Þjóðviljinn - 12.06.1982, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 12.06.1982, Blaðsíða 4
4 SÍÐA — ÞJÖÐVILJINN Helgiií 5.-«. jiínl 1982 ' Lúðvík Jósepsson skrifar Ábyrgðarlaus málflutningur Mönnum er skiljanlega tiðrætt um mikil umbrot á vinnu- markaði, sem nú eiga sér stað. Fjölda-uppsagnir hafa komið til og af þeim ástæðum hefir þurft að loka nokkrum stofnunum um tlma. Ekki fer á milli mála, að mikil óánægja er rfkjandi i hópi launa- fólks um þau launakjör, sem i gildi eru. Hinn stóri hópur Alþýðusam- bandsfélaga er með lausa samn- inga og hefir þegar lýst yfir byrj- unarverkföllum. Opinberir starfsmenn hafa nýlega þingað um sfn kjör og krefjast verulegra kauphækkana. Bankamenn eru með lausa samn- inga og sjómenn eru með marg- víslegar kröfur um bætt kjör. Það er mikil skammsýni að ætla að taka þessari miklu og al- mennu óánægju launafólks með þvermóðsku og skilningsleysi. Hin gömlu þrjóskuviðbrögð Vinnuveitendasambandsins duga ekki. Og stjórnvöld sem kröfu- geröin einnig mæðir á, geta heldur ekki látið sem allt sé I lagi og engu megi breyta. Hitt er rétt, að staðan til al- mennra breytinga á launakjörum er ekki hagstæð, eins og nú standa sakir. Þjóðarframleiðslan minnkar sennilega á þessu ári og að kreppir i mörgum greinum m.a. vegna siversnandi ástands i flestum löndum i okkar heims- hluta. En hvers vegna er þessi al- menna og mikla ólga i hópi launa- fólks? Og hvers vegna eru kröf- urnar hinar háværustu i þeim launahópum, sem búa við skástu launin? Aðdragandinn og þáttur Sjálfstæðisflokksins Ollum eru enn i fersku minni hin hörðu átók um launakjörin, sem urðu á árinu 1978 — árinu þegar rikisstjórn Geirs Hall- grimssonar og ölafs Jóhannes- sonar var að liðast i sundur. Rikisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar hafði á árunum 1975—1977 knúið fram almenna launalækkun sem nam rúmum 20%. A miðju ári 1977 endurheimtu launamenn, meö nýjum kjara- samningum, sin fyrri launakjör. Við það vildi rikisstjórn Geirs Hallgrimssonar ekki una 1978 og setti lög i febrúarmánuði sem af- námu að verulegu leyti visitölu- bætur á laun. Gifurleg reiði-alda reis og af þvi var lögunum breytt i mal 1978, en þó stóöu eftir áhrifa- mikil ákvæði um visitölu- skerðingu allra launa. A þessari lagasetningu féll ihalds-Framsóknarstjórnin 1978 öðru fremur. Þá var rætt um samningana i gildi. Ný rlkisstjórn tók við og hún afnam kaupskerðingarlög Geirs og ólafs. Hún setti þvl samning- ana I gildi. Sú ein breyting var gerð frá fyrri samningum félaganna, að prósentvls hækkun verðbóta hélt ekki áfram upp eftir öllun launa- skalanum. Samningar yfirgnæfandi meiri- hluta launafólks voru settir I gildi.það var mergurinn málsins. En þrátt fyrir þessa staöreynd hefir Morgunblaðið og öll ihalds- forystan þrástagast á þeim ósannindum, að Alþýðubanda- lagið hafi svikist um að setja samningana i gildi. Og ósanninda-áróðurinn um „samningana I gildi" hefir haldið áfram i Morgunblaðinu allan timann siðan, ekki i einu formi, heldur f margvislegum myndum. 011 árin 1979, 1980 og 1981 hefir ihaldspressan klifað á þvi, að vinstri flokkarnir hafi svikið launafólk. I hvert sinn sem niðurgreiðslur á vöruverði hafa verið auknar, hafir Morgunblaðið talað um vlsi- tölusvindl, um að verið væri að ræna launafólk. Morgunblaðið og allir helztu áróðursmenn Sjálfstæðisflokks- ins hafa I sifellu endurtekið, að Alþýöubandalagiö og forystu- menn I verkalýðshreyfingunni hafi haft af launafólki réttmæt laun og skert kaupmátt launa á þessum árum um 25—30%. Þessar fullyröingar hefir Morgunblaðið feitletrað marg- sinnis eftir Geir Hallgrimssyni, þingmönnum Sjálfstæðisflokks- ins, eftir Magnúsi L. Sveinssyni, verkalýðsleiðtoga Sjálfstæðis- flokksins, og eftir Guðmundi H. Garðarssyni og ýmsum fleirum. 