Þjóðviljinn - 17.06.1978, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 17.06.1978, Blaðsíða 8
8 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 17. júnl 1978 Birgit Nilsson fæddist á þjóðhátíðardegi Norðmanna 17. maí, fyrir nákvæmlega 60 árum, eða tií að tenqia fæðingarárið íslenskum atburðum: frostaveturinn mikla. Hún segir, að hún haf i sungið síðan hún man eftir sér, en sá, sem mestan þátt átti i að breyta skánsku stúlkurauli hennar í hámenntaðan sópran, hét Jósep Hislop, söngkennari Konunglegu Akademíunnar í Stokk- hómi. Hún byrjaði að syngja með umræddri Akademíu (hlutverk Agöthu í „Töf raskyttum" Webers) og vakti ó- mælda hrifningu. Síðan rak hvert frægðarhlufverkið á fætur öðru. Nefnum nokkur dæmi. Teikning og texti: Ingólfur Margeirsson Húni söng við Stokkhólmsópcruna 1947-51, viB Glyndebourne I Eng- landi 1951, Beirút 1954, Munchen 1955, Hollywood Bowl.Buenos Air- es og Flórens 1956, Covent Gard- en I London 1957, Mflanó (La Scala), Napólí, Vin, Chicago og San Francisco 1958, Mctrópólitan i New York 1959 o.s.frv., o.s.frv. I dag er Birgit Nilsson meB stærstu óperusöngkonum heims, og kannskí besti hádramatiski sópr- an sem uppi er. Hádramatlskur sópran? Kannski mætti heldur segja: sú óperusöngkona, sem túlkar best hádramatiskar operur eins og verk Wagners. „Hetju- sópraninn" e&a valkyrjan. Svo kemur hún manni fyrir sjónir eins og húsmóöir úr Breio- holtinu. Róleg og hýr, hvunndags- Aega klædd og brosir góMega i all- ar áttir. Vantar bara innkaupa- töskuna undir arminn. Þa& eina, sem afsannar Breiöholtskenning- una er lopapeysu- og hraunker- amfkbæklingurinn, sem hún er meö i hendinni.. Hún ef nýkomin af fyrstu æfingu með Sinföniu- hljómsveitinni, og situr i einu af þessum andlausu bakherbergjum Laugardalshallarinnar. Mér finnst tilhlý&ilegt aB spyrja fyrst, hvort þetta sé i fyrsta skipti sem hún sé á lslandi. — Já, og mér finnst úskaplega gaman að koma hingað. Það hefur alltaf veriö gamall draumur minn að koma til íslands. Ég vona aö — Excuse me. Do you speak English or pratar Ni svenska? Birgit segist prata svenska. Kristinn kemur inn, tekur i hönd hennar og kynnir sig. Spyr hvort hana vanhagi um eitthvaö og hvort hún hafi hitt ráöamenn Listaháti&ar. Birgit segist ekki hafa hitt neinn siðan hún kom hingab, nema blaöamenn. Rekur upp stuttan og hvellan hlátur. Kristinn lætur ekki slá sig út af laginu. Hann dregur upp nafn- spjald sitt og ritar á þaö galdra- þulur, sem opna munu allar dyr i Reykiavlk. Réttir henni si&an spjaldiö og spyr, hvort það sé eitthvað sem hann geti gert fyrir hana. „Já," segir Birgit, „gæti ég mögulega fengið tvo miða á konsertinn minn annað kvöld?" Snýr sér siðan að mér og segir hlæjandi: „Þetta fer nú alvég með hann." En Kristinn e)r heimsmaður og óperusöngvafí. Hann nóterar þarfir sópransins, kinkar kollinum og kveður með giæstri handahreyfingu. Við snú- um okkur aftur að viðtalinu. — l»aö hefur veriö skrifaft I blöðum, a& Gabgel Chmura, sem sljórnar Sinfóniuhliómsveitinni á tonleikum þinum, sé uppáhaltls- stjórnandi þinn? — Einn af uppáhaldsstjornend- um minum, leiöréttir Birgit mig. Hann er mjög ungur og mjög ét'ni- legur. íeg hef mikla trú á honum. Þott ótrúlegt megi virðast, þá er Valkyrj an j/pf'i^ #//&**' ?"