Dagblaðið - 17.04.1979, Blaðsíða 10

10
DAGBLAÐIÐ. ÞRIÐJUDAGUR 17. APRÍL 1979.
mmuww
frjálst, nháð dagblað
Otgefandt Dagblaflið hf.
FramkvnmdastJAH: Svalnn R. EyJóHaatxi. Rltatjöri: Jönaa Kriatjinaaon.
Fréttaatjóri: Jön Blrglr Péturaaon. RltatJAmarfultrúl: Haukur Halgaaon. SkrtfatofuatJAri ritatjómor
Jöhannoa RsykdaL iþröttlr Hallur Sknonaraon. Aflatoðarf rittaatjörar Atfl Stalnaraaon og Ómar ValdF
marsaon. Manningarmil: Aöalatuinn IngöHsson. Hatldrit: Ásgrimur Pilaaon.
Blaflamann: Anna Bjamason, Aagalr TAmasaon, Bragl Slguiflaaon, Döra Stafinsdóttir. Gissur Sigurfls-
aon, Gurmlaugur A. Jönaaon, HaHur Hallaaon, Halgl Pitursaon, Jönas Haraldaaon, Ólafur Gairaaon,
Ólafur Jönsson. Hflnnun: Gufljón H. Pilason.
LJösmyndln Aml Pill Jöhannaaon, BJamlaHur BJamleHsson, Hflrfiur VHhJilmason, Ragnar Th. Slgutfls-
son, Svainn Pormöðsaon.
Skrifatofustjóri: Ólafur EyJóHsson. GJaldkari: Prilnn ÞoriaHaaon. Sökistjóri: Ingvar Svalnaaon. DraHlng-
aratjöri: Mir E.M. HaUdörsson.
Rhstjöm Slflumúla 12. Afgraiflala, iakrtftadaild, auglýalngar og akrifstofur ÞveihoM 11.
Aflalaknl blafiakis ar 27022 (10 Itnuri. Askrift 3000 kr. i minufii innanlands. i lausaafllu 150 kr. alntaklfl.
Satnktg og umbrot Dagblafllð hf. Slflumóla 12. Mynda- og plfltugeifl: Hilmk hf. Slðumúla 12. Prantun:
Arvakurhf. SkaHunnl 10.
Frelsið hefur vinninginn
Vinstri stjórnin hefur stöðvað
framkvæmd laganna um frjálsa
verðmyndun og afnám samkeppnis-
hamla, sem voru eitt skásta verk fyrri
ríkisstjórnar.
Forsætisráðherra hafði í frumvarpi
sínu farið inn á stefnu Alþýðubandalagsins í þessum
efnum, þótt lögin frá í fyrra hefðu verið á hans
vegum. Á elleftu stundu fengu alþýðuflokksmenn fram
breytingar á frumvarpinu, sem halda opinni smugu til
að einhvers staðar verði verðlagning gefin frjáls. Þetta
er þó aðeins snuð upp í kratana, sem líklega verður til
lítils.
Eðlilegt er, að almenningur óttist miklar verð-
hækkanir, ef verðlagning yrði í skyndingu gefin frjáls.
Víða eru lamandi samkeppnishömlur. Verðskyn neyt-
enda hefur verið slævt í óðaverðbólgu. Rétt stefna í
verðlagsmálum væri fyrst og fremst að vinna á hinum
ótalmörgu verðbólguhvötum í kerfinu. Byggja verður
upp neytendasamtök, sem rísa undir nafni, og efla
verðskyn almennings. Á slíkt skorti stórlega i laga-
setningunni í fyrra. Þetta ætti að vera verkefni ríkis-
stjórnarinnar, en jafnframt ætti hún að legga inn á
braut aukins frelsis, alls staðar þar sem þess er kostur,
eða eins og sagði í lögunum frá í fyrra, þar sem sam-
keppni er „nægileg”.
Neytendur mega vita, að núgildandi verðlagshöft
þjóna þeim ekki. Frjáls verðmyndun mundi leiðbeina
efnahagsstarfseminni í samræmi við óskir og hag
þjóðarinnar, enda er það verkefni verðmyndunar að
nýta afkastagetu þjóðfélagsins með þeim hætti, sem
skapar mesta framleiðslu með minnstum tilkostnaði.
Haftastefna veldur því, að þjóðin hefur úr minna
að spila.
Merki verðlagshaftanna má sjá hvarvetna. Innkaup
til landsins hafa verið gerð óhagkvæmari. Kerfið
verðlaunar menn fyrir að kaupa dýrt inn.
Framfarir hafa orðið minni en ella í vörudreifingu.