1 seinni tfð hefir Morgunblaðið hamrað á þvi, að visitalan væri röng, grundvöllur hennar úreltur skerbingu og eggjuðu Framsókn til athafna. Alþýðubandalagið eitt stóð á móti skerðingarákvæðunum og Alþýðusambandið mótmælti. Morgunblaðið talaði máli Vinnuveitendasambandsins eins og alltaf og vildi margfalt meiri skeröingu á visitölureglum. En Alþýðusambandið knúði með liðstyrk Alþýðubandalagsins fram grunnlaunahækkun síöar til þess m.a. að vega upp á móti skerðingarákvæðum Ólafslaga. Þrátt fyrir erfiðar ytri aðstæður, hefir Alþýðubanda- laginu tekist með stjórnarþátt- töku sinni og verkalýðssam- tökunum meðaflisinu, aðtryggja þvi sem næst óbreyttan kaupmátt launa á liðnum 3 árum. 1 skýrslu Þjóðhagsstofnunar frá marz 1982 segir m.a. eftir- farandi um þessi mál: "A þvi nær þriggja ára timabili, sem taflan tekur til, hefir fram- færsluvisitalan þannig hækkað Um kaupmátt ráðstöfunar- tekna á mann, þ.e.a.s. þeirra tekna sem menn höfðu úr að spila.gefur Þjóðhagsstofnun upp þessar tölur: Ártöl: Stig árið 1975................. 130 áriö 1976................. 133 ár Geirs Hallgrimssonar áriðl977................. iis nýir samnicgar árið 1978................. 161 samningarnir settir i gildi áriö 1979................. 164 árið 1980................. 162 árið 1981..................167 s.l. 3 ár Hver voru svo ytri kjörin, aðstæður I viöskiptakjörum? Keppikeflið I efnahagsmálum er full atvinna, vaxandi þjóöarframleiösla og öruggur kaupmáttur. o.s.frv. og öll átti sökin að vera verkalýðsforystu Alþýðubanda- Iagsins að kenna. Af þessum áróöri öllum hefði mátt halda, að Sjálfstæðisflokk- urinn væri orðinn eini málsvari launafólks og Morgunblaðið þar fremst I flokki. Þessi áróður útbreiddasta blaðs þjóðarinnar, með stuðningi nokkurra krataforingja og Dag- blaðsins og Visis, hefir vissulega haft sin áhrif I samtökum launa- fólks, og ekki slzt i hópi ýmissa sérmenntaðra starfshópa og þeirra sem jafnan hafa búið viö beztu kjörin. Ekki dettur mér þó I hug að halda þvi fram, að öll ólgan i samtökum launafólks stafi af þessum ábyrgðarlausa ihalds- áróðri. Þar kemur fleira til, m.a. eðlilegar og nauðsynlegar leið- réttingar á töxtum. Þróun launamála s.l. 3 ár Þvi fer að visu fjarri, aö þróun launamála, hafi á íiðnum 3 árum verið nægilega góð, eða með þeim hætti, aö launafólk geti verið ánægt og þvi megi allt standa óbreytt. A þessum 3 árum hefir oltið á ýmsu. Þegar Ölafslög voru sett I april-mánuði 1979 voru verðbætur á laun skertar all-verulega. Þá skerðingu knúðu kratar og Fram- sókn I gegn og hótuðu stjórnar- slitum að öðrum kosti. Sjálf- stæðismenn heimtuðu enn meiri um 262%, eða 28% meira en verðbótavlsitalan, sem hækk- aöi um 182%. Grunnkaups- hækkanir vega að nokkru upp á móti þessum mun, en þær námu að meðaltali um 18% frá miðju ári 1979, heldur meira hjá launþegum innan ASt, eða 19,7%, en 14.3% hjá opinberum starfsmönnum. 1 meöfylgjandi töflu eru sýndar tölur um kaup- mátt kauptaxta eftir árs- fjórðungum. Þar kemur fram, að kaupmáttur taxta launþega innan ASÍ hefir verið næsta stöðugur undanfarin tvö ár og ársmeðaltalið 1981 er raunar svipað og 1980. Að meðaltali rýrnaði kaup- máttur kauptaxta allra laun- þega um 1% milli áranna 1980 og 1981. Samkvæmt tölum Kjararannsóknarnefndar fyrir fyrra helming ársins 1981 var hækkun greidds tlmakaups hjá launþegum innan ASl um 2% umfram hækkun kauptaxta, mest hjá verkakonum 3-4%, minnst hjá verzlunarfólki innan við 1%. Þótt ekki liggi fyrir tölur um sfðustu tvo árs- fjórðunga ársins 1981, viröist mega ætla, að talsverðs launa- skriðs hafi gætt á siðasta ári, einkum á höfuðborgarsvæðinu. Með hliösjón af þessu er talið, að dagvinnutekjur hafi I fyrra hækkað um 52% að meðaltaii, samanborið við 49% hækkun kauptaxta". Þetta er umsögn Þjóðhags- stofnunar um kaupmátt kaup- taxta á liðnum 3 árum. Viðskiptakjör: 1976............. 