Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1948, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1948, Blaðsíða 10
ÞAÐ VAR mikið um að vera á höl'ðinujasetrinu Stað á tðfanga- dag jól.i. Vinnukonurnar voru önn- um kafnar að búa alt út fyrir jóla- helgina. Sumar voru að taka ti! í bænum og þar var í mörgu að snúast, því að Staður var vel hús- aður á þeirri tíð, og aðrar voru í eldhúsi að búa til jólamatinn. Húsmóðirin gekk um húsin og leit eftir að eigi væri brugðið út af fyrirskipunum hennar. Hún var ströng og krafðist skilyrðislausrar hlýðni af þjónustufólki sínu, en aftur á móti var það einróma álit þeirra er til þekktu. að hvergi væri betra að vera en hjá húsfrú Hall- dóru á Stað, enda var það höfuð- ból sveitarinnar. — Húsfrú Hall- dóra rak á eftir stúlkum sínum. Það var tekið að líða á daginn og eins og venja var, áttu allir að fara til tíða þá um kvöldið. Leið- in til kirkjunnar var löng og dag- urinn skammur um þetta leyti árs. Til ailrar hamingju var veður í besta lagi, dálítið frost og stinn- ingskaldi á norðan og rifahiarn I slíku veðri komst enginn hjá því að sækja tíðir. Kirkjuvaldið gaf engar undanþágur frá þeirri skyldu, og það þurfti að minnsta kosti að vera ófært veður til þess að það fyrirgæfi vanrækslu í þeim efnum. Að vísu hugsaði fólkið ekki svo mikið um það, því að í , þau þrjátíu ár sem Björn bóndi Geir- mundarson hafði búið á höfuðból- inu, hafði það aldrei komið fyrir að íerðir til tíðasöngs fellu niður Hann ljet veður aldrei aftra sjer Hann áleit það skyldu sína að ganga á undan öðrum í því að halda helgar tíðir, sem höfðingja sæmdi S7Ó laóaaa cftiv Jón Björnsson Það var eins og einhver óró væri yfir öllum í bænum. Þjónustu- stúlkurnar hugsuðu allar um hið sama: Hverri þeirra skyldi verða skipað að vera heima jólanóttina? — Það hafði aldrei komið fyrir — og mátti aldrei koma fyrir — að bærinn væri mannlaus á jólanótt- ina. Það mundi boða óhamingju ef út af þeirri reglu væri brugðið Hið undarlega samband milli sannrar trúar og fullvissu um að himinn, jörð og haf væri bygt ó- teljandi leyndardómsfullum ver- um, var uppistaðan í lífsskoðun manna á þeim tímum. Og einmitt á sjálfa jólanóttina fóru allar þess- ar leyndardómsfullu verur á kreik Nokkrar af þeim voru góðar og mönnunum velviljaðar, en hið gagnstæða var um sumar beirra. Menn höfðu fyrir sjer sögusagnir um þaö, að bæir sem stóðu tóm- ir jólanóttina, hefðu verið rúnir að öllu verðmæti, jólamaturinn uppetinn og kertin brend til agna. og húsin litu út eins og áflog og illindi heíðu átt sjer stað í þeim Fólkið gekk því út frá því vísu að einhverri kvennanna mundi verða skipað að vera heima meðan aðrir fóru til tíða, og hver og ein af stúlkunum kveið fyrir því að hún mundi verða fyrir valinu. En enginn efaðist um að húsbónd- inn mundi verða rjettlátur í vali sínu. Það hafði aldrei komið fvrir að Björn bóndi hefði látið þann sama vera heima oftar en einu sinni. Og karlmenn komu ekki til greina. Það var eigi að undra að stúlkurnar væru órólegar. Enga þeirra langaði til þess að vera ein heima. Ef trúa mætti því sem sagt var, gerðust undarlegir hlutir á jólanóttina. Já, það var ekki neinn efi á því að slíkar sögur voru sannar, og sannfæringin um það setti ugg í stúlkurnar. en engin þeirra þorði að skorast undan þeirri skyldu sem húsbóndinn legði þeim á herðar. Stúlkurnar ljetu eins og þær væru önnum kafnar við vinnu sína þegar þær urðu varar við að hús- bóndinn var á leiðinni út í eld- húsið. Þær hömuðust við að þvo og fægja, allar, nema Þórhildur, dóttir Björns bónda. Hún hætti að vinna þegar faðir hennar kom inn ÞórhiJdur var milli tvítugs og þrí- tugs, hávaxin og Ijóshærð, með djúp, dreymandi augu. Þórhildur var áiitin cinn hinn besti kven- kostur i sveitinni og þótt víðar væri leitað'. Björn bóndi hafði vilj- að gifta bana hðfðingjasyni úr næstu. sýslu, en hún hafði þver- tekið fyrir það. Ifann hafði þá lát- iÖ undan, því að hs.nn áleit eigi rjett að gifta hana gegn vilia hennar. Auk þess vissi hann að hún hafðr orðið fyrir miklum vonbrigð- ur, því að fyrir tveimL'r árum hafði

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.