjósendur vera, sem finnst munnsöfnuðurinn ljúfur. •
Jafnft-amt er sagt, að norskir ráðamenn verði viðmæl-
andi í nóvember, þegar lokið er þjóðaratkvæðagreiðslu
um aðild ríkisins að Evrópusambandinu. Með gribbu-
gangi eigi að draga fjöður yfir þá staðreynd, að Noregur
hefur gert lélegan fiskveiðisamning við sambandið.
Stundum finnst okkur íslenzkir stjómmálamenn vera
of ódýrir í orði og á borði. Það bliknar þó í samanburði
við ráðamenn Noregs, sem láta skjóta fóstum skotum á
skip; láta taka skip með ofbeldi; og setja lög og reglugerð-
ir, sem brjóta jafnræðisreglu Svalbarðasamningsins.
Ef allt þetta framferði ríkisstjómar Gro Harlem
Brundtland er aðeins þáttur í gróffi kosningabaráttu í
Norður-Noregi, er fundinn í Noregi pólitískur botn, sem
ekki hefur fundizt til dæmis á íslandi, þótt sitthvað kunni
að vera upp á íslenzka stjómmálamenn að klaga.
Samhliða atgangi norskra stjómvalda hafa þau stað-
fastlega neitað að setjast að samningaborði. Endurteknar
tilraunir til að draga þau til samninga hafa engan árang-
ur borið. Óhjákvæmilegt virðist því, að ísland fari dóm-
stólaleiðina í málinu, er hin leiðin virðist brostin.
Um leið þurfa íslenzk stjómvöld að styðja betur við
bak sjómanna sinna, til dæmis með því að taka þátt í
sameiginlegri baktryggingu fyrir skaða, sem sjómenn og
útgerðarfélög kunna að verða fyrir vegna töku skipa,
annars ofbeldis og lögleysu af hálfu norska ríkisins.
Leiðinlegt er að þurfa að standa í útistöðum við ná-
granna. En það er líka leiðinlegt að láta þá valta yfir sig.
Því stöndum við fast gegn norskri ffekju og yfirgangi.
Jónas Krisfjánsson
Carlos auka-
geta í leik-
fléttu Pasqua
Handsömun hryðjuverkafor-
sprakkans Carlosar er kórónan á
viðleitni franska innanríkisráð-
herrans Charles Pasqua til að slá
sig til riddara í augum landa sinna
og umheimsins fyrir skelegga
framgöngu gegn misindismönnum.
En jafnframt er Carlos og mál hans
ekki annað en hður í flókinni leik-
fléttu tilvonandi forustumanns
franskra íhaldsafla. Sú flétta nær
bæði til stjórnmálaþróunar í
Frakklandi og framvindu á franska
áhrifasvæðinu í Afríku.
Venesúelamaðurinn Ilhch Ram-
irez Sanches var nefndur Carlos í
íjölmiðlum, efdr söguhelju í reyf-
ara, þegar hann lét mest til sín taka
fyrir nær tveim áratugum. Nú er
hann löngu úr leik. Yngstu sakir
sem hann er borinn eru eins ára-
tugar gamlar. Breyttar aðstæður í
heimsmálum, sér í lagi í löndunum
fyrir botni Miðjarðarhafs, urðu til
þess að ríkisstjómir sem áður not-
færðu sér þjónustu hans til hryðju-
verka höfðu ekki þörf fyrir hann
lengur.
Loks var aflóga skipuleggjanda
sprengjutflræöa og mannrána
skákað til Súdans og þar afréðu
stjómvöld að nota hann sem skipti-
mynt í margþættu samspih við
núverandi Frakklandsstjóm.
Á annan áratug hefur stjómin í
Khartoum átt í höggi við Frelsisher
alþýðu í Suður-Súdan. Uppreisn
hófst þar þegar áhrif strangtrúar-
manna í Súdansstjóm urðu tfl þess
að ákveðið var að íslamskur réttur,
sharia, skyldi gflda um landið allt.
Því vildu svertingjarnir í Suður-
Súdan, sem ýmist em kristnir eða
rækja fom trúarbrögð af afrískri
rót, með engu móti una. Síðan hef-
ur ríkt hernaðarástand með miklu
mannfalh og hrakningum
óbreyttra borgara trá heimkynn-
um sínum.
Núverandi stjóm arabískumæl-
andi múslíma í Khartoum rekur
harðari strangtrúarstefnu en
nokkur hinna fyrri og hefur náið
samband við klerkastjómina í ír-
an. Hreyfingar stiangtrúarmanna
í Egyptalandi og Alsír njóta stuðn-
ings frá Súdan.
Olgan í Alsír, þar sem sveitir
strangtrúarmanna reyna með víga-
ferlum að steypa stjóm hersins,
hefur þegar haft áhrif í Frakk-
landi. Morðárásir á útlendinga í
landinu hafa einkum beinst gegn
Frökkum og er skemmst að minn-
ast að fimm sendiráðsstarfsmenn
þeirra vom skotnir í Algeirsborg.