101,0 1977............. 109,2 1978..............109,4 1979............. 96,4 1980............. 92,4 1981............. 92,4 Sem sagt, við versnandi við- skiptakjör hefur tekist að auka nokkuð kaupmátt ráðstöfunar- tekna, halda uppi fullri atvinnu og slórauka ýmis félagsleg réttindi launafólks. Þetta er ekki sagt til að miklast af, heldur til að benda á hvflfkur lygaflaumur hefir ruðst fram I Morgunblaðinu og hvers konar ósanninda-vaðall hefir veri I full- trúum Sjálfstæðisflokksins, sem mest hafa talað um svik Alþýðu- bandalagsins og verkalýðsforyst- unnar. Það er rétt að kaupmáttur kauptaxta ýmissa starfshópa hefir minnkað nokkuð. Heildar- tekjurnar eru Hka misjafnar. Þessi árangur, sem náðst hefir I harðri andstöðu við Vinnuveit- endasambandið og stuöningsaðila þess i Sjálfstæðisflokknum og Morgunblaðinu, og sifelld ánauð Framsóknar og tillögur krata um launalækkun, er þrátt fyrir allt umtalsverður. Hann dregur þó á engan hátt úr réttmæti þess, að lagfæra kaup- taxta ýmissa aðila og taka tillit til nýrra aðstæðna og m.a. til þess að ýmis störf hafa lengi verið skammarlega lágt launuð, m.a. vegna þess að konur hafa aðal- lega unnið þau. Hvað myndi Sjálfstæðisflokkurinn gera, ef hann hefði völdin? Það er vissulega fróðlegt fyrir launafólk að reyna að gera sér grein fyrir hvað Sjálfstæðisflokk- urinn myndi gera nú I launa- og kjaramálum, ef hann hefði völdin. Samkvæmt yfirlýstri stefnu hans myndi hann m.a. gera þetta: 1. Afnema visitölubætur á laun. 2. Gefa alla verzlunarálagningu frjálsa. 3. Hætta öllum niðurgreiðslum á vörum og hækka þar með kjöt og mjólk um nær helming. 4. Gefa alla vaxta-ákvörðun f rjálsa og hækka þar af leiðandi vexti um helming. 5. Skera niður framkvæmdir og minnka verulega félagslega þjónustu. 6. Efnahagsstefnan yrði svipuð þeirri, sem rekin er i Bretlandi, og hlyti óhjákvæmilega að leiða til atvinnuleysis. Hér skal ekki fleira talið upp, en margt fleira tilheyrir leiftur- sóknarstefnunni. Og hvaö myndi Morgunblaftið segja þá? Það segöi eins og Vinnuveit- endasambandið, — kaupið verður að lækka, þjóðartekjurnar minnka, áföll 1 þjóðarbúskapnum o.s.frv. Launamenn — gætið vel að stöðu ykkar Allir þeir, sem nú standa með opna kjarasamninga og sækja á um lagfæringu á kjörum, verða aö lita vel I kringum sig. Þeir veröa að meta allar kringum- stæður af skynsemi og læra að þekkja vini og stuðningsmenn, frá ábyrgðarlausum áróöurs- mönnum sem I reynd eru fjand- menn réttlátra launakjara. Leiöið ekki ihaldsöflin til valda i landinu. Trúið ekki á tviskinnungstal Morgunblaösins. Kapphlaup og metingur milli einstakra starfshópa er fráleitur og hættulegur. Endurskoöun kjarasamninga á fullan rétt á sér. Ýmsir launataxtar eru fráleitir og þeim á aö breyta. Nýjar að- stæður hafa skapast frá þvi að siðast var samið og störf hafa tekiö breytingum. Þó blikur séu á lofti I efnahags- málum og óhjákvæmilegt sé að taka tillit til þeirra, þá er fráleitt að neita öllum breytingum á eldri launasamningum. Rlkisstjórnin verður að sýna sveigjanleik og skilning. En launafólkiö á Hka að meta allar aðstæður og tryggja það sem mest er um vert, fulla at- vinnu og öruggan kaupmátt. Kenningarnar um að allt veröi að gera til aö kveða niður verð- bólguna, eru falskenningar. Minni verðbólgu má ekki kaupa meö atvinnuleysi og almennum samdrætti I þjóðarframleiðslu. Keppikeflið I efnahagsmálum er: full atvinna, vaxandi þjóðar- framleiðsla, öruggur kaup- máttur? þetta þarf að nást fram með minnkandi verðbólgu, sá kostur væri aö sjálfsögðu beztur. Ólgan á vinnumarkaöi er stað- reynd, sem stjórnvöld verða aö taka fullt tillit til. Samstarf stjórnvalda og launafólks er grundvallarskilyröi fyrir far- sælum árangri.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.