Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1965, Blaðsíða 26

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1965, Blaðsíða 26
«tofur, geymslur, hesthús o. s. frv. Hér er ekki unnt að lýsa nema að litlu og ófullkomnu ieyti hinum stórfeng- legu byggingum, sem Persepolis hafa prýtt, en þó skal getið þeirra helztu. Þegar komið er upp af steinstigunum miklu, gestir keisaranna komu ríðandi þar upp á fákum sínum. blasir vi'ð „Hlið allra þjóða", sem Xerxes lét byggja. Það er gert úr höggnum steinum og er skreytt með risastórum vængjuðum nautum og er um 5 metrar að hæð. Inn um þetta hliö komu sendiherrar og und- irkonungar með gjafir til keisarans og aðrir þeir, sem hann veitti áheyrn. Mikilfenglegasta byggingin hefur ver- 16 Apadana-höllin, sem Daríus lét byrja að byggja, en lokið var af Xerxes. Gólf hallarinnar er um 4 metrum hærra en sjálfur steinpallurinn. Flatarmál aðal- móttökusalarins er 3600 fermetrar og var þakið borið uppi af 72 háum stein- súlum. í dag standa uppi 13 af þessum súlum. Apadana var gimsteinn Perse- polis og á tröppunum, sem liggja í höll- ina má sjá m. a. að fulltrúar 27 sigraðra þjóða komu með gjafir til keisarans. Allt er þetta skráð í listilega vel höggn- um ir.yndum á steininum. Önnur minni höll var einnig notuð fyrir einkamóttökur og eru mjög fagrar myndir höggnar á hliðar stiganna að henni. Sýna þær myndh- af aðalsmónn- um Persa og Meda. í einkahöll Dariusar (Tachara) er mynd af keisaranum, þar sem hann á í bardaga við óargadýr. Mynd hans táknar hið góða, en óarga- dýrið hi'ð illa. Einkahöll Xerxes (Hadish) er algjörlega í rústurn. en þar má þó sjá úthöggnar myndir af honum. -Jtærsta byggingin er „Hóll hinna 100 súlna", sem reist var af Dariusi. Aðalsalurinn er nærri 5 þúsund fermetr- ar að flatarmáli. Það var hér sem Alex- ander mikli og kappar hans sátu að drykkju og svalli, sem endaði með því að þeir eyddu Persapolis í eldi. Þa'ð er glæpur, sem Persar hafa ekki enn þann dag í dag fyrirgefið Alexander. Austur af herbergjum drottningar eru stórar byggingar og er talið, að þar hafi verið fjárhirzlur Persakeisara, sem söfn- uðu að sér óhemju auði og hvers kyns dýrgripum. Þessi orti Diodorus Silicus gefa nokkra bugmynd um þann auð, sem þarna var saman kominn: „Skipun var gefin um, að 3000 úlfaldar og ótölulegur fjöldi asna skyldi koma frá Susa til að flyjta á brott fjársjóði Persepolis". í Persepolis hefur verið komið upp safni { hinum gömlu herbergjum drottn- ingar og kvennabúrinu. Við bla'ðamenn- irnir voru svo heppnir að fá forstöðu- mann safnsins sem leiðsögumann. Hann sagði okkur m. a., að áður fyrr hafi verið haldið, að þrælar hafi verið notaðir til að byggja Persepolls, en nýfundnar leirtöflur hefðu sannað, að svo hefðí ekki verið. Forstöðumaðurinn benti okkur á ýmislegt sem sannaði, að Persepolis var enn í byggingu þegar Alexander lagði eld í hallirnar. „Þið Vesturlandabúar kallið Alexander hinn mikla. Það gerum við Persar ekki. Fyrir okkur er hann aðeins Alexander, fjandma'ður, sem í einni af sínum ofsalegu svallveizlum eyddí Persepolis í eldi". Forstöðumaðurinn sagði, að unnið væri að lagfæringum í Pirsepolis og setja ýmsa hluti á þá staði, sem þeir ættu heima. Benti hann okkur meðal annars á risastórann kranabíl, sem hann sag"ði að ætti að lyfta stórri steinmynd, sem fallið hafði niður, upp á eina af hinum háu súlum í Apadana-höllinni. Sagði nann, að það væri til rnarks um snilli þeirra sem byggðu Persepolis, að ekki hefði tekizt að koma steinmyndinni upp ií súluna, þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir og alla tækni nútímans. f hlíð Kuh-é-Rahmat fyrir ofan Perse- polis eru grafhvelfingar tveggja Persa- keisara, Artaxerxes II og Artaxerxes III. Þær eru höggnar í klettana. Um 4 kílómetra norður af Persepolis eru grafhvelfingar fjögurra keisara. Þar heitir Naqsh-e-Rustam. Þar valdi Darius mikli sinn hinzta hvílustað. Það gerðu einnig Xerxes, Artaxerxes I. og Darius II. T ið héldum frá Persepolis til Naqsh-e-Rustam til að líta á grafhvelf- ingarnar. Þær eru höggnar inn í bjarg mikið og eru hátt uppi Við fórum inn í grafhvelfingu Dariusar mikla, en þang- að liggur mjög langur hringstigi, sem reistur hefur verið fyrir ferðamenn. í grafhvelfir.gu hins mikla keisara er dimmt og drungalegt og undarlegar til- finningar bærast með manni. Grafhvelf- ingin er mög stór, en þar er ekkert merkilegt að sjá, því fyrir mörgum öld- um var hún rofin og rænd. Myndskreyt- ingar eru höggnar í bjargfð úti fyrir grafhvelfingunum. en þær eru yngri, frá dögum keisaranna af ætt Sassana. Dagur var að kvöldi kominn, þegar við héldúm frá Naqsh-e- Rustam og sner- um aftur til Shiraz. Við höfðum allir hrifizt af stórfengleika rústanna í Perse polis, af þeirri snilli sem lá að baki bygginganna, af því mikla listafengi og þeim hagleik, sem fólst í myndskreyt- ingunum. Og samt sáum við aðeins 2.500 ára gamlar rústir. Það var jafnvel ímyndunaraflinu ofviða a'ð draga upp mynd af Persepolis þegar þar var dval- arstaður Persakeisara, konungs konung- anna, og hirðar hans, fagurra kvenna og tígulegra riddara — miðdepill heimsins. Björn Jóhannsson. Darius, tákn hins góða, vinnur á óargad ýrinu, tákni hins illa. Myndin er á dyra- tunbúnaði Xachara. Söknuður Eftir Gisla Jónsson fyrrv. alþingismann Þótt sólin brenni, samt er kalt — af suðri er volgur þeyr — því þú, sem áður varst mér allt, þú ert hér ekki meir. Þú varst mér maki, vinur, víf, og verndari um lífsins ál. Þú varst meira en hálft mitt líf. Þú varst hluti af minni sál. Ég sit hér einn og sakna þín, svona er líf ið valt. Ég sé, að úti sólin skín, en samt er mér svo kalt. 3. júlí 1965. Tachara — höll ÍMriusar mlkla 26 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS----------------- 24. desember 1965

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.