&> /ffg ég fái að sjá sem mest af þessu fallega landi ykkar. Hún horfir út um gluggann. Mér list ekkert á blikuna. Er hún að gera grin að mér? Fyrir utan rúðuna djöflast rigningin I forinni og mölinni. I5g heröi upp hugann og spyr, hvort það sé ekki óvanalegt aö hún, Wagner-túlkandinn, syngi italskt ariuprógramm á tsiandi. — Nei,nei, allsekki,segir hún oghorfir brosandi á mig. Þetta er undir ýmsu komið. Til að syngja Wagner þarf miklu stærri hljóm- sveit en hér er. Ég hef þar að auki sungið mikið af itölskum arium, ekki sist á ltalfu. Hún telur hratt upp ýmsa konsertsali, sem blaða- manni mistekst gjörsamlega aö hripa niður. — Er það einhver sérstök ton- list, sem þér þykir skemmtilegast að syngja? (Ég iðrast strax spurningarinnar; alltof einföld og venjuleg.) Birgit lætur ekki á neinu bera. Hvað skyldi hún hafa fengið þessa spurningu oft? — Mér finnst skemmtilegast að syngja sem fjölbreytilegasta tón- list. A6 syngja ekki það sama of lengi i einu. Skipta um efnisskrá og hlutverk sem tiðast. Annars er ég afskaplega hrifin af itölskum óperum. Nú, svo nattúrulega Wagner. Þegar ég kom fyrst til USA, byrjaði ég strax að kyrja þessa vanalegu Wagner-dagskrá rnfna, en'komst fljótt að raun um að þéir efu ekki svo Wagner-in- spireraðir i Amerikunni. En þetta hefur breyst, þeir eru byrjaðir að hlusta á hádramatiskar óperur þar núna. « Núna kemur Kristinn Hallsson i dyrnar. úr Breiðholtinu hann einn af uppáhaldsstjórnend- um minum, þó svo við höfum aldrei unnið saman áður. Ég hef margsinnis heyrt hann stjórna áður, og hef hrifist gifurlega af hæfileikum hans. Það er gaman að vinna með ungu og efnilegu fólki, en ekki bara syngja undir stjórn heimþekktra og gamal- æfðra hljómsveitarstjóra. — Eftir fyrsta söngsigur þinn gerist þii mjög fljótlega Wagner- söngkona og túlkandi hádram- tiskra verka. Hvers vegna? — f fyrsta lagi sló ég ekki I gegn á einni nóttu. Ég byrjaði að syngja að ráði opinberlega 1946, og fékk þá ágætar viðtökur. Frama minum skaut aldrei upp með eldingarhraða. Ég hafði á- vallt hugsað mér að vera sænsk söngkona fyrst og fremst. En frægðin kom hægt og sigandi, og einn daginn vaknaði ég upp við það að vera orðin alþjóðlegt nafn, sem stoð á efnisskrám um allan hnöttinn. Satt að segja barðist ég talsvert gegn þessari þróun, ég hafði ekki þá trú á sjálfri mér, hélt aldrei að ég gæti orðið alþjóð- legt nafn. Þetta stafar kannski af þvi, aö ég er fædd uppi i sveit á Skáni og er bændastúlka f mér. En hjólin tóku að snúast, og það varð ekki aftur snúið. Nú, I öðru lagi, þá, hvers konar söngvari eða söngkona verður úr manni? Það er hin meðfædda rödd, sem sker að mestu leyti úr um það. Ég var sópran og þjálfaði þá rödd upp. Þar að auki var litið um sterka sóprana; það var rödd á aftur- haldi, ef þannig er hægt að taka til orða. Svo þannig varö söngrödd min til. Hins vegar njóta sópran- söngkonur kannski meiri aðhalds og vekja meiri eftirtekt, þvi þær eru tiltölulega fáar, og tónlistin, sem þær túlka, eins og Wagner, þykir sú háþróaðasta, sem kven- rödd syngur. — Þú hefur sungið konserta, óperur, sungið inn á hljómplötur, i sjónvarpi o.s.frv. Hvaða söng- vettvangur er I mestum metum hjá þér? — Ég get sagt þér strax, að ég hata að syngja I sjónvarp. Burt- séð frá þvi, þá likar mér söngur á öllum sviðum. Kannski uppá- halds söngvettvangurinn sé kon- sertinn og óperan. Annars er þetta svo mismunandi. Aðalatrið- ið er, að maður haldi góða tón- leika. Þá skiptir minna máli hvert formið er, eða hvar tónleik- arnir eru fluttir. Ég er