Dagblaðið Vísir - DV - 05.04.2003, Qupperneq 20

20
H<21 q o rb lo ö 33V LAUGARDAGUR 5. APRÍL 2003
Náttúran er góður kennari
Harpa Arnardóttir leikkona hefur vakið
athygli fyrir leik sinn á Nýja sviði Borgar-
leikhússins og var tilnefnd til Menningar-
verðlauna DV fyrir framlag sitt. Hún hefur
einnig verið framarlega í flokki þeirra sem
barist hafa gegn Kárahnjúkavirkjun. I við-
tali við Helgarblað DV ræðir Harpa um
leyndardóminn, orkuna og lífsgildin.
„Ég kynntist leiklistinni eins og allir þegar ég byrj-
aði að leika mér sem barn,“ segir Harpa þegar hún er
spurð um fyrstu kynni sín af leiklistinni. Síðar lá leið
hennar í Menntaskólann í Reykjavík þar sem hún tók
þátt í Herranótt. Fyrsta verkefnið hennar þar var í
leikritinu Framtíðin býr í eggjunum. Harpa kom
einnig að Svörtu og sykurlausu og Stúdentaleikhús-
inu áður en hún fór í myndlistarnám.
Þú hefur verið leitandi?
„Já, guöi sé lof,“ segir hún. „Ég stofnaði ásamt
fleiri listafélagið Augnablik sem hélt tónleika og
sýndi barnaleikrit. Ég hef alltaf haft yndi af því að
vinna fyrir börn: þau eru frábærir kennarar, sérstak-
lega varðandi þaö að sýna. Barnsálin er góður kenn-
ari þegar kemur að hlustun."
Stjömumar em staðreynd
Þú ert mjög meðvituð um orkuna í leikhúsinu.
„Þetta er allt flutningur á orku,“ segir Harpa og
bendir á aö sú umræða sé það stór að erfitt sé aö ná
utan um hana. „Það er ómetanlegt fyrir listamann að
hafa aðgengi að víðáttu, að ósnortinni náttúru, og
skynja eitthvað sem er jafn óendanlega stór og mikill
leyndardómur og náttúrulögmálin. Maður tekur til
dæmis sjaldnast eftir himninum en stundum þegar
maður er opinn og næmur lítur maður upp og sér að
stjörnurnar eru staðreynd; þær eru ekki teiknaðar á
himinhvolfið heldur staðreynd, hnettir í órafjarlægð.
Allt þetta stóra samhengi út á við speglast inn á við í
andann, listsköpunina og tilraun manneskjunnar til
að þekkja sjálfa sig og lifið. Það gefur fólki auðmýkt
og virðingu. Þess vegna mun ég alltaf berjast fyrir
náttúruna eins og fyrir eigin lífi. Við eigum mögnuð
auðæfi sem er út frá náttúrulegu sjónarmiði
gígantískt glapræöi að eyðfleggja. Kárahnjúkastíflan
sjálf er legsteinn frelsis og mun gera okkur öll að
neysluþrælum. Hvað er hagvöxtur? Jú, ef það kemur
saumspretta á nýju buxumar mínar og ég hendi þeim
og kaupi nýjar í stað þess að gera við þær gömlu þá
er það hagvöxtur. Forsenda hagvaxtar er taumlaus
neysla. Hvað á að koma þegar þessari innspýtingu
lýkur? Frjálshyggjan er að éta börnin sín.
Ég held að þær brautir sem við eigum að fara inn
á sé ekki samkeppni heldur samhygð - samhugur.
Það er miklu gjöfulla því samkeppnin stoppar alltaf
einhvers staöar. En samhugurinn er lífrænn og
springur aldrei."
Það hlýtur að gera leikhúsið þegar best lætur að líf-
rænu formi?
„Leiklist er form þar sem margir skapa saman.
Auðvitað getum við rekið leiklistina áfram af sam-
keppni en það dugar bara upp að ákveðnu marki.
Markmiðið er samhugur en ekki það að sýna hver er
bestur. í góðri leiklist hverfa allir inn í sama verkefni
sem er ofar og miklu stærra. Það gefur okkur mikla
stærö sem manneskjur að þurfa ekki að vera í þessu
egói en fá þess í stað að fara inn í annað samhengi
þar sem við erum af sama efni og blóm og stjömur og
lútum sömu lögmálum.“
Aldagömul hugsun
Stjörnuleikhúsið feUur ekki vel inn í myndina af
lífrænu leikhúsi?
