Dagblaðið Vísir - DV - 05.04.2003, Blaðsíða 43

LAUCARDACUR S. APRlL 2003
H e lcja rb lað DV
47
hve íslensk börn búa viö mikið frelsi. Það er ekkert
óvenjulegt við að mæta börnum einum á ferð eða
með leikfélögum sínum í miðbæ Reykjavíkur. Þetta
hvetur börn til sjálfstæðis, skorts á mannasiðum og
slysatíðni barna er hærri á íslandi en í flestum öðr-
um löndum sem við berum okkur saman við.
Trúin og skatturinn
Þegar kristni var lögleidd á Þingvöllum árið 1000
var það gert með þeim skilyrðum að ákveðnum
ákvæðum hinnar heiðnu trúar var haldið. Það
mátti bera út börn, það mátti ekki borða hrossakjöt
og þaö mátti blóta hina fornu guði ef ekki komst
upp. Það mátti sem sagt brjóta lögin ef maður
komst upp með það. Þetta kann að móta íslenska
þjóðarsál og samfélag enn í dag. Það er sagt að all-
ir íslendingar sem geta svikið undan skatti geri
það. Satt að segja virðast flestir sammála um nauð-
syn þess að hafa lög og reglur en þær eiga ekki að
gilda fyrir mig. Þess vegna brjóta allir íslendingar
íjöldann allan af smáum hversdagslegum lögum á
hverjum degi og eru ánægðir með að komast upp
með það. Þeir aka of hratt, spenna ekki beltin, fara
yfir á rauðu, stunda nótulaus viðskipti og setja of
lítinn pening í strætóbaukinn.
íslendingar eru næstum allir skráðir í íslensku
þjóðkirkjuna, sem er ríkiskirkja, en þótt trúfrelsi
sé skilgreint í stjórnarskrá eru engin önnur trúar-
brögð kynnt fyrir skólanemendum. Reyndar standa
rúmlega 34 þúsund íslendingar utan þjóðkirkjunn-
ar og þeim hefur farið Qölgandi síðustu ár umfram
það sem ætla mætti.
Fjölmargir trúarsöfnuðir aðrir en þjóðkirkjan
eru skráðir á íslandi en söfnuðirnir eru misjafnlega
stórir. Sumir eru reyndar svo fámennir að allir
hljóta að hafa eitthvert embætti, eigi að stunda
messuhald af einhverju viti. Þannig eru aðeins sex
meðlimir skráðir í baptistakirkjuna á íslandi.
Stærsti söfnuður utan þjóðkirkju á íslandi er frí-
kirkjan með rétt ríflega 11 þúsund félaga. Rúmlega
4.300 eru kaþólikkar en merkilegasta trúin á íslandi
er án efa hin forna ásatrú sem var stunduð á ís-
landi og annars staðar á Norðurlöndum fyrir árið
1000 eftir Krist. Þessi átrúnaður, sem almennt er
skilgreindur sem heiðinn, gekk í endurnýjun lífdag-
anna á sjöunda og áttunda áratugnum og nú eru 512
skráðir félagar í söfnuðinum. Ef menn vilja er hægt
að setja sig í samband við þá og taka þátt í vorblót-
um og öðrum undarlegum serimóníum. Þeir eru í
simaskránni.
Þrátt fyrir þetta fara íslendingar ekki oft í kirkju
og þegar kirkjusókn nær hámarki á jólum ár hvert
fer aðeins 21% þjóðarinnar í guðshús. íslendingar
eru trúaðri á yfirnáttúrulega hluti en almennt ger-
ist um siðmenntaðar Vesturlandaþjóðir. Ótrúlega
hátt hlutfall þjóðarinnar hefur séð draug eða heyrt
í honum, kannast við huldufólk, trúir á tilvist fram-
liðinna og finnst sennilegt að álfar, huldufólk og
slíkar verur hafist við í stokkum og steinum. Sér-
stakar feröir eru famar með ferðamenn um Hafnar-
fjörð til að skoða álfabústaði í klettúm og hraun-
dröngum undir leiðsögn konu nokkurrar sem sér
þessar handanheimaþjóðir og híbýli þeirra.
Hvemig er veðrið?
Það er vinsæll brandari í ferðaþjónustu á íslandi
sem snýr að veðrinu: Líkar þér ekki veðrið? Bíddu
þá í fimm mínútur.
Hin útgáfan er að á íslandi sé ekkert raunveru-
legt veöur; aöeins sýnishorn af veðri sem síðan sé
sent áfram til annarra staða í heiminum.