Framleiðni fyrirtækjanna hefur verið haldið niðri.
Dregið hefur úr samkeppni milli fyrirtækja og
þjónustu þeirra við neytendur, enda engin samkeppnis-
löggjöf verið til staðar. Höftin hafa auðveldað
,,samráð” milli fyrirtækja til að halda verði uppi og
þjónustu niðri.
Margs konar spilling önnur þrífst undir núverandi
kerfi. Verðskyn neytenda hefur verið deyft, þar sem
menn hafa trúað á forsjá hins opinbera en ekki haft
hvatningu til að gera eigin samanburð á verði, gæðum
og þjónustu.
Það er misskilningur, að verðlagskerfið hafi tryggt
lægra vöruverð en ella yrði. Reynsla annarra þjóða
bendir í þveröfuga átt.
Sem dæmi má nefna, að verðlagshækkanir hafa
verið 1240 prósent síðustu 15 ár hér á landi, þar sem
ríkja víðtæk verðmyndunarhöft og engar reglur fyrir-
finnast um samkeppni. í Noregi og Danmörku, þar
sem verðlagseftirlit er nokkuð en jafnframt eftirlit með
samkeppni, voru verðlagshækkanir á sama tíma 155—
200 prósent. í Svíþjóð er verðmyndun frjáls en eftirlit
með samkeppni, og voru verðhækkanir þar 150
prósent á þessu tímabili. í Vestur-Þýzkalandiog Banda-
ríkjunum voruverðhækkanir aðeins 80—100 prósent á
þessum tima, en þar er verðmyndun frjáls og sam-
keppnishömlur bannaðar. Þessi dæmi sýna, að enginn
teljandi árangur er af verðlagseftirliti, þegar á heildina
er litið. Önnur atriði ráða verðbólgunni. Kostir frjáls-
ræðisins vega'miklu þyngra en hugsanlegir ókostir,
þegar til lengdar lætur.
Stríðið í Kambódíu:
Vfetnamar í sömu
súpu og Bandarík-
in voru í Víetnam
Bandarískir sérfræðingar hafa
komizt að þeirri niðurstöðu að stríðs-
rekstur Víetnama í Kambódíu sé
eftirmynd af þeirra eigin háttum á
meðan þeir börðust við Viet Cong og
Norður-Víetnama þar eystra. Þykir
þeim kaldhæðnislegt að sjá nú Viet-
nama beita sömu skyndisóknunum
með sérstökum leiðöngrum gegn
V. ii ii ii .......
Kambódíuher. Segja þeir þetta vera
nákvæmlega sömu aðferðirnar og
Bandaríkjaher beitti gegn Viet-
nömum ásinni tíð.
Samkvæmt bandarískum
heimildum sem sagðar eru unnar upp
úr fregnum víðs vegar að eiga Viet-
namar nú í sömu erfiðleikunum með
Kambódíuhe' sem beitir nú
aðferðum skæruliða eins og Banda-
ríkjamenn mættu í hemaðinum í
Víetnam. Víetnamar eru meira að
segja sagðir hafa þróað hernaðar-
tækni skæruliða betur og fullkomnar
en nokkrum hafði áður tekizt. Er
því ekki leiðum að líkjast þegar
Kambódíuher tekur þá til fyrirmynd-
ar. Kaldhæðnislegt hlýtur það aftur á
Maraþonkeppni iþróttafólks í hin-
um ýmsu íþróttagreinum er nú orð-
inn næstum daglegur viðburður hér-
lendis. Hver hópurinn af öðrum í
ýmsum landshlutum hefur þreytt
slíka þolraun að undanförnu tU þess
að reyna að afla iþróttafélögunum
f jár. Reynt ei að segja íslandsmet og
jafnvel heimsmet með því að leika
með knöttinn sólarhringum saman.
Ég álít að áhugamannsstarfið sé
komið út á hálan ís með þolkeppni af
þessu tagi þó að þær séu fram-
kvæmdar í þeim tilgangi að afla fjár
fyrir félög eða íþróttadeildir og
rekstur þeirra. Mér frnnst líklegt að
hinir fjölmörgu stuðningsaðUar
íþróttastarfs í landinu vUdu með
glöðu geði greiða félögunum þetta
styrktarfé eftir öðrum og skynsam-
legri leiðum. Ég trúi því ekki að það
Hvers konar maraþonkeppni hefur mikið verið i fréttum að undanförnu. Það er ekki einungis i knattleikjum, eins og
Hafsteinn skrifar um, heldureinnig á mörgum öðrum sviðum. Þessi mynd sýnir maraþonkeppni i skák.
Örþrifaráð f öf I-
un rekstrarfjár