Þjóðviljinn - 12.06.1982, Blaðsíða 23

Þjóðviljinn - 12.06.1982, Blaðsíða 23
Helgin 12.-13. júnl 1982 ÞJÓÐVILJINN — SIÐA 27 En hér vorum við ao tala um hinn versta möguleika. Von mín er sú ao heimurinn andaði léttar ef viö byrjuöum að fækka kjarnorku- vopnum og ao hitt stórveldið myndi fylgja fordæminu. Sp.Það krefst trausts sem ekki er fyrir hendi. H.Við verðum að beina trausti okkar til guös. Þaö krefst trúar. En fyrst þá virðist mér aö viö gætum losao okkur vio óttann sem viö búum við I dag. Viö ger- um okkur sek um hjáguðadýrkun án þess að gera okkur þa& ljóst. Þvi annað er þa& ekki þegar vi& trúum a& drápstæki dau&ans veiti okkur öryggi og velferö. Auöur og vopn Sp.Þú hefur sagt a& kjarnorku- vopnafor&i Bandarfkjanna gegndi þvihlutverki að vernda rikidæmi. H. Já. ícg held a& þaö sé sam- hengi á milli rikidæmis og vopna. Ef allar tegundir ofbeldis væru rannsaka&ar yr&i ni&ursta&an vafalaust sú, a& ofbeldi sé einung- is beitt þegar vi& viljum halda einhverju. Meir aö segja veröa ein&taklingarnir ofbeldissinna&ir i persónulegum samskiptum þegar um eign er a& ræ&a. Hér stöndum viö i dag og segjum: Ef viö vopn- væöumst ekki áfram, ef viö verö- um ekki áfram voldugasta land veraldar, þá veröum vi& skot- mark. Þessum a&stæ&um hefur Jesús lýst þegar hann segir: „Vei yöur, sem rikir eru". Hann spáði þeim rfku aö þeir myndu syrgja og gráta. Ef þetta er hermt upp á daginn i dag táknar þetta: Ef viö veljum leiö hins óskaplega riki- dæmis og hins óskaplega veldis munum viö fá einmitt þa& kjarn- orkustriö sem við hótum ö&rum meö. Hinir fátæku Sp.Það er lika fjarstæðukennt að við sjáum gifurlega vopnavæð- ingu i einum heimshluta og hung- ur i öðrum. H.Vopnakapphlaupið er hræöi- legt óréttlæti gagnvart hinum fá- tæku. Viö sem lifum i þeim lönd- .um sem búa viö velferö og riki- dæmi leiöum ekki hugann aö þvi, hvaöværi hægt a& gera i þágu mannkynsins fyrir þá miljaröa sem við sóum i vopnakapphlaup- iö. Við ausum af f jársjóöum jarð- arinnar og eyðum þeim. Annað Vatikanþingið orðaði það svo: „Vopnakapphlaupiö er ein mesta bölvun sem komið hefur yfir mannkynið, og sá skaði sem vopnakapphlaupið veldur i fátæk- ari löndum er fram yfir það sem fátæklingar geta borið". Kaþólskir menn Sp.Flestir kaþólikkar i Banda- rikjunum væru sjálfsagt sam- mála þér i.þessu efni. Fordæmi þeirra i samstööunni viö trúbræð- ur i Mið-Ameriku er þannig dæmalaust. En á&ur fyrr voru bandariskir kaþólikkar „200 pró- sent föðurlandsvinir". Hvers vegna? H. Ég er nú enginn sagnfræð- ingur, en ég held að þetta sé vegna þess, að mjög margir kaþ- ólikka heyra til þeirra sem komu seint til Bandarikjanna. Viö kom- um frá mörgum löndum og með þessu móti vildum við sýna og sanna að við værum sannir synir nýja landsins. Sp. Sjálfsagt á þetta við um aðra kaþólska kirkjuhöfðingja. Spellman kardináli, sá góöi vinur John Foster Dulles og Adenauers hélt á timum kalda striðsins fleiri þjóðremburæöur yfir fleiri her- mönnum en margur hershöfðing- inn. A dögum Vietnamstriðsins voru engir friöarbiskupar. Hvaö hefur breyst? H.Mér leiö oft mjög illa á dög- um Vietnam-striðsins. Oft vildi ég lika láta til min heyra, en þegar til kom brast mig kjark. Meiru skiptir