t.d. ný- komin úr tónleikaferð um Asiu. Söng I Japan, Suður - Kóreu, Per- siu og fleiri löndum. Þá er aðalat- riðið þar sem annars staðar, að á- heyrendur hafi skemmtun af. Manneskjur, sem skilja kannski ekki orð af þvf, sem maður syng- ur eða talar, en fær einhverja huglæga tilfinningu, er það hlýöir á sönginn. Ef þetta tekst að min- um dómi, er ég ánægð. — Fyrsta opinbera heiðurstitil þinn hlaustu 1954, þegar þii varst gerð að konunglegum hirðsöngv- ara. Hvernig lag&ist það I þig? — Jú, hvað á ég að segja. Mjög vel. Það finnst sennilega öllum skemmtilegt að hljóta tign og frama. Eftir þaö hefur verið hlað- ið á mig allskonar heiðursnafn- bótum og titlum. Birgit telur upp: Hirðsöngkona I Austurriki, Bæj- ern. Doktorstitill I Boston; heið- ursmeðlimur i London, Wiener Stadt Opera, og I Musikaliska Akademien i Stokkhólmi. Blaða- maður þarf að hafa sig allan við til að geta skráð alla titla og heið- ursnafnbætur, sem Brei&holts* frúnni hefur áskotnast. Nú finnst undrituðum kominn timi til að færa sig upp á skaftið. — Ertu primadonna, Birgit? Svarið vefst fyrir henni eitt augnablik. — Ja, hvaö á ég aö segja. 1 eig- inlegri merkingu þýðir prima- donna hin fyrsta kona, þeas. aðal- kvenhlutverk. Ég get svarað þvl með góðri samvisku, að ég hef oft sungið aðalhlutverk I óperum, og þvi talist primadonna I þeim skilningi. Hins vegar leggja flest- ir, ekki síst Skandinavar, allt aöra merkingu í orðið. Eitthvað mjög neikvætt. Hvort ég sé þann- ig, verða aðrir en ég að dæina um. Annars er tlmi primadonn- anna liðinn. Aður fyrr voru þetta fyrirferðarmestu persónur álfunn- ar. Oku um meginland Evrópu I eigin lestum og lifðu á kampavini og konfekti. Þeim var borgaö meira fyrir eina tónleika en þjóð- höfðingi fékk i árslaun. Það er reyndar til saga af einni prima- donnu, sem fjallar einmitt um þetta. Hún var einhvern timann spurð, hvort henni þætti ekki ein. kennilegt, að óperusöngkona fengi hærri laun en sjálfur þjóð- höfðinginn. Þá svaraði hún: „Setjið hann þá upp á svið og látið hahn syngja." Sjóðandi klukkuhlátur brýst út úrBirgit.Ég spyr hana, hvort hún sakni ekki þessara gömlu tima, þegar primadonnur voru prima- donnur. — Nei, ef maður á að geta hald- iötónleika verður að fara varlega I einkalifinu. Þetta er eins og hver önnur vinna. Til að geta sinnt henni verður maður að geta lokað dyrunum. Það er ekki hægt að standa I látlausum veisluhöldum og kampavinsdrykkju á milli tónleikahalda. Þá missir maður fljótt röddina. Hinsvegar verðum við söngvarar að standa I sviðs- ljósinu, einnig utantónleikannatil að halda nafni okkar fersku. Fjöl- miðlarnir krefjast þess, og við höfum oft þvi miður ekki efni á að draga okkur út úr allri auglýs- ingastarfsemi, sem þessu er sam- fara. Þetta er bölvuð nauðsyn. Nödigt ondo. Sama gildir um kunningja og vini. Maður kemur sifellt I nýjar borgir og eignast nýja vini og hittir gamla. Aö lok- um biður alltaf hjörð eftir manni, þegar maður skýtur upp kollinum á hverjum stað. Þá verður maður að útskýra fyrir fólki að ekki sé á- vallt tími fyrir hendi að sinna öll- um. Og enginn heldur að maður eigi einmitt við sig. Þetta getur orðiö dálítið hvimleitt stundum. En sannir vinir vita, hvenær maður vill vera I friði. Blaðamaður tekur þessi orð til sir^þakkar fyrir viBtaliB og heldur út I forina. —IM Rætt við Birgit Nilsson óperusöngkonu

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.