Raunveruleikinn er sá að meðalhitinn í Reykja-
vík í júlí, sem er heitasti og sólríkasti mánuður árs-
ins, er í kringum 11 stig og 10 á Akureyri, sem er
vinsælasti áningarstaður ferðamanna á Norður-
landi. Ellefu stig eru skilgreind sem kuldi víðast
hvar annars staðar í heiminum en á íslandi er allt
yfir 10 stigum hlýtt. Þegar sólin skín í Reykjavík og
lofthitinn fer yfir 15 stig fara verkamenn í gatnavið-
gerðum úr að ofan og fólk flatmagar í görðum á al-
mannafæri og sleikir ís. Fólk þyrpist út og slórar á
götunum og situr úti á veitingahúsum og drekkur
bjór. Við þessar aðstæöur verður Reykjavík - stutta
stund í einu - næstum eins og aðrar evrópskar
borgir á sumardegi. Svo fer að rigna eða svalur
norðanvindurinn skríður yfir flóann og minnir
okkur á að við erum stödd á 64. gráöu norðlægrar
breiddar.
Elskum sauðkindina
íslendingar trúa því flestir að íslenskar landbún-
Það eru fleiri karlar en konur á fslandi en hlutfallið er öfugt í Revkjavík þar sem konur eru talsvert fleiri en
karlar. Þar er best að vera piparsveinu í konuleit.
aðarafurðir séu betri en flest annað sem er fram-
leitt í þeim geira í afgangnum af heiminum. Þetta
er auðvitað smekksatriði en líklega ekki alveg rétt.
Hvort sem það stafar af þessari skoðun eða vel-
heppnaðri auglýsingastefnu hins opinbera mjólkur-
söluveldis drekka íslendingar meiri mjólk og neyta
meiri mjólkurafurða en aðrar þjóðir heims.
Landbúnaður á íslandi er í svipaöri kreppu og
landbúnaður annars staðar í
heiminum. Það er erfitt að
framleiða og selja kjöt, mjólk og
grænmeti norður við heim-
skautsbaug án afskipta hins op-
inbera. Lengi vel átu íslending-
ar ekkert nema lambakjöt og
töldu svin og kjúklinga ekki til
matar en þetta hefur breyst
mjög mikið á undanförnum
árum og nú er um það bil hálf
milljón sauðkinda í landinu
sem er aðeins helmingurinn af
því sem þær voru fyrir 20 árum.
Það eru samt nærri tvær kind-
ur á mann í landinu.
Þaö sem er sérstakt við sam-
býli sauðkindar og manns á ís-
landi er að þetta er dýrið sem
hélt lífinu í þjóðinni í þessu
skóglausa og kalda landi. Ullin
klæddi okkur og hélt á okkur
hita en mörinn sá okkur fyrir
hitaeiningum og íslendingar
eiga það sameiginlegt með
mörgum hirðingjaþjóðum
heimsins að þeir kunna að
borða bókstaflega allt af sauð-
kindinni. Það að borða sviðna
og soðna kindahausa að íslensk-
um sið með höndunum og ein-
um vasahníf og sjá menn hakka
í sig augun í heilu lagi er sér-
stök lífsreynsla og ekki öllum
útlendingum að skapi.
Annað sem er sérstakt við líf
sauðkindarinnar á íslandi er
nánast frjáls hagaganga hennar
miðað við áþekkan búpening í
öðrum löndum. Sauðkindin
ráfar frjáls um úthaga og fjöll á
sumrin og flestir sem hingað
koma verða hennar áþreifan-
lega varir á þjóðvegunum, sér-
staklega í sveitum þar sem hún
húkir í köntunum og miðað við
ferðir hennar þvert yfir veginn
hvenær sem henni dettur í hug
mætti halda að hún væri í
sjálfsmorðshugleiðingum og
kannski er hún það.
Á heitum sumardögum má
stundum sjá sauðkindur standa
í hópum og sleikja malarvegi.
Þær eru ekki á sérstökum og undarlegum megrun-
arkúr fyrir kindur heldur sækja þær í saltið sem er
notað til að rykbinda vegina. Gegn þessum ósið
vegagerðarmanna hefur verið talað árum saman á
íslandi án árangurs og árlega láta margar kindur
lífið fyrir þessa saltfíkn sína eins og hverjir aðrir
heróínfiklar. -PÁÁ
fsleiulingur hafa verið kristnir í þúsund ár. Samt fara þeir sjaldau í kirkju.
FJÖRÐUR
miöbœ HqfnarJjaröar ÍX laugardaginn kl. 11:00-16:00 IvttUsVið!
■f 'larW Wm