„Auðvitað dáist fólk að hæfileikum. Allir leikarar
hafa löngun til þess að finpússa hæfileika sína og ná
náðargáfunni út. Sköpunarkraftur er þau gæði sem
við náum aö koma inn í verk okkar. Hópurinn á Nýja
sviðinu vinnur sem hópur og þannig vinnum við inn
í þessa stóru stærð. Og Shakespeare er maðurinn fyr-
ir slíkt verkefni. Þaö er ótrúlegt að vinna inn í gaml-
an texta sem mörg hundruð, ef ekki mörg þúsund,
leikarar hafa leikið. Það hvUir mikil hugsun í kring-
um verkin hans sem lifir eins og útvarpsbylgjumar
sem deyja ekki heldur berast út í geiminn og stöðvast
ekki. Allt heldur áfram: eyðist ekki heldur breytist.
Það er lögmál lífsins. Þegar öU þessi hugsun og inn-
sæi höfundarins leggjast saman þá verður tU lífræn
orka.“
„Það er ómctanlegt fyrir listamann að liafa aðgengi að víðáttu, að ósnortinni náttúru, og skynja eitthvað sem er
jafn óendanlega stór og mikill leyndardómur og náttúrulögmálin. Maður tekur til dæmis sjaldnast eftir himnin-
um en stundum þegar maður er opinn og næmur lítur maður upp og sér að stjörnurnar eru staðreynd; þær eru
ekki teiknaðar á himinhvolfið heldur staðreynd, hnettir í órafjarlægð. Allt þetta stóra samhengi út á við speglast
inn á við í andann, listsköpunina og tilraun manncskjunnar til að þekkja sjálfa sig og lífið."
DV-mynd E.Ól.
Við þekkjum friðinn
Á fimmtudaginn frumsýnir leikhópur Nýja sviðs-
ins Sumarævintýri sem er uppsetning á Vetrarævin-
týri Williams Shakespeare.
Af hverju er Vetrarævintýri orðið að Sumarævin-
týri?
„Það er að koma sumar. Báðar árstíðirnar eru í
verkinu og af því að nú er að birta til langaði okkur
að benda fólki á ljósið.“
Þiö farið mjög frjáls að þessu verki.
„Já, við erum að leita. Það er mikið efni í þessu
verki. í því er tekist á við ofbeldið í einstaklingnum
sem er mjög þarft á tímum vaxandi ófriöar,“ segir
Harpa. „ Við getum breytt heiminum en verðum fyrst
að byrja á því að breyta sjálfum okkur. Við þurfum
bara að hugsa. Eins og kona sem stendur í eldhúsinu,
þreytt eftir erfiðan vinnudag. Barnið hennar hellir
niður mjólkinni sinni. Hún gæti orðið reið við barn-
ið en hún gæti líka umbreytt reiðinni í kærleika og
brosað til barnsins. Þannig tæki hún ábyrgð á eigin
tilfinningum og áhrifum sínum á aðra.
Það er sorglegra en tárum taki að íslands skuli
stíga skref í áttina að stuðningi við stríð. Viö þekkj-
um friðinn og höfum aldrei staðið í hernaði eða mætt
hörmungum stríðs. Margir spyrja hvort það breyti
einhverju að standa mótmælastöðu. Og svarið er já,
maður breytir sjálfum sér þegar maður stendur með
friði. Ég hjálpa sjálfri mér að skilja hvaöa lífsgildi ég
hef. Ég vil ekki láta mata mig á lífsgildum. Ég vil fá
að koma meö hugmynd um hver lífsgildi mín séu og
nota skapandi huga til að framfylgja þeim.
Afstaða mín í virkjanamálunum snýst um lífssýn,
um gildismat. Ég er hluti af samfélaginu og það finnst
mér mjög mikilvægt: samfélagiö er ég. Máttur samfé-
lagsins er mikill og við eigum að vera örlát á aðhald
fyrir stjórnvöld. Nú stefhir í stórslys, hamfarir, og
þar með verö ég mjög meðvituð um pólitískt vægi at-
kvæðis míns. Og ég mun greiða náttúrunni mitt at-
kvæði.“ •
Rökþrot umræðunnar
í umræöunni um Kárahnjúkavirkjun var ráðist að
tilfinningum og ítrekað sagt að tilfinningar væru
ekki gild rök fyrir afstöðu.
„Þegar við vorum að æfa Maðurinn sem hélt að
konan hans væri hattur horfðum við á heimildamynd
um heilann. Þar sagði læknir frá því að útilokað væri
að greina tilfinningar frá hugsun. Hugsun og tilfinn-
ing er það sama. Tilfinningar eru orka og menn hræð-
ast þær vegna þess að sú orka er öflug. Tilfinningar
eru orka til að framkvæma. Tilfinningarök og skyn-
semisrök eru sama fyrirbærið. Það flytja allir mál sitt
af tilfinningu. Annars er það ekki satt. Það er hættu-
legt að fylgja málstað ef hjartað slær ekki með hugs-
uninni. Það getur leitt til siðblindu."
Þetta hlýtur að vera ánægjulegt fyrir listamenn?
„Mjög ánægjulegt. Hugur og hjarta eru eitt. Öll að-
greining tilfmninga og hugsunar er rökþrot."
-sm