Dagblaðið Vísir - DV - 05.04.2003, Blaðsíða 44

4-8
HaIqqrblað H>V LAUGARDAGUR 5. APRÍL 2003
Sérvitringuriim, safnarínn og fræðimaðurinn
Charles Iioy Fort var lágvaxinn og í laginu eins og
rostungur, með mikið yfirvaraskegg, feita fiiigur og
vegna slæmrar sjónar notaði hann þykk gleraugu.
Hann hafði djúpa rödd, hló hátt og þótti hirðulaus
um útlit sitt og jafnvel sóðalegur.
aðar og vinmörg. Sagan segir að Anna hafi dregið Fort
með sér á mannamót og aö án hennar hefði hann að öli-
um líkindum lokað sig algerlega frá umheiminum. Árið
1916 snerist gæfan þeim í hag þegar Fort fékk arf.
Þremur árum síðar sannfærði vinur Forts, rithöfund-
urinn Theodor Dreiser, útgefanda sinn um að rétt væri
gefa út Book of the Dammed, fyrstu bók Forts. Bókin
þótti vissulega merkileg en erfið aflestrar, ruglingsleg og
iUa hugsuð. Gagnrýnendur stimpluðu höfundinn sem
rugludaU og fjandmann vísinda og framfara. Viðbrögðin
við bókinni höfðu gríðarleg áhrif á Fort, hann lagðist í
þunglyndi og brenndi marga tugi þúsunda minnismiða,
nokkuð sem hann átti eftir að gera aftur seinna á æv-
inni. Sagan segir að hann hafi skrifað tíu skáldsögur en
brennt handritin að níu þeirra.
Árið 1921 kom út önnur bók Fort, New Lands, og hjón-
in fluttu tU London, heimalands Önnu. Hann eyddi
næstu átta árum yfir bókum á British Museum og safn-
aði gríðarlegu magni af sögum um furðuleg fyrirbæri og
rómantíska náttúrufræði.
Margar spumingar - engin svör
Eftir aö Fort fékk arfmn gat hann helgað sig áhuga-
máli sínu án þess að hafa fjárhagsáhyggjur og í kjölfar
þess átti hann nokkur mjög afkastamikil ár. Það er erfitt
að gera sér fuUkomlega grein fyrir vinnunni sem liggur
að baki starfl hans. Fort starfaði fyrir tíma ljósritunar-
vélarinnar og varð að handskrifa upp aUar „sögumar"
sem hann safnaði. Hann flokkaði þær nákvæmlega í skó-
kassa og geymdi heima hjá sér. Að lokum raðaði hann
miðunum saman í bók og skaut athugasemdum inn á
milli, lesendum tíl glöggvunar.
Ástæða þess að Fort var álitinn andstæðingur vísinda
var sú að i bókum sínum lagði hann oft og tíðum spum-
ingar fyrir vísindamenn. Spumingum sem þeir áttu
erfitt með að svara og reyndu eftir megni að sniðganga
að hans mati.
Ein spumingin var tU dæmis af hveiju það rigndi
stundum froskum en aldrei halakörtum. Fort vissi að
vísindamenn áttu enga haldbæra skýringu á því hvers
vegna það rigndi stundum froskum en þeir gátu engan
veginn skýrt hvers vegna það rigndi aldrei halakörtum.
Þegar hann fékk engin svör sagði hann að í háloftunum
væri stórt þanghaf með eyju og að íbúar hennar
skemmtu sér við að henda froskum niður tU mannanna.
- Að hans mati alveg eins góð skýring og hver önnur.
Áhugamál Forts vom griðarlega mörg og fjölbreytUeg.
Menn sem lyftast upp af jörðinni og Ujúga, undarleg ljós
á himnum, stjömufræði, rafmagn og galdrar þess, fjöldi
af bábUjum, fljúgandi furðuhlutir, hugsanaflutningiu',
Froskar af
himnum og
talandi hundur
Fiskaregn
Um allan lieim eru til sögur um að það rigni fiskum af himni. Fort safnaði mörgum af þessum sögum og öðr-
uni svipuðum og birti í bókum sínum. Hann krafði samtíma „vísiiulamenn" um skýriiigar en lítið var um svör.
Sérvitringurinn, safnarinn og fræðimaður-
inn Charles Hog Fort helgaði ævi sína því
að safna upplgsingum um furðuleg fgrir-
bæri. Hann sat ímörg ár inni á bókasöfn-
um þarsem hann fletti blöðum og tímarit-
um og skráði niður frásagnir af fiskum og
froskum sem rigndi af himnum, drauga-
gangi, blæðandi Maríustgttum og öðru
sem hann taldi merkilegt.
Charles Hoy Fort fæddist í Bandaríkjunum 1874.
Hann var sonur hoflenskra innflytjenda sem ráku litla
en arðbæra heildverslun með grænmeti í Albany í New
York-fylki. Fort var elstur þriggja bræðra og átti að
vera hinum til fyrirmyndar, faðir hans var því oft
óþarflega strangur við drenginn og hikaði ekki viö að
berja hann með hundasvipu ef honum þurfa þótti. Móð-
ir Charles lést nokkrum árum eftir að harm fæddist og
faðir hans kvæntist að nýju þegar Fort var á unglings-
árunum.
Fort kunni aldrei við sig í grænmetinu og flutti að
heiman átján ára. Hann flakkaði um Bandaríkin og
England um tíma til að safna í reynslubankann eins og
hann orðaði það sjálfur. Tuttugu og tveggja ára hélt
hann til Suður-Afríku en sýktist af malaríu og flutti til
New York þar sem hann kynntist Önnu Filan sem
starfaði sem þjónustustúlka á heimfli foður hans. Anna
og Forturðu ástfangin og giftu sig eftir stutt kynni.
Fort var lágvaxinn og í laginu eins og rostungur,
með mikið yfirvaraskegg, feita fingur og vegna slæmr-
ar sjónar notaði hann þykk gleraugu. Hann hafði djúpa
rödd, hló hátt og þótti hirðulaus um útlitið og jafnvel
sóðalegur.
Þeir sem hafa
fjallað um ævi
Forts í ræðu
og riti eru all-
ir sammála
um að bar-
smíðar fóður
hans hafi gert
drenginn upp-
reisnargjam-
an og andsnú-
inn valdi.
Einrænn bólíaomiur
Ungu hjónin hófu búskap í mikifli fátækt og leigðu
íbúð í Bronx- hverfi, öðm nafni Hells Kitchen. Fort tók
að sér alls kyns störf milli þess sem hann seldi greinar í
blöð. Búskapurinn gekk illa og á tímabili urðu þau að
brenna húsgögn tfl að kynda íbúðina.
Charles og Anna vom ólík að upplagi, hann var ein-
rænn og vinafár, átti einn, en hún var hrókur alls fagn-