þó, að þá var ekki verið að ræða um hættuna á kjarnorku- striði, þó svo hún væri fyrir hendi. Var það ekki Einstein sem sagði aö á atómöld breyttist allt nema þankagangur manna. Guðisélof hefur það nú breyst. Okkur er nii mörgum ljóst að innan örfárra minútna geta margar miljónir manna verið drepnar. Hvernig getur maöur talaö um „réttlátt" strlð, þegar ekki er lengur hægt, ekki einu sinni fræðilega, aö skilja á milli vopnaðra manna og saklausra kvenna og barna? Tækni nútimans hefur leitt okkur að þeim punkti sem trúin hefði Trident-kafbátar: biskupinn ltkti þeim við útrýmingarbúoir nasista. Spellman kardináli me& Adenauer: kaþólikar I Bandarikjun- um voru manna herskáastir í kalda striðinu. fyrir löngu átt að leiða okkur til, nefnilega að strið eru engin að- ferð til þess að leysa vandamál. Trúaðir og trúlausir Sp.Til þess að komast aö þess- ari niðurstöðu þarf maður ekki að vera kristinn. H. Areiðanlega ekki. Nýlega tók ég þátt i útvarpsumræðum um vopnakapphlaupið og tulkaði þar trúarlega sannfæringu mina. Þá kallaði kona frammi: ,,Ég er trúlaus en er hjartanlega sam- mála öllu sem þú segir. Þú þarft ekki að sanna mál þitt með kristi- legum ástæðum". Kjarnorku- vandamálið er svo yfirgengilega stórt að það krefst sama andsvars frá öllu fólki, trúuðu jafnt sem trúlausum. Sp. Biskupsdæmi þitt lifir að hluta til af vopnaframleiðslunni. HérnaeruBoeingverksmiðjurnar og stórar herstöðvar. Og Henry Jackson, þingmaðurinn sem kjós- endur hafa valið hva& eftir anna& er einn af þekktari haukunum á þinginu. Ertu ekki oft sakabur um að vilja kippa fótunum undan at- vinnullfinu hér? H.Það hefur nú heyrst sjaldnar en halda mætti I fljótu bragði. En ég viðurkenni að yfirlýsingar minar hafa valdið mörgum manninum sársauka og reiði. Ég hefi hvatt til ágreinings. En eftir bréfum að dæma sem mér berast — eru 85% bréfritara sammála mér. Sp.Nú hefur þú I hyggju aö láta peningana sem þú neitar að greiða rikinu I skatt til liknar- mála. Til dæmis til kvenna sem vænta barns — og vilja þrátt fyrir fátækt — ekki fara I fóstureyð- ingu. Sérðu samhengi i sliku starfi fyrir lifið og gegn kjarnork- unni? H. Vissulega. Hvorttveggja er spurning um Hf eða dauða. Sp. Virðið þér viðhorf fólks sem berst fyrir réttinum til fóstureyö- ingar — en gegn kjarnorkuvæð- ingu? H.Persónulega finnst mér vera mótsögn I þessari afstöðu. En ég virði slíkt fólk ef það hefur komist aö niöurstööu sinni eftir alvarlega og heiöarlega ihugun. Ég mundi reyna aö fá fólkið til þess að fall- ast á mln viðhorf á sama hátt og það myndi reyna að fá mig til aö fallast á sin. Evrópa og Ameríka Sp. A liðnum tima hafa hreyf- ingar borist frá Bandarlkjunum til Evrópu einsog t.d. hreyfing umhverfisverndarmanna. Nú hins vegar viröist dæminu snuið viö með friðarhreyfingunni sem berst frá Evrópu til Bandarikj- anna. Hvernig skýrir þú þessa breytingu? H. Ef ég væri Evrópubúi og hefði heyrt nokkrar eldmessur ýmissa stjórnmálamanna i Bandarikjunum hefði ég einnig brugðist hart við. Ég hefði komist að þeirri niöurstöðu að Evrópa yrði vlgvöllur „takmarkaðs kjarnorkustriðs", sem skyndi- lega var fariö aö tala mikiö um. Þess vegna voru Evrópubúar lfka á undan okkur meö friðarhreyf- inguna. Sp. Straumurinn gegn kjarn- orkuvopnavæöingu I Bandarikj- unum er orðinn það striður hér að hann er orðinn að pólitisku ai'li. Margt fólk varö hrætt hér þegar þú kallaðir kjarnorkukafbát af geröinni Trident „Auschwitz i Puget Sound". Hvernig átti að skilja það? H.Ég hef þegar sagt að hér er verið aö byggja stöðvar fyrir Tri- dent-kafbáta.^Hver Trident - kjarnorkukafbátur hefur kjarn- orkuflaugar um borð meö eyði- leggingarmætti sem samsvarar 2040 Hirosima-sprengjum. Tri- dent-kjarnorkukafbátar eru árðs- ar-vopnakerfi (ekki til varnar), sem mér finnst vera sérstaklega siðlaust og glæpsamlegt. Við munum semsagt hafa vopnakerfi sem getur afmáð hundruð þús- unda manna — einsog dauðabúð- irnar I Auschwitz. Og enn til við- bótar: Ég held að við séum samá- byrg fyrir þvi sem gerist i eigin garði. Þvi meír sem ég hef lesið um þessi mál þeim mun ljósar er það orðið fyrir mér hve tiltölulega fáir Þjóðverjar vissu um hvað var að gerast I Auschwitz. En þeir sem vissu eitthvað gerðu sig að vissuleytisamseka. Sama veröur að segja hér og nú: Ef við vitum um þessi vopn og hrærum hvorki legg né lið til andmæla, ef við segjum ekkert, og gerum ekkert, þa erum við i vissum skilningi ábyrg fyrir afleiðingunum. (Snarað og litillega stytt úr Spiegel) —6g. ÚTBOÐJif Tilboð óskast i gatnagerð, lagningu holræsa, vatns- og hitaveitulagna I nýtt hverfi I Selás, 4. áfanga. Otboðsgögn eru afhent á skrifstofu vorri að Frfkirkjuvegi 3, gegn 3.000 kr. skilatryggingu. Tilboð verða opnuð á sama stað, miðvikudaginn 23. júní n.k. kl. 11 f.h. INNKAUPASTOFNUN REYKJAVIKURBORGAR Frikirkjuvegi 3 — Sirrii 25800 1982 AÐALFUNDUR Sölusambands islenzkra fiskframleiðenda verður haldinn að Hótel Sögu dagana 15. og 16. júni nk. Fundurinn hefst 15. júni kl. 9.15 f.h. Dagskrá samkvæmt félagslögum. Lagabreytingar. Stjórn Sölusambands islenzkra fiskfram- leiðenda. Stöður garðprófasta Stöður garðprófasta fyrir stúdentagarð- ana, Gamla garð, Nýja garð og Hjóna- garða, eru lausar til umsóknar. Umsóknir skulu berast framkvæmdastjóra Félags- stofnunar stúdenta fyrir 1. júli n.k. Sveitarstjóri óskast Staða sveitarstjóra i Tálknafjarðarhreppi er laus til umsóknar. Umsóknarfrestur er til 20. júni. Umsóknir sendist oddvita Tálknafjarðarhrepps, Sigurði Friðriks- syni, sima 94-2539 (heima 2538). Vistá stúdentagörðum Umsóknir um vist á stúdentagörðum, Gamla garði, Nýja garði svo og Hjóna- görðum, fyrir veturinn 1982 — 83 skulu berast skrifstofu Félagsstofnunar stúd- enta á þar til gerðum eyðublöðum fyrir 25. júni n.k. Á Gamla garði og Nýja garði eru samtals 100 herbergi og Hjónagörðum 54 ibúðir. Umsóknareyðublöð fást afhent á skrif- stofu FS i Stúdentaheimilinu við Hring- braut, Pósthólf 21, Reykjavik, simi 16482. Staða sveitarstjóra iEyrarsveit (Grundarfirði) er laus til um- sóknar. Upplýsingar um starfið gefur odd- viti Eyrarsveitar, Guðni E. Hallgrimsson, Eyrarvegi 5, simi 93—8722 og 93—8788 og Ragnar Elbergsson Fagurhólstúni 10, simi93—8715 og 93—8740. Umsóknir ásamt upplýsingu um menntun, fyrri störf og launakröfur sendist oddvita Eyrarsveitar fyrir 25. júni n.k. Hreppsnefnd Eyrarsveitar

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.