Charles Pasqua svaraði með því að
láta frönsku lögregluna hefja leit
meðal Alsírmanna í Frakklandi og
Erlend tíðindi
Magnús Torfi Ólafsson
nanataKa tugi þeirra.
Það sem þegar hefur gerst er þó
smámunir hjá því sem við blasir
ef innanlandsófriður magnast í
Alsír, svo ekki sé talað um ef
strangtrúarmenn ná þar völdum.
Af myndi hljótast flóðbylgja flótta-
fólks tfl Frakklands sem réð Alsír
fram yfir miðja öldina.
TU að fresta eða afstýra slíkri
hremmingu hefur Pasqua haft for-
göngu um hrossakaup við Súdans-
stjóm. Franska stjómin leggur
henni hð í baráttunni við uppreisn-
arherinn í Suður-Súdan en ætlast
í staðinn tfl að stjómin í Khartoum
beiti áhrifum sínum tfl að halda
aftur af strangtrúarmönnum í Al-
sír.
Parísarblaðið Libération skýrir
svo frá að frönsk stjómvöld hafi
látið Súdansstjóm í té loftmyndir
af Suður-Súdan sem auðvelda Sú-
dansher að miklum mun hemaðar-
aðgerðir gegn Frelsisher alþýðu.
Sömuleiðis hafa súdanskar her-
sveitir fengið að undirlagi Frakka
að leggja leið sína um nágrannarík-
ið Mið-Afríkulýðveldið tfl að kom-
ast þannig að baki sveitum Frelsis-
hersins.
Að svo stöddu virðist einkum
vaka fyrir Pasqua að reyna með
þessu móti fyrir milhgöngu Súdans
að fresta því fram yfir forsetakosn-
ingar í Frakklandi á næsta ári að
upp úr sjóði í Alsír. Og með því að
grípa Carlos um leið og baða sig í
fjölmiðlaathyglinni sem fylgir
tryggir innanríkisráðherrann sér
stóraukin áhrif á undirbúning
flokks síns, gamia gauhistaflokks-
ins, að vah forsetaframbjóðanda.
Flokksformaðurinn og borgar-
stjóri Parísar, Jacques Chirac, vfll
fyrir hvem mun fá tækifæri tfl að
hefna fyrri ófara fyrir Mitterrand,
núverandi forseta. Kaus hann því
að láta einatt óvinsælt forsætisráð-
herraembætti fram hjá sér fara eft-
ir kosningasigur hægri- og mið-
flokkanna og valdi tfl starfans
Edouard Balladur.
En þá brá svo við að Balladur
vann sér á skömmum tíma óhemju
vinsældir og komst brátt í skoðana-
könnunum langt fram úr Chirac.
Hefur lengi verið ljóst að þeir muni
takast á um tilnefningu í forseta-
framboð. Nú er Pasqua kominn í
þá aðstöðu að hann getur ráðið því
hvor þessara tveggja verður val-
inn, ef ekki skákað báðum.
Charles Pasqua innanríkisráðherra sigrihrósandi á fundi með frétta-
mönnum í ráðuneyti sínu. Símamynd Reuter
Skodaiúr annarra
Fleiri sjakalar
„Dagar Sjakalans Carlosar em taldir, en hundmð
annarra hryðjuverkamanna em tflbúin að taka við
hlutverki hans. Endir kalda stríðsins og fall komm-
únismans hjálpuðu tfl við endalok Carlosar en and-
ht hryðjuverkastarfseminnar hefur samt sem áður
gerst ljótara og ógnvænlegra. Á síðasta ári vom 109
persónur drepnar af hryðjuverkamönnum og fjöld-
inn er jafnvel orðinn meiri það sem af lifir þessu
ári. Það er engin ástæða til þess að slaka á kiónni
gegn hryðjuverkum. Vaxandi hótanir um innan-
landsöryggi skyggja jafnvel á illvirki Carlosar."
Ur forystugrein USA Today 18. ágúst.
Kjamorkumál
„Hvaða öryggistryggingar eiga Bandaríkin að
lofa íbúum Norður-Kóreu ef þeir hætta við áform sín
um kjamorkuvopn? Myndi það verða tfl þess að
aðrar þjóðir ógni síður öryggi þeirra? Verða Samein-
uðu þjóðimar neyddar tfl að koma N-Kóreu til hjálp-
ar ef aðrar þjóðir ógna öryggi landsins með kjarn-
orkuvopnum? Þessum spumingum verður ríkis-
stjóm Clintons að svara um leið og hún tekur af-
stöðu til kjarnorkumála yfirleitt."
Úr forystugrein Herald Tribune 17. ágúst.
Woodstock
„Það var aldrei tfl nein umtalsverð fiöldahreyfing
sem getur kennt sig við Woodstock. Það var til goö-
sögn um Woodstock og draumur um Woodstock. En
árið 1969 var veröldin mun flóknari en Woodstock.
Veröldin var ekki friðsæl, ekki samfélagsleg og ör-
ugglega ekki nakin.“
Úr forystugrein USA Today 12